Drewniane cerkwie Bieszczadów – Smolnik i Turzańsk

Drewniane cerkwie wpisane na Listę UNESCO – w Smolniku nad Sanem i w Turzańsku – oraz szlak świątyń, które przetrwały w opustoszałych dolinach Bieszczadów.

Fot. Pudelek, CC BY-SA 4.0

czas: 1 dzień samochodemtrudność: łatwa

Drewniane cerkwie to jeden z najcenniejszych skarbów Bieszczadów. Przez wieki budowali je Bojkowie i Łemkowie – grupy ludności ruskiej zamieszkujące Karpaty. Po II wojnie światowej i wysiedleniach wiele wsi opustoszało, a cerkwie niszczały. Te, które przetrwały, są dziś cennymi zabytkami, a dwie z nich wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część zespołu „Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat”.

Smolnik nad Sanem

Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku to jeden z nielicznych zachowanych przykładów architektury bojkowskiej w Polsce. Ma charakterystyczny trójdzielny układ i dachy kryte gontem. Stoi na wzgórzu nad doliną Sanu, w miejscu, gdzie dawniej była wieś. Dziś pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego.

Turzańsk

Cerkiew św. Michała Archanioła w Turzańsku to przykład architektury łemkowskiej – z pięcioma kopułami i bogato zdobionym wnętrzem z ikonostasem. Obok stoi drewniana dzwonnica. Cerkiew wciąż służy wiernym prawosławnym.

Inne cerkwie

Na szlaku cerkwi w Bieszczadach warto zobaczyć też:

Równię – jedną z najstarszych cerkwi w regionie, z XVIII wieku,
Komańczę – z drewnianą cerkwią i klasztorem sióstr nazaretanek, gdzie przebywał w internowaniu kardynał Stefan Wyszyński,
Uherce Mineralne, Chmiel i Hoszów – mniejsze, ale urokliwe świątynie.

Ślady dawnych wsi

W wielu dolinach Bieszczadów po wsiach zostały tylko cerkwiska, przydrożne krzyże i stare cmentarze. Spacerując, łatwo natrafić na kamienne nagrobki z napisami cyrylicą lub zdziczałe sady – ślady życia sprzed wojny. Ta historia to część niezwykłego klimatu regionu.

Jak zwiedzać

Szlak cerkwi najwygodniej pokonać samochodem – można połączyć go z Wielką Pętlą Bieszczadzką.
Wiele cerkwi jest zamkniętych poza nabożeństwami – informacje o zwiedzaniu znajdziesz na tablicach przy świątyniach.
To czynne miejsca kultu – zachowuj się z szacunkiem.