Ziemia staszowska – przewodnik
Kamedulska pustelnia w lesie, średniowieczne mury, bizony w parku pałacowym i miasteczko, które było Atenami braci polskich – przewodnik po ziemi staszowskiej, jednym z najbardziej różnorodnych zakątków Kielecczyzny.
Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0
Ziemia staszowska leży w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego, między Górami Świętokrzyskimi a doliną Wisły. To kraina lasów, stawów i niewielkich miasteczek, w której zachowało się zaskakująco wiele zabytków – od średniowiecznych murów po barokowe pałace. Region jest mniej znany niż Sandomierz czy Kielce, dzięki czemu można go zwiedzać w spokoju i bez tłumów.
Staszów
Staszów to stolica regionu, z dobrze zachowanym układem dawnego miasta i rynkiem. W kolegiacie św. Bartłomieja znajduje się renesansowa kaplica Tęczyńskich, a wokół miasta rozciągają się Lasy Golejowskie ze stawami i ścieżkami. Staszów to dobra baza wypadowa.
Rytwiany – Pustelnia Złotego Lasu
Kilka kilometrów od Staszowa, w lesie, leży Pustelnia Złotego Lasu w Rytwianach – dawny erem kamedułów założony przez ród Tęczyńskich na początku XVII wieku. Mnisi żyli tu w pojedynczych domkach, a dziś to miejsce rekolekcji i wypoczynku, z barokowym kościołem i ciszą lasu.
Raków i Zalew Chańcza
Na północnym zachodzie leży Raków – w latach 1602–1638 siedziba Akademii Rakowskiej braci polskich, nazywana „Sarmackimi Atenami”. Obok rozciąga się Zalew Chańcza, popularny wśród wędkarzy i plażowiczów.
Szydłów i Kurozwęki
Szydłów, nazywany polskim Carcassonne, słynie ze średniowiecznych murów obronnych z czasów Kazimierza Wielkiego i z sadów śliwkowych. W Kurozwękach stoi barokowy pałac Popielów, a w parku można wybrać się na safari z bizonami – atrakcję, która zachwyca dzieci.
Połaniec i Stopnica
Nad Wisłą leży Połaniec, gdzie w 1794 roku Tadeusz Kościuszko ogłosił Uniwersał połaniecki – przypomina o tym kopiec. Na zachodzie, na pograniczu Ponidzia, warto zajrzeć do Stopnicy z zamkiem królewskim i gotyckim kościołem.
Lasy i stawy
Ziemia staszowska to także kraina lasów i stawów. Wokół Staszowa i Rytwian rozciągają się kompleksy leśne poprzecinane ścieżkami rowerowymi, a w dolinach rzek Czarnej i Desty leżą liczne stawy. To dobre miejsce na spokojne spacery, wycieczki rowerowe i obserwację ptaków, z dala od zatłoczonych szlaków.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Staszów, Pustelnia Złotego Lasu w Rytwianach i Kurozwęki z bizonami.
- Dzień 2 – Szydłów, Raków i popołudnie nad Zalewem Chańcza.
Ciekawostki
- W Szydłowie odbywa się co roku Święto Śliwki, na którym można spróbować powideł i suszonych śliwek.
- Okolice Staszowa i Rytwian słyną ze stawów rybnych, nad którymi łatwo spotkać czaple i inne ptaki wodne.
Z dziećmi
Safari z bizonami w Kurozwękach, mury Szydłowa i kąpiel w Zalewie Chańcza to atrakcje, które sprawdzą się na rodzinnym wyjeździe.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; w sierpniu warto trafić na Święto Śliwki w Szydłowie.
W okolicy
- Staszów – rynek i kaplica Tęczyńskich.
- Rytwiany – Pustelnia Złotego Lasu.
- Raków – Sarmackie Ateny.
- Szydłów – mury obronne i śliwki.
- Kurozwęki – pałac i safari z bizonami.
- Połaniec – kopiec Kościuszki.
- Stopnica – zamek królewski.
Gdzie spać
W Staszowie, Rytwianach, Kurozwękach i nad Zalewem Chańcza działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Fot. Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 3.0

Fot. Autostopowicz, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026

