Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Ostrów Mazowiecka – muzeum rodziny Pileckich

Muzeum poświęcone rotmistrzowi Pileckiemu i jego żonie, dawne jatki zamienione w galerię i skraj Puszczy Białej – Ostrów Mazowiecka to dobry przystanek na trasie z Warszawy na Podlasie.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Ostrów Mazowiecka to miasto liczące ok. 21,5 tysiąca mieszkańców, położone w północno-wschodniej części Mazowsza, ok. 100 km od Warszawy. Jest siedzibą powiatu ostrowskiego. Leży przy drodze krajowej nr 8 prowadzącej na Podlasie i Litwę, w pobliżu Puszczy Białej. Dla wielu podróżnych to po prostu miasto mijane po drodze, a tymczasem od kilku lat przyciąga ono gości jednym z najciekawszych nowych muzeów biograficznych w Polsce.

Historia

Miasto założono w XIV wieku „na surowym korzeniu”, czyli w miejscu bez wcześniejszego osadnictwa – okolice niszczyły wcześniej najazdy Jaćwingów i Litwinów. W 1377 roku Ostrów stał się siedzibą kasztelanii w ziemi nurskiej, a książęta mazowieccy mieli tu swój dwór. Prawa miejskie na prawie chełmińskim nadał miastu w 1434 roku książę Bolesław IV. W 1514 roku księżna Anna Mazowiecka przyznała przywilej na cztery jarmarki rocznie. Na początku XVI wieku Ostrów liczył ok. 3 tysięcy mieszkańców i był jednym z większych miast Mazowsza. W XVII wieku zbierały się tu sejmiki ziemi nurskiej, a od 1867 roku miasto jest siedzibą powiatu. Obecną nazwę – Ostrów Mazowiecka – zatwierdzono w 1926 roku.

Muzeum Dom Rodziny Pileckich

W listopadzie 2022 roku otwarto Muzeum Dom Rodziny Pileckich – pierwszą placówkę muzealną w mieście. Upamiętnia ono rotmistrza Witolda Pileckiego, który dobrowolnie dał się uwięzić w Auschwitz, by zbierać informacje o obozie, oraz jego żonę Marię – rodowitą ostrowiankę. Ekspozycja opowiada o życiu rodziny, wartościach, jakimi się kierowała, i tragicznym losie rotmistrza, straconego w 1948 roku przez władze komunistyczne. To dobre miejsce na lekcję historii dla młodzieży i dorosłych.

Jatki i ratusz

Wizytówką centrum są jatki – dawna hala targowa z lat 1902–1903. Po rewitalizacji zakończonej w 2018 roku działa w nich Galeria Sztuki Jatki prowadzona przez miejski dom kultury. Przy ulicy 3 Maja stoi neobarokowy ratusz z 1927 roku, a w okolicy zachowało się kilka kamienic i budynków użyteczności publicznej z początku XX wieku, m.in. dawna poczta i bank.

Kościół i muzeum w spichlerzu

Parafialny kościół Wniebowzięcia NMP pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Kamienie w murze kościelnym i cmentarnym pochodzą podobno z dawnego grzebaliska zwanego Żale. Prywatne Muzeum Kresów i Ziemi Ostrowskiej, założone w 2013 roku, mieści się w odnowionym spichlerzu i gromadzi pamiątki z regionu oraz dawnych Kresów Wschodnich.

Pamięć

Przed wojną ok. połowy mieszkańców Ostrowi stanowili Żydzi – w mieście działała synagoga i żydowskie stowarzyszenia. 11 listopada 1939 roku Niemcy rozstrzelali za miastem 364 Żydów, w tym kobiety i dzieci. W czasie okupacji zniszczono ok. 60 procent zabudowy. Pozostały ślady dawnych cmentarzy żydowskich.

Plan wizyty

  • Rano Muzeum Dom Rodziny Pileckich.
  • Przed południem jatki, ratusz i kościół.
  • Po południu Puszcza Biała albo Brok nad Bugiem.

Ciekawostki

  • W 1510 roku Ostrów liczył niemal dwie trzecie tylu mieszkańców co Warszawa razem z przedmieściami.
  • Przez miasto przebiega trasa rowerowa imienia Wojciecha Jastrzębowskiego, twórcy pojęcia ergonomii.

Z dziećmi

Wizyta w muzeum Pileckich jest najlepsza dla starszych dzieci i młodzieży; młodszych ucieszy spacer po lasach Puszczy Białej.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; muzeum jest dobrym celem także w deszczowy dzień.

Jak dojechać

Ostrów Mazowiecka leży ok. 100 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8; najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem.

W okolicy

Gdzie spać

W Ostrowi Mazowieckiej działają hotele przy trasie S8 i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Ostrów Mazowiecka — Ostrów Mazowiecka - rzymskokatolicki kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP, 1885-1893
Ostrów Mazowiecka — Ostrów Mazowiecka - rzymskokatolicki kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP, 1885-1893
Fot. geo573, CC BY 3.0
Ostrów Mazowiecka — Tytuł : Ostrów-Maz. : ratusz Adres wydawniczy : [Ostrów Mazowiecka] : wyd. Księg. J. Radwa
Ostrów Mazowiecka — Tytuł : Ostrów-Maz. : ratusz Adres wydawniczy : [Ostrów Mazowiecka] : wyd. Księg. J. Radwa
Fot. Unknown authorUnknown author, Public domain

Opublikowano: 20.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Ziemia nurska – przewodnik
Miasta i starówki

Ziemia nurska – przewodnik

Dawna kraina Mazowsza nazwana od grodu nad Bugiem, miasteczka przy kolei do Petersburga, barokowe kościoły i sosnowe bory – przewodnik po ziemi nurski…

1–2 dni
Narew – przewodnik po dolinie rzeki
Parki narodowe i przyroda

Narew – przewodnik po dolinie rzeki

Labirynt rzecznych koryt nazywany polską Amazonką, barokowe miasteczko z synagogą, schrony z 1939 roku, kurpiowskie wycinanki i potężna twierdza u ujś…

2–7 dni
Puszcza Biała i Brok nad Bugiem
Parki narodowe i przyroda

Puszcza Biała i Brok nad Bugiem

Jasne, sosnowe bory na piaszczystych wydmach między Bugiem a Narwią, letnisko z plażami nad meandrującą rzeką, kajaki i grzyby, a do tego tradycje Kur…

1–2 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →