Przejdź do treści
Sanktuaria i klasztory Ciekawe miejsca

Czerwin – barokowy kościół nad Orzem

Barokowy kościół, w którego prezbiterium przetrwały mury gotyckiej świątyni, dwór i cicha dolina Orza – Czerwin to spokojna wieś na pograniczu Mazowsza i Kurpiów.

Fot. Olowirnik, CC0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Czerwin to wieś licząca ok. 850 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie ostrołęckim, położona nad rzeką Orz, dopływem Narwi. Historycznie należała do ziemi nurskiej – jednej z dawnych ziem Mazowsza. W XVI wieku była dużą, ważną osadą z kościołem, szkołą, karczmą i jarmarkami, a w okresie międzywojennym – osadą miejską. Dziś to spokojna miejscowość, w której najcenniejszym zabytkiem jest barokowy kościół.

Historia

Pierwsza wzmianka o Czerwinie pochodzi z końca XIV wieku. W 1442 roku biskup płocki Paweł Giżycki erygował tu parafię. Na początku XVI wieku Czerwin był znaczną wsią z kościołem, szkołą i karczmą, w której odbywały się jarmarki, a obok chłopów mieszkali rzemieślnicy. W drugiej połowie XVI wieku należał do szlachty. Potop szwedzki przyniósł ogromne zniszczenia – w drugiej połowie XVII wieku wieś liczyła niespełna 40 mieszkańców.

Kościół Trójcy Przenajświętszej

Barokowy kościół Trójcy Przenajświętszej zbudowano w 1777 roku z fundacji J. i M. Celińskich. Jego prezbiterium to pozostałość wcześniejszej, późnogotyckiej świątyni z początku XVI wieku – uważny obserwator dostrzeże różnicę w murach. Kościół wyremontowano częściowo w latach 1995–2000. Na cmentarzu parafialnym zachowały się bramy z 1854 i 1890 roku oraz neogotycka kaplica grobowa rodziny Andlauerów z 1890 roku.

Dwór i osada miejska

W Czerwinie stoi dwór z przełomu XVIII i XIX wieku – pamiątka po dawnych właścicielach majątku. W okresie międzywojennym Czerwin był osadą miejską z folwarkiem, gorzelnią, trzema wiatrakami i młynem. Mieszkała tu też społeczność żydowska – zachował się cmentarz żydowski.

Dolina Orza

Czerwin leży w dolinie Orza – niewielkiej rzeki, która płynie przez łąki i pola ku Narwi. Okolica to spokojny, rolniczy krajobraz dawnej ziemi nurskiej, dobry na wycieczki rowerowe. W dół rzeki leży Goworowo z neoromańskim kościołem, a na północy zaczynają się lasy Puszczy Zielonej i kraina Kurpiów.

Ziemia nurska

Czerwin należał do ziemi nurskiej, której ośrodkiem był Nur nad Bugiem. Region leżał na pograniczu Mazowsza i Podlasia, a jego mieszkańcy przez wieki trudnili się rolnictwem i rzemiosłem. Dziś to mało znany zakątek, w którym łatwo znaleźć ciszę i ślady dawnej historii.

Plan wizyty

  • Rano kościół z gotyckim prezbiterium i cmentarz z kaplicą Andlauerów.
  • Przed południem dwór i spacer nad Orzem.
  • Po południu Goworowo albo Ostrołęka.

Ciekawostki

  • W 1921 roku osada miejska Czerwin liczyła ponad 360 mieszkańców, a folwark – blisko 200.
  • Obok kościoła stoi plebania z lat 70. XX wieku.

Z dziećmi

Szukanie śladów gotyckich murów w barokowym kościele to ciekawe zadanie dla młodych detektywów historii.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni.

Jak dojechać

Czerwin leży na południowy zachód od Ostrołęki, w dolinie Orza; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy Czerwina działają agroturystyki, a większy wybór jest w Ostrołęce – zobacz noclegi. Więcej sanktuariów: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Czerwin — Kościół Trójcy Przenajświętszej i dzwonnice
Czerwin — Kościół Trójcy Przenajświętszej i dzwonnice
Fot. Olowirnik, CC0

Opublikowano: 20.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Narew – przewodnik po dolinie rzeki
Parki narodowe i przyroda

Narew – przewodnik po dolinie rzeki

Labirynt rzecznych koryt nazywany polską Amazonką, barokowe miasteczko z synagogą, schrony z 1939 roku, kurpiowskie wycinanki i potężna twierdza u ujś…

2–7 dni
Goworowo – neoromański kościół nad Orzem
Sanktuaria i klasztory

Goworowo – neoromański kościół nad Orzem

Dwuwieżowy kościół z barwną polichromią i obrazem Wojciecha Gersona, dawne miasteczko, które po wojnach napoleońskich należało do marszałka Francji, i…

1–2 godziny
Ziemia nurska – przewodnik
Miasta i starówki

Ziemia nurska – przewodnik

Dawna kraina Mazowsza nazwana od grodu nad Bugiem, miasteczka przy kolei do Petersburga, barokowe kościoły i sosnowe bory – przewodnik po ziemi nurski…

1–2 dni

Więcej: Sanktuaria i klasztory

Więcej →
Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego
Sanktuaria i klasztory

Zuzela – miejsce urodzenia prymasa Wyszyńskiego

Wieś nad Bugiem, w której urodził się prymas Tysiąclecia, kościół ogłoszony jego sanktuarium i drewniana szkoła, do której chodził jako chłopiec – Zuz…

1–2 godziny