Cerkwie greckokatolickie w Polsce – przewodnik

Drewniana cerkiew z listy UNESCO, katedra w Przemyślu i nowoczesna świątynia na Pomorzu wymalowana przez wybitnego artystę – przewodnik po cerkwiach greckokatolickich w Polsce.

Fot. Аимаина хикари, CC0

czas: 2–5 dnitrudność: łatwa

Kościół greckokatolicki zachowuje obrządek wschodni – liturgię, ikonostasy i kalendarz świąt – ale pozostaje w jedności z Rzymem. Powstał po unii brzeskiej z 1596 roku. W Polsce jego wierni to głównie Ukraińcy i Łemkowie. Po II wojnie światowej, w wyniku akcji „Wisła”, wiele rodzin przesiedlono z Podkarpacia na Pomorze, Warmię i Mazury, gdzie zbudowały nowe parafie.

Przemyśl

W Przemyślu mieści się siedziba greckokatolickiej archieparchii. Miasto od stuleci było ważnym ośrodkiem kultury ukraińskiej, a w centrum stoi archikatedra.

Chotyniec – drewniana cerkiew UNESCO

Drewniana cerkiew w Chotyńcu na Podkarpaciu należy do grupy drewnianych cerkwi wpisanych na listę UNESCO. Jest jednym z najcenniejszych zabytków sztuki cerkiewnej w Polsce.

Biały Bór – cerkiew Nowosielskiego

W Białym Borze na Pomorzu stoi cerkiew Narodzenia Bogurodzicy, zaprojektowana i wymalowana przez Jerzego Nowosielskiego, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy XX wieku.

Warmia i Powiśle – Górowo Iławeckie i Dzierzgoń

W Górowie Iławeckim cerkwią greckokatolicką jest gotycka świątynia z ikonostasem Nowosielskiego. W Dzierzgoniu na Powiślu cerkiew mieści się w dawnym kościele klasztoru reformatów.

Beskid Niski i Bieszczady

W Beskidzie Niskim i Bieszczadach stoją dziesiątki drewnianych cerkwi łemkowskich i bojkowskich. Wiele z nich pełni dziś funkcję kościołów rzymskokatolickich lub prawosławnych, ale zachowało dawny wystrój.

Jak zwiedzać

Cerkwie są czynnymi świątyniami – zwiedzaj je poza nabożeństwami i w stosownym stroju.
W wielu miejscach klucz przechowuje proboszcz lub sąsiad – warto zapytać na miejscu.
Liturgia greckokatolicka jest śpiewana – udział w niej to ciekawe przeżycie.

Ciekawostki

Cerkwie greckokatolickie mają ikonostasy jak cerkwie prawosławne, ale ich wierni uznają zwierzchnictwo papieża.
Ikonostas oddziela w cerkwi prezbiterium od nawy i ma ustalony porządek ikon.

Z dziećmi

Kolorowe ikony i malowidła to dobry pretekst do rozmowy o różnych tradycjach chrześcijańskich.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; szczególnie ciekawe są uroczystości odpustowe i święta Bożego Narodzenia oraz Wielkanocy.

W okolicy

Gdzie spać

W Przemyślu, Krośnie i Szczecinku działają hotele, a w okolicach cerkwi – pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.