Kolej warszawsko-petersburska – śladami linii – przewodnik
Linia, która w XIX wieku połączyła Warszawę z Petersburgiem, zmieniła krajobraz północno-wschodniej Polski – przewodnik po stacjach, dworcach i miasteczkach, które wyrosły przy torach.
Fot. rpogrebniak, CC BY 3.0
Kolej warszawsko-petersburska była jedną z najważniejszych linii kolejowych XIX wieku na ziemiach polskich. Łączyła Warszawę z Petersburgiem, stolicą Imperium Rosyjskiego, przez Białystok, Grodno i Wilno. Odcinek na terenie dzisiejszej Polski otwarto w 1862 roku. Wzdłuż torów powstawały stacje, warsztaty i nowe osady, a wiele miasteczek zawdzięcza kolei swój rozwój. Dziś trasą biegnie linia z Warszawy do Białegostoku.
Łochów – pałac nad Liwcem
Jedną z pierwszych stacji za Warszawą jest Łochów – miejscowość, której rozwój przyniosła kolej. Nad Liwcem stoi tu pałac z parkiem, w okresie międzywojennym związany z rodem Kurnatowskich i słynną stadniną koni wyścigowych.
Zaręby Kościelne i Czyżew
Dalej linia biegnie przez dawną ziemię nurską. Niedaleko Zarąb Kościelnych, ze wspaniałym klasztorem reformatów, kolej przyczyniła się do rozwoju przemysłu drzewnego. W Czyżewie zachował się zabytkowy dworzec, w którym działa dziś Muzeum Ziemi Czyżewskiej – rzadki przykład muzeum w budynku, który sam jest częścią historii kolei.
Łapy – miasto kolejarzy
Łapy nad Narwią wyrosły z kilku zaścianków dzięki kolei. 15 grudnia 1862 roku otwarto tu stację, a wkrótce powstały warsztaty naprawy parowozów i wagonów, które przyciągnęły ludzi z całego regionu. W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku, w pierwszych godzinach powstania styczniowego, stację zdobył oddział powstańczy wraz z kolejarzami.
Białystok
Kolej przyczyniła się do szybkiego rozwoju Białegostoku – przemysłowego miasta włókienniczego. Dziś to stolica Podlasia, z pałacem Branickich, nazywanym Wersalem Podlasia.
Jak zwiedzać
- Trasę najlepiej przejechać pociągiem – zatrzymując się na wybranych stacjach.
- Łochów i Czyżew łatwo odwiedzić w jeden dzień z Warszawy.
- Łapy to dobra baza na wycieczki nad Narew i do Narwiańskiego Parku Narodowego.
Ciekawostki
- Pierwotny warszawski dworzec tej linii znajdował się na Pradze – dziś w jego miejscu działa dworzec Warszawa Wileńska.
- W czasie powstania styczniowego kolejarze często wspierali powstańców, przewożąc informacje i ludzi.
Z dziećmi
Podróż pociągiem z przystankami w małych miasteczkach i wizyta w muzeum w dawnym dworcu to świetna przygoda dla małych miłośników kolei.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
W okolicy
- Łochów – pałac nad Liwcem.
- Zaręby Kościelne – klasztor reformatów.
- Czyżew – dworzec-muzeum.
- Łapy – kolejowe miasto nad Narwią.
- Białystok – pałac Branickich.
- Zabytkowe dworce kolejowe w Polsce.
- Kolej Wschodnia (Ostbahn) – śladami linii.
Gdzie spać
W Białymstoku, Łapach i Ostrowi Mazowieckiej działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. rpogrebniak, CC BY 3.0

Fot. Fczarnowski, CC BY-SA 4.0

Fot. Adam-dalekie-pole, CC BY-SA 3.0

Fot. Robert Wielgórski, CC BY-SA 3.0

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026


