Stopnica – zamek królewski i kościół Kazimierza
Gotycki kościół ufundowany przez Kazimierza Wielkiego, odbudowany zamek królewski i park magnacki – Stopnica to małe miasteczko na pograniczu Ponidzia, które pamięta wizyty królów.
Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0
Stopnica to małe miasteczko liczące ok. 1,2 tysiąca mieszkańców, położone na Garbie Pińczowskim, ok. 15 km na wschód od Buska-Zdroju, na pograniczu Ponidzia i ziemi staszowskiej. Przepływa przez nie rzeczka Stopniczanka, a przez miasto biegnie droga krajowa nr 73. Przed wojną mieszkało tu ponad 6 tysięcy osób – dziś to spokojna miejscowość, w której zachowały się ślady dawnej świetności.
Historia
W 1362 roku król Kazimierz Wielki nadał Stopnicy prawo średzkie i zbudował tu zamek – początkowo jako królewską stację podróżną. W kolejnych stuleciach miasto było ważnym ośrodkiem regionu, a w XVIII wieku odwiedzał je król Stanisław August Poniatowski. W 1783 roku starosta Eliasz Wodzicki przebudował zamek i założył przy nim park. Wielki pożar w 1795 roku strawił dużą część zabudowy. W czasie powstania styczniowego działał tu pułk Karola Kality „Rębajły”. W 1869 roku Stopnica utraciła prawa miejskie, a odzyskała je 1 stycznia 2015 roku.
Kościół św. Piotra i Pawła
Gotycki kościół św. Piotra i Pawła związany jest z fundacją z czasów Kazimierza Wielkiego. Świątynia mocno ucierpiała w 1944 roku, gdy przez Stopnicę przechodził front na przyczółku baranowsko-sandomierskim, i została odbudowana w latach 1949–1956. Mimo zniszczeń zachowała gotycki charakter.
Zamek i park
Z dawnego zamku królewskiego zachowały się relikty z końca XIV wieku. Budowlę wielokrotnie przebudowywano, a w 1859 roku strawił ją pożar. Po odbudowie w styczniu 2011 roku otwarto w niej ośrodek kultury. Wokół rozciąga się park, założony przez Wodzickiego w XVIII wieku, ze stawem – podobno używanym niegdyś do kiszenia ogórków.
Pamięć
Przez stulecia Stopnica była ważnym ośrodkiem żydowskim – przed wojną Żydzi stanowili ok. dwóch trzecich mieszkańców. Między rynkiem a ulicą Bóżniczą stały dwie synagogi, zniszczone w czasie wojny. W latach 1941–1942 Niemcy utworzyli tu getto, a jego mieszkańców wywieźli do Treblinki. Na starym cmentarzu z 1786 roku stoi neogotycka kaplica z 1870 roku.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Piotra i Pawła.
- Przed południem zamek i park.
- Po południu Busko-Zdrój albo Szydłów z murami obronnymi.
Ciekawostki
- W Stopnicy urodził się Jan ze Stobnicy – filozof, przyrodnik i geograf, profesor Akademii Krakowskiej z przełomu XV i XVI wieku.
- Według legendy nazwa miasta pochodzi od śladów stóp zbójców ściganych przez Władysława Łokietka.
- Pod miastem ciągną się dawne podziemne korytarze, które w przeszłości powodowały zapadanie się domów.
Z dziećmi
Spacer po parku zamkowym i legenda o zbójcach, którzy zostawili ślady stóp, to dobry pomysł na krótką wizytę z dziećmi.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, gdy park jest najpiękniejszy.
Jak dojechać
Stopnica leży przy drodze krajowej nr 73, ok. 15 km na wschód od Buska-Zdroju; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Busko-Zdrój – park i wody siarczkowe.
- Szydłów – mury obronne i śliwki.
- Chmielnik – synagoga.
- Solec-Zdrój – siarka i Ponidzie.
- Pacanów – Europejskie Centrum Bajki.
- Staszów – rynek i kaplica Tęczyńskich.
Gdzie spać
W okolicy Stopnicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Busku-Zdroju i Solcu-Zdroju – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

Fot. Fotonews, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026




