Czerwin – barokowy kościół nad Orzem
Barokowy kościół, w którego prezbiterium przetrwały mury gotyckiej świątyni, dwór i cicha dolina Orza – Czerwin to spokojna wieś na pograniczu Mazowsza i Kurpiów.
Czerwin to wieś licząca ok. 850 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie ostrołęckim, położona nad rzeką Orz, dopływem Narwi. Historycznie należała do ziemi nurskiej – jednej z dawnych ziem Mazowsza. W XVI wieku była dużą, ważną osadą z kościołem, szkołą, karczmą i jarmarkami, a w okresie międzywojennym – osadą miejską. Dziś to spokojna miejscowość, w której najcenniejszym zabytkiem jest barokowy kościół.
Historia
Pierwsza wzmianka o Czerwinie pochodzi z końca XIV wieku. W 1442 roku biskup płocki Paweł Giżycki erygował tu parafię. Na początku XVI wieku Czerwin był znaczną wsią z kościołem, szkołą i karczmą, w której odbywały się jarmarki, a obok chłopów mieszkali rzemieślnicy. W drugiej połowie XVI wieku należał do szlachty. Potop szwedzki przyniósł ogromne zniszczenia – w drugiej połowie XVII wieku wieś liczyła niespełna 40 mieszkańców.
Kościół Trójcy Przenajświętszej
Barokowy kościół Trójcy Przenajświętszej zbudowano w 1777 roku z fundacji J. i M. Celińskich. Jego prezbiterium to pozostałość wcześniejszej, późnogotyckiej świątyni z początku XVI wieku – uważny obserwator dostrzeże różnicę w murach. Kościół wyremontowano częściowo w latach 1995–2000. Na cmentarzu parafialnym zachowały się bramy z 1854 i 1890 roku oraz neogotycka kaplica grobowa rodziny Andlauerów z 1890 roku.
Dwór i osada miejska
W Czerwinie stoi dwór z przełomu XVIII i XIX wieku – pamiątka po dawnych właścicielach majątku. W okresie międzywojennym Czerwin był osadą miejską z folwarkiem, gorzelnią, trzema wiatrakami i młynem. Mieszkała tu też społeczność żydowska – zachował się cmentarz żydowski.
Dolina Orza
Czerwin leży w dolinie Orza – niewielkiej rzeki, która płynie przez łąki i pola ku Narwi. Okolica to spokojny, rolniczy krajobraz dawnej ziemi nurskiej, dobry na wycieczki rowerowe. W dół rzeki leży Goworowo z neoromańskim kościołem, a na północy zaczynają się lasy Puszczy Zielonej i kraina Kurpiów.
Ziemia nurska
Czerwin należał do ziemi nurskiej, której ośrodkiem był Nur nad Bugiem. Region leżał na pograniczu Mazowsza i Podlasia, a jego mieszkańcy przez wieki trudnili się rolnictwem i rzemiosłem. Dziś to mało znany zakątek, w którym łatwo znaleźć ciszę i ślady dawnej historii.
Plan wizyty
- Rano kościół z gotyckim prezbiterium i cmentarz z kaplicą Andlauerów.
- Przed południem dwór i spacer nad Orzem.
- Po południu Goworowo albo Ostrołęka.
Ciekawostki
- W 1921 roku osada miejska Czerwin liczyła ponad 360 mieszkańców, a folwark – blisko 200.
- Obok kościoła stoi plebania z lat 70. XX wieku.
Z dziećmi
Szukanie śladów gotyckich murów w barokowym kościele to ciekawe zadanie dla młodych detektywów historii.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Czerwin leży na południowy zachód od Ostrołęki, w dolinie Orza; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Goworowo – neoromański kościół.
- Ostrołęka – stolica Kurpiów.
- Ostrów Mazowiecka – Muzeum Rodziny Pileckich.
- Kurpie – Puszcza Zielona.
- Narew – przewodnik po dolinie.
- Barokowe kościoły i bazyliki w Polsce.
Gdzie spać
W okolicy Czerwina działają agroturystyki, a większy wybór jest w Ostrołęce – zobacz noclegi. Więcej sanktuariów: kategoria Sanktuaria i klasztory.
Galeria zdjęć
Opublikowano: 20.11.2026






