Biały Bór – cerkiew Nowosielskiego i jeziora

Biały Bór leży w dolinie rzeki Białej, na przesmyku między jeziorami Bielsko i Ławiczka, w powiecie szczecineckim. To miasteczko z ok. 2 tysiącami mieszkańców, otoczone lasami mieszanymi i sosnowymi borami. Po II wojnie światowej osiedliło się tu wiele rodzin ukraińskich i dziś Biały Bór jest jednym z najważniejszych ośrodków mniejszości ukraińskiej w Polsce.

Historia

W 1283 roku przy udziale księcia Mściwoja II powstała tu parafia, a w 1294 roku Pomorze wraz z Białym Borem znalazło się w Królestwie Polskim. Od 1309 roku władali tu Krzyżacy, którzy pod koniec XIV wieku zbudowali zamek, a w 1382 roku nadali osadzie prawa miejskie. W 1461 roku miasto zdobyły wojska polskie, a po pokoju toruńskim w 1466 roku wróciło do Polski i należało do niej aż do I rozbioru. W 1627 roku zniszczyli je Szwedzi. W lutym 1945 roku zabudowa została zniszczona w około 80 procentach. W 1947 roku w ramach akcji „Wisła” przesiedlono tu rodziny ukraińskie z Bieszczadów.

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy

Najważniejszym zabytkiem jest greckokatolicka cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, zbudowana w latach 1992–1997 według projektu Jerzego Nowosielskiego. Malarz wykonał też malowidła we wnętrzu. W 2007 roku świątynia otrzymała tytuł sanktuarium, a w 2019 roku wpisano ją do rejestru zabytków – jako jeden z najmłodszych zabytków w Polsce.

Inne zabytki

• Kościół św. Michała Archanioła z 1878 roku z późnobarokowym ołtarzem.
• Ruiny dawnego budynku sądu i dawny młyn wodny.
• Bunkry Wału Pomorskiego w okolicy miasta.
• Cmentarz żydowski i pomnik Tarasa Szewczenki.

Jeziora i lasy

Wokół miasta leżą głębokie jeziora: Bielsko (ok. 268 ha i do 23 m głębokości), Cieszęcino (do 50 m głębokości) i Łobez. Wzdłuż nich ciągnie się park krajobrazowy, a w lasach prowadzą ścieżki spacerowe i rowerowe.

Stadnina

W mieście działa stado ogierów z ujeżdżalnią, mieszczące się w budynkach przypominających dwór. W 1975 roku Biały Bór gościł mistrzostwa Polski we WKKW.

Plan wizyty

• Cerkiew Nowosielskiego.
• Kościół św. Michała i centrum.
• Spacer nad Jezioro Bielsko albo do stadniny.

Ciekawostki

• W okolicach Białego Boru kręcono sceny do filmu „Pan Wołodyjowski”.
• W mieście działa zespół szkół z ukraińskim językiem nauczania im. Tarasa Szewczenki.

Z dziećmi

Konie w stadninie, kąpiel w jeziorze i spacer po lesie to dobry plan na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; latem na jeziora, a cerkiew można zwiedzać przez cały rok.

Jak dojechać

Biały Bór leży na skrzyżowaniu dróg krajowych nr 20 i 25 i przy linii kolejowej z Piły do Ustki.

W okolicy

• Szczecinek – jezioro Trzesiecko.
• Człuchów – zamek krzyżacki.
• Debrzno – mury i baszty.
• Górowo Iławeckie – ikonostas Nowosielskiego.
• Wał Pomorski 1945.
• Miasteczka Pomorza Zachodniego.

Gdzie spać

W Białym Borze i nad okolicznymi jeziorami działają agroturystyki i ośrodki, a większy wybór jest w Szczecinku – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026