Goworowo – neoromański kościół nad Orzem
Dwuwieżowy kościół z barwną polichromią i obrazem Wojciecha Gersona, dawne miasteczko, które po wojnach napoleońskich należało do marszałka Francji, i rzeka Orz – Goworowo to ciekawy przystanek na pograniczu Mazowsza i Kurpiów.
Goworowo to wieś licząca ok. 700 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie ostrołęckim, położona nad rzeką Orz, dopływem Narwi. Na przełomie XIX i XX wieku była prężną osadą handlową z koleją do Warszawy, a jej panoramę do dziś wyznacza dwuwieżowy kościół, widoczny z daleka w płaskim krajobrazie.
Historia
Parafię w Goworowie erygowano na początku XIV wieku – jej fundatorem był prepozyt płocki Florian z Kościelca. Już w 1463 roku wspomina się o szkole przyparafialnej. W 1731 roku planowano lokację miasta, ale do niej nie doszło. Po pokoju w Tylży w 1807 roku dobra goworowskie przekazano w użytkowanie marszałkowi Michelowi Neyowi – jednemu z najsłynniejszych dowódców Napoleona. W 1859 roku pożar strawił niemal całą wieś, a w 1897 roku otwarto kolej z Ostrołęki do Warszawy, dzięki której osada szybko się rozwinęła.
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Obecny kościół zbudowano w latach 1880–1887 według projektu Feliksa Nowickiego. To neoromańska, trójnawowa świątynia z dwiema wieżami. Wnętrze zdobi polichromia Władysława Drapiewskiego z lat 1930–1935, a w bocznym ołtarzu znajduje się obraz Wojciecha Gersona – jednego z najważniejszych polskich malarzy XIX wieku. Obok stoi murowana dzwonnica z lat 70. XIX wieku, a na cmentarzu – kaplica rodziny Górskich z 1855 roku.
Sztetl i wojna
Na początku XX wieku Goworowo było niemal całkowicie żydowskim miasteczkiem – w 1913 roku na ok. 2150 mieszkańców ponad 2000 stanowili Żydzi. We wrześniu 1939 roku Niemcy zamknęli Żydów w synagodze z zamiarem jej podpalenia; ostatecznie wypędzono ich za rzekę Orz. W 1943 roku żandarmi rozstrzelali na stacji kolejowej dziewięciu Polaków. Pamięć o tamtych czasach przywołuje też postać nauczycielki Jadwigi Dudziec, uhonorowanej tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
Nad Orzem i Narwią
Goworowo leży w dolinie Orza, niewielkiej rzeki uchodzącej do Narwi. Okolica to płaski, rolniczy krajobraz z łąkami, zagajnikami i rozległą doliną Narwi na wschodzie. To dobry teren na wycieczki rowerowe – drogi są spokojne, a po drodze leżą wiejskie kościoły, kapliczki i przydrożne krzyże. Na północy zaczynają się lasy dawnej Puszczy Zielonej i kraina Kurpiów z barwnymi tradycjami, wycinankami i palmami wielkanocnymi.
Pamięć o wybitnych ludziach
Z parafią związani byli zasłużeni duchowni – m.in. ks. Antoni Brykczyński, historyk sztuki, i ks. Leon Gościcki, działacz społeczny – a także ziemianie i politycy z rodu Glinków. Ich ślady można odnaleźć w kościele i na miejscowym cmentarzu.
Plan wizyty
- Rano kościół z polichromią i obrazem Gersona.
- Przed południem dzwonnica, cmentarz i obelisk na rynku.
- Po południu Ostrołęka nad Narwią albo Różan z fortami.
Ciekawostki
- W okolicach Goworowa rozgrywa się akcja noweli Adolfa Dygasińskiego „Wilk, psy i ludzie”.
- Z Goworowem związani są m.in. aktorka Krystyna Sienkiewicz i dziennikarz Wojciech Jagielski.
Z dziećmi
Szukanie postaci na barwnej polichromii i opowieść o marszałku Napoleona, który był właścicielem wsi, to dobra lekcja historii.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
Jak dojechać
Goworowo leży między Ostrołęką a Różanem, przy linii kolejowej z Ostrołęki do Warszawy.
W okolicy
- Czerwin – barokowy kościół nad Orzem.
- Ostrołęka – stolica Kurpiów.
- Różan – forty nad Narwią.
- Kurpie – Puszcza Zielona.
- Narew – przewodnik po dolinie.
- Napoleon w Polsce – śladami cesarza.
- Sztetle Mazowsza.
Gdzie spać
W okolicy Goworowa działają agroturystyki, a większy wybór jest w Ostrołęce – zobacz noclegi. Więcej sanktuariów: kategoria Sanktuaria i klasztory.
Galeria zdjęć
Opublikowano: 20.11.2026







