Cerkwie Beskidu Niskiego – Kwiatoń, Owczary, Powroźnik

Łemkowskie cerkwie z drewna wpisane na listę UNESCO: Kwiatoń, Owczary, Powroźnik i Brunary – z wieżami, kopułkami i ikonostasami wśród beskidzkich wzgórz.

Fot. Piter329c, CC BY 4.0

czas: 1 dzieńtrudność: łatwa

W Beskidzie Niskim zachowały się niezwykłe drewniane cerkwie łemkowskie. Cztery z nich – w Kwiatoniu, Owczarach, Powroźniku i Brunarach Wyżnych – zostały w 2013 roku wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część obiektu „Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat”.

Architektura łemkowska

Cerkwie łemkowskie mają charakterystyczną, trójdzielną bryłę z wieżą od zachodu i dachami stopniowo opadającymi ku wschodowi. Wieńczą je cebulaste kopułki z krzyżami. Wnętrza zdobią ikonostasy – ściany z ikonami oddzielające prezbiterium.

Kwiatoń

Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu uchodzi za jedną z najpiękniejszych i najbardziej harmonijnych cerkwi w Polsce. Stoi na wzgórzu, otoczona drzewami, a jej sylwetka jest symbolem Beskidu Niskiego.

Owczary i Powroźnik

Owczary – cerkiew z cennym ikonostasem i polichromiami.
Powroźnik – jedna z najstarszych cerkwi w Polsce, z ikonami z XVII wieku.

Brunary Wyżne

Cerkiew w Brunarach Wyżnych zachwyca proporcjami i wnętrzem z polichromiami. Leży niedaleko Uścia Gorlickiego.

Trasa

Najwygodniej zwiedzać cerkwie samochodem, łącząc je w pętlę z Gorlic lub Krynicy-Zdroju. Po drodze mijasz wioski, łąki i lasy Beskidu Niskiego – jednego z najspokojniejszych regionów górskich w Polsce.

Łemkowie

Beskid Niski był ojczyzną Łemków – górali o odrębnej kulturze i języku. Po wojnie i wysiedleniach wielu wsi już nie ma, ale cerkwie, cmentarze i przydrożne krzyże przypominają o ich obecności.

Jak zaplanować trasę

Rano zacznij od Powroźnika koło Krynicy, potem jedź przez Brunary i Uście Gorlickie do Kwiatonia, a na koniec do Owczar. Trasa ma kilkadziesiąt kilometrów, ale drogi są wąskie i kręte – zaplanuj cały dzień.

Szlak Architektury Drewnianej

W Beskidzie Niskim jest dużo więcej cerkwi niż tylko te z listy UNESCO – m.in. w Gładyszowie, Wysowej i Hańczowej. Warto zatrzymać się przy każdej, którą mijasz po drodze.

Praktycznie

Część cerkwi to dziś kościoły rzymskokatolickie, część – świątynie prawosławne lub greckokatolickie. Godziny otwarcia bywają ograniczone.
W sezonie wiele obiektów jest udostępnianych przez przewodników.