Górowo Iławeckie – miasto wielu kultur

Górowo Iławeckie leży na siedmiu pagórkach Wzniesień Górowskich, nad rzeczką Młynówką Górowską, w powiecie bartoszyckim. Do granicy z obwodem królewieckim jest stąd około 10 km, do Bartoszyc 23 km, a do Olsztyna około 70 km. Mieszka tu nieco ponad 3,5 tysiąca osób. Miasto promuje się hasłem „Ekologiczne miasto wielu kultur” i rzeczywiście żyją tu obok siebie Polacy i Ukraińcy, katolicy, grekokatolicy i prawosławni.

Historia

Teren dawnej pruskiej Natangii był w XIII wieku areną powstań przeciw Krzyżakom. W lasach okolicznej gminy zginął w 1273 roku Herkus Monte, przywódca II powstania pruskiego. Miasto lokowano w 1335 roku, a w drugiej połowie XIV wieku otoczono murami z Bramą Młyńską i Bramą Wysoką. W 1440 roku Górowo współtworzyło Związek Pruski, a w 1454 roku mieszczanie złożyli przysięgę królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. W 1807 roku w miejscowej plebanii nocował Napoleon. Po 1945 roku zamieszkali tu przesiedleńcy z Kresów i z centralnej Polski, a w 1947 roku Ukraińcy wysiedleni w ramach akcji „Wisła”.

Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego

Najcenniejszym zabytkiem jest gotycka świątynia z XIV wieku, dziś cerkiew greckokatolicka. Obok stoi dzwonnica z XV wieku. We wnętrzu zachowało się barokowe malowidło na suficie, a nowoczesny ikonostas zaprojektował Jerzy Nowosielski, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy XX wieku.

Rynek i ratusz

Miasto zachowało średniowieczny układ z rynkiem, z którego rozchodzi się osiem ulic. Stoi przy nim ratusz z XIV wieku z drewnianą wieżyczką. Warto też zobaczyć neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1895 roku, fragment murów miejskich, dawną kaplicę cmentarną, która jest dziś cerkwią prawosławną, i plebanię, w której zatrzymał się Napoleon.

Muzea

W zabytkowej gazowni koksowej z 1908 roku działa Muzeum Gazownictwa. Historię miasta przybliża Muzeum Miejskie. Przy rynku mieści się też Ukraińska Izba Rzemieślnicza.

Kultura ukraińska

W Górowie działa szkoła z ukraińskim językiem nauczania, jedna z największych takich placówek w Polsce, oraz zespół pieśni i tańca „Dumka”. Latem odbywa się festiwal kultury ukraińskiej „Eko-Łomyja”.

Plan wizyty

• Rynek i ratusz.
• Cerkiew greckokatolicka z ikonostasem Nowosielskiego.
• Muzeum Gazownictwa.
• Spacer po parku miejskim i nad Stawem Garncarskim z wyspą.

Ciekawostki

• W mieście stoją dwie wieże ciśnień: miejska z 1910 roku i kolejowa.
• Południowo-wschodnia część miasta należy do obszaru Natura 2000 „Ostoja Warmińska”.

Z dziećmi

Muzeum Gazownictwa, park miejski i zalew na północnym skraju miasta to dobre miejsca na rodzinną wizytę.

Kiedy przyjechać

Najciekawiej jest latem, w czasie festiwalu Eko-Łomyja, ale cerkiew i muzea można zwiedzać przez cały rok.

Jak dojechać

Górowo Iławeckie leży około 23 km na zachód od Bartoszyc. Najwygodniej dojechać samochodem z Bartoszyc albo z Lidzbarka Warmińskiego.

W okolicy

• Bartoszyce – Brama Lidzbarska.
• Pieniężno – muzeum misyjne.
• Lidzbark Warmiński – zamek.
• Sępopol nad Łyną.
• Śladami Prusów.
• Wieże ciśnień w Polsce.
• Biały Bór – cerkiew Nowosielskiego i jeziora.

Gdzie spać

W Górowie i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Bartoszycach i Lidzbarku Warmińskim – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026