Ziemia nurska – przewodnik
Dawna kraina Mazowsza nazwana od grodu nad Bugiem, miasteczka przy kolei do Petersburga, barokowe kościoły i sosnowe bory – przewodnik po ziemi nurskiej, zakątku między Bugiem a Narwią.
Ziemia nurska była jedną z dawnych ziem Mazowsza. Jej nazwa pochodzi od Nura – grodu nad Bugiem, który w średniowieczu był ośrodkiem kasztelanii. Kraina leżała na pograniczu Mazowsza i Podlasia, a dziś jej dawne obszary należą do województw mazowieckiego i podlaskiego. To mało znany region, w którym łatwo znaleźć ciszę, lasy i ślady bogatej historii.
Ostrów Mazowiecka
Największym miastem dawnej ziemi nurskiej jest Ostrów Mazowiecka. Działa tu Muzeum Dom Rodziny Pileckich, poświęcone rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu i jego bliskim. Miasto leży przy węźle dróg S8 i S61, dlatego łatwo tu dojechać z Warszawy i Białegostoku.
Czyżew
Na wschodzie, nad rzeką Brok, leży Czyżew – miasteczko z neorenesansowym kościołem na rynku i zabytkowym dworcem dawnej kolei warszawsko-petersburskiej, w którym działa Muzeum Ziemi Czyżewskiej. Czyżew odzyskał prawa miejskie w 2011 roku.
Czerwin
Na północy, w dolinie Orza, leży Czerwin z barokowym kościołem Trójcy Przenajświętszej z 1777 roku. Jego prezbiterium to pozostałość późnogotyckiej świątyni z początku XVI wieku. We wsi zachował się też dwór z przełomu XVIII i XIX wieku.
Brok, Nur i Bug
Na południu dawnej ziemi nurskiej płynie Bug. W Broku nad rzeką zaczynają się lasy Puszczy Białej z sosnowymi borami, a dalej w górę rzeki leży Nur – dawny gród, od którego kraina wzięła nazwę. Dolina Bugu to popularny szlak kajakowy i rowerowy.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Ostrów Mazowiecka i Czyżew.
- Dzień 2 – Czerwin nad Orzem, po południu Brok i spacer w Puszczy Białej.
Ciekawostki
- Ziemia nurska była jedną z kilku ziem, na które dzieliło się dawne Mazowsze – obok m.in. ziemi wiskiej, łomżyńskiej i różańskiej.
- Kolej z Warszawy do Petersburga, otwarta w XIX wieku, przyczyniła się do szybkiego rozwoju miasteczek leżących przy torach.
Z dziećmi
Muzeum w dawnym dworcu w Czyżewie, kajak po Bugu i spacer po sosnowym lesie to dobry plan na rodzinny weekend.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; jesienią w Puszczy Białej trwa sezon grzybowy.
W okolicy
- Ostrów Mazowiecka – Muzeum Rodziny Pileckich.
- Czyżew – dworzec-muzeum.
- Czerwin – barokowy kościół nad Orzem.
- Puszcza Biała i Brok nad Bugiem.
- Dolina Bugu.
- Ziemia łomżyńska.
- Andrzejewo – gotycki kościół i dzieciństwo prymasa.
- Nur – dawna stolica ziemi nurskiej nad Bugiem.
Gdzie spać
W Ostrowi Mazowieckiej, Broku i w agroturystykach nad Bugiem działają pensjonaty i hotele – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Adam-dalekie-pole, CC BY-SA 3.0

Fot. Olowirnik, CC0

Fot. Maria Weronika Kmoch, CC BY-SA 4.0

Fot. George Chernilevsky, Public domain
Opublikowano: 20.11.2026


