Przejdź do treści
Sanktuaria i klasztory Ciekawe miejsca

Zaręby Kościelne – klasztor reformatów nad Brokiem

Barokowy klasztor franciszkanów nad rzeką Brok, neogotycki kościół parafialny i schrony z czasów, gdy obok przebiegała granica dwóch okupantów – Zaręby Kościelne to wieś z zaskakująco bogatą historią.

Fot. Fczarnowski, CC BY-SA 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Zaręby Kościelne to wieś licząca ok. 560 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie ostrowskim, położona nad rzeką Brok, dopływem Bugu. Historycznie należały do ziemi nurskiej na Mazowszu. Pod koniec XIX wieku były miasteczkiem z dwoma kościołami, synagogą, sądem gminnym i siedmioma wiatrakami. Do dziś zachował się tu cenny zespół klasztorny z XVIII wieku.

Historia

W 1410 roku książę Janusz I nadał rycerzowi Świętosławowi z Zarembina 20 włók ziemi nad Brokiem – z tamtejszej osady wywodzi się dzisiejsza wieś. Pierwszy kościół powstał ok. 1430 roku, a w 1449 roku erygowano parafię. Od XVII wieku w miejscowości mieszkali też Żydzi – w 1680 roku istniała tu szkoła żydowska i wyznaczono miejsce pod cmentarz. W 1862 roku niedaleko poprowadzono kolej warszawsko-petersburską, dzięki której rozwinął się przemysł drzewny.

Klasztor reformatów

W 1761 roku, staraniem Szymona Zaremby, sprowadzili się tu franciszkanie reformaci. W latach 1765–1774 wznieśli kościół i klasztor – dziś zespół z kościołem św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, konsekrowanym w 1792 roku. Po powstaniu styczniowym, w 1866 roku, władze carskie skasowały zakon – zakonników wywieziono do Pińczowa, a bibliotekę przejęło seminarium w Płocku.

Kościół św. Stanisława

Obok klasztoru stoi neogotycki kościół parafialny św. Stanisława, odbudowany w latach 1882–1900 po pożarze starszej świątyni. We wnętrzu znajduje się obraz Wniebowzięcia NMP. Dwie wieże kościołów wyznaczają sylwetkę wsi widoczną z doliny Broku.

Na granicy dwóch okupantów

We wrześniu 1939 roku Zaręby zajęli najpierw Niemcy, a 24 września – Sowieci, zgodnie z paktem Ribbentrop-Mołotow. Do czerwca 1941 roku wieś leżała w ZSRR, tuż przy granicy z terenami okupowanymi przez Niemców – z tego okresu zachowały się schrony dawnych umocnień. 22 czerwca 1941 roku ostrzał zniszczył ok. 70 procent zabudowy. 28 września 1941 roku Niemcy zamordowali niemal całą społeczność żydowską, prawie 2 tysiące osób, w lasach koło wsi Mianówek.

Dolina Broku

Zaręby leżą nad rzeką Brok, która płynie przez łąki i lasy ku Bugowi. Dolina rzeki to spokojny teren na spacery i wycieczki rowerowe, a dalej na południe zaczynają się bory Puszczy Białej. Dobrze połączyć wizytę w Zarębach z sąsiednim Andrzejewem i Czyżewem – razem tworzą ciekawą trasę po dawnej ziemi nurskiej.

Plan wizyty

  • Rano zespół klasztorny reformatów.
  • Przed południem kościół św. Stanisława i dawny rynek.
  • Po południu spacer nad Brokiem albo Andrzejewo z gotyckim kościołem.

Ciekawostki

  • Pod koniec XIX wieku w Zarębach działało aż siedem wiatraków.
  • Przystanek kolejowy Zaręby Kościelne zbudowano w latach 1929–1930.

Z dziećmi

Spacer wokół dawnego klasztoru i szukanie śladów dawnych schronów to ciekawa lekcja historii dla starszych dzieci.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni.

Jak dojechać

Zaręby Kościelne leżą przy linii kolejowej z Warszawy do Białegostoku, między Ostrowią Mazowiecką a Czyżewem.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy Zarąb działają agroturystyki, a większy wybór jest w Ostrowi Mazowieckiej – zobacz noclegi. Więcej sanktuariów: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Zaręby Kościelne — The church of Simon the Zealot and Jude the Apostle in Zaręby Kościelne, Poland
Zaręby Kościelne — The church of Simon the Zealot and Jude the Apostle in Zaręby Kościelne, Poland
Fot. Fczarnowski, CC BY-SA 4.0
Zaręby Kościelne — Ołtarz kościoła św. Apostoła Szymona i Judy Tadeusza w Zarębach Kościelnych
Zaręby Kościelne — Ołtarz kościoła św. Apostoła Szymona i Judy Tadeusza w Zarębach Kościelnych
Fot. Klik9, CC BY-SA 4.0
Zaręby Kościelne — Zaręby Kościelne station, near Małkinia, Poland
Zaręby Kościelne — Zaręby Kościelne station, near Małkinia, Poland
Fot. Łukasz Jarosław Mozer, CC BY-SA 3.0

Opublikowano: 20.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego
Sanktuaria i klasztory

Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego

Wieś nad Bugiem, w której urodził się prymas Tysiąclecia, kościół ogłoszony jego sanktuarium i drewniana szkoła, do której chodził jako chłopiec – Zuz…

1–2 godziny

Więcej: Sanktuaria i klasztory

Więcej →
Czerwin – barokowy kościół nad Orzem
Sanktuaria i klasztory

Czerwin – barokowy kościół nad Orzem

Barokowy kościół, w którego prezbiterium przetrwały mury gotyckiej świątyni, dwór i cicha dolina Orza – Czerwin to spokojna wieś na pograniczu Mazowsz…

1–2 godziny
Goworowo – neoromański kościół nad Orzem
Sanktuaria i klasztory

Goworowo – neoromański kościół nad Orzem

Dwuwieżowy kościół z barwną polichromią i obrazem Wojciecha Gersona, dawne miasteczko, które po wojnach napoleońskich należało do marszałka Francji, i…

1–2 godziny