Przejdź do treści
Sanktuaria i klasztory Ciekawe miejsca

Andrzejewo – gotycki kościół i dzieciństwo prymasa

Ceglany kościół z początku XVI wieku, dawny rynek miasteczka biskupów płockich i cmentarz, na którym spoczywa matka prymasa Tysiąclecia – Andrzejewo to ważny przystanek na szlaku śladami Stefana Wyszyńskiego.

Fot. Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Andrzejewo to wieś licząca ok. 830 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie ostrowskim, w dawnej ziemi nurskiej na Mazowszu. Przez ponad trzy stulecia była miastem, należącym do biskupów płockich. Dziś najbardziej znana jest jako miejsce, w którym dzieciństwo spędził przyszły prymas Polski – kardynał Stefan Wyszyński.

Od Wronia do Andrzejewa

Pierwotnie miejscowość nazywała się Wronie i już w pierwszej połowie XIII wieku pojawia się w inwentarzu dóbr biskupstwa płockiego. Na początku XVI wieku, z inicjatywy biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego, uzyskała prawa miejskie – przywilej wydał król Zygmunt I Stary w 1534 roku. Nowa nazwa – Andrzejów – nie przyjęła się, a miasto zaczęto nazywać Andrzejewem. Prawa miejskie utraciło w 1869 roku, w ramach carskich represji po powstaniu styczniowym.

Kościół św. Bartłomieja i Wojciecha

Parafię erygowano ok. 1430 roku. Budowę obecnego, późnogotyckiego kościoła z cegły rozpoczęto w 1526 roku, a konsekrował go w 1605 roku biskup Wojciech Baranowski. W kolejnych wiekach dobudowano kaplicę św. Anny (1612), w prezbiterium powstała polichromia (1632), a w latach 1788–1806 – chór muzyczny. Na wieży wiszą dzwony z 1695 i 1717 roku. To jeden z cenniejszych gotyckich kościołów północno-wschodniego Mazowsza.

Prymas Wyszyński

Stefan Wyszyński urodził się w 1901 roku w pobliskiej Zuzeli nad Bugiem, a dzieciństwo spędził w Andrzejewie, gdzie jego ojciec pracował jako organista. Na miejscowym cmentarzu spoczywają matka i siostra przyszłego prymasa. Andrzejewo jest dziś ważnym punktem na szlaku pamięci o prymasie Tysiąclecia, ogłoszonym w 2021 roku błogosławionym.

Sztetl i pamięć

Biskup Krzycki zakazał Żydom osiedlania się w mieście – pierwsi zamieszkali tu dopiero na początku XIX wieku. Pod koniec XIX wieku stanowili niemal połowę mieszkańców; zbudowali synagogę i cmentarz. W sierpniu 1941 roku Niemcy zamordowali ok. 230 Żydów z Andrzejewa w lesie Rząśnik, a część zginęła w zbrodni w Mianówku.

Cmentarz i kapliczki

Na cmentarzu parafialnym stoi piaskowcowa figura Immaculaty i murowana kaplica z 1884 roku, a przy drodze – kapliczka z połowy XIX wieku. To ciche miejsce, które warto odwiedzić, wspominając historię miasteczka.

Plan wizyty

  • Rano gotycki kościół z polichromią i kaplicą św. Anny.
  • Przed południem cmentarz z grobami matki i siostry prymasa.
  • Po południu Zuzela nad Bugiem albo Zaręby Kościelne.

Ciekawostki

  • Andrzejewo przez wieki należało do biskupów płockich, a nazwa miasta nawiązuje do imienia biskupa Andrzeja Krzyckiego.
  • W 1879 roku miasteczko liczyło ok. 1200 mieszkańców – więcej niż dziś.

Z dziećmi

Opowieść o chłopcu z mazowieckiej wsi, który został prymasem Polski, i szukanie dzwonów na wieży kościoła to dobra lekcja historii.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok.

Jak dojechać

Andrzejewo leży ok. 20 km na wschód od Ostrowi Mazowieckiej; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy Andrzejewa działają agroturystyki, a większy wybór jest w Ostrowi Mazowieckiej – zobacz noclegi. Więcej sanktuariów: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Andrzejewo — Saint Bartholomew church in Andrzejewo
Andrzejewo — Saint Bartholomew church in Andrzejewo
Fot. Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0
Andrzejewo — Saint Bartholomew church in Andrzejewo - detail
Andrzejewo — Saint Bartholomew church in Andrzejewo - detail
Fot. Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0
Andrzejewo — Andrzejewo
Andrzejewo — Andrzejewo
Fot. Gdaniec, CC BY 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Czyżew – miasto nad Brokiem i dworzec-muzeum
Miasta i starówki

Czyżew – miasto nad Brokiem i dworzec-muzeum

Kościół na rynku, przez który biegnie krajowa droga, dworzec dawnej kolei do Petersburga zamieniony w muzeum i miasto, które przez rok po odzyskaniu p…

1–2 godziny

Więcej: Sanktuaria i klasztory

Więcej →
Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego
Sanktuaria i klasztory

Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego

Wieś nad Bugiem, w której urodził się prymas Tysiąclecia, kościół ogłoszony jego sanktuarium i drewniana szkoła, do której chodził jako chłopiec – Zuz…

1–2 godziny
Czerwin – barokowy kościół nad Orzem
Sanktuaria i klasztory

Czerwin – barokowy kościół nad Orzem

Barokowy kościół, w którego prezbiterium przetrwały mury gotyckiej świątyni, dwór i cicha dolina Orza – Czerwin to spokojna wieś na pograniczu Mazowsz…

1–2 godziny