Staszów – rynek, kaplica Tęczyńskich i Lasy Golejowskie
Rynek z ratuszem pośrodku, gotycki kościół z renesansową kaplicą Tęczyńskich i leśne jeziorka tuż za miastem – Staszów to spokojne miasteczko na południu Świętokrzyskiego i dobra baza do Rytwian i Kurozwęk.
Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0
Staszów to miasto liczące niespełna 14 tysięcy mieszkańców, położone na południu województwa świętokrzyskiego, w Ziemi Staszowskiej. Leży na południowo-wschodnim skraju Pasma Wygiełzowskiego Gór Świętokrzyskich, w Niecce Połanieckiej, nad rzekami Czarną Staszowską i Destą. Ma dobrze zachowany układ dawnego miasta, cenne zabytki i lasy z jeziorkami tuż za granicami.
Historia
Prawa miejskie Staszów otrzymał 11 kwietnia 1525 roku od Hieronima Łaskiego, ówczesnego właściciela. Później miasto należało do wielkich rodów – Tęczyńskich, Opalińskich, Sieniawskich z Lubomirskimi, a od 1731 roku do Czartoryskich. To August Czartoryski kazał zbudować ratusz i wybrukować rynek. W 1718 roku Elżbieta Sieniawska zezwoliła Żydom na osiedlenie się i budowę bożnicy – przed II wojną światową stanowili oni ok. 55% mieszkańców.
Rynek i ratusz
Staszów zachował szachownicowy układ ulic wokół prostokątnego rynku. Pośrodku stoi klasycystyczny ratusz z 1783 roku, w którym dziś działa restauracja. Kamienice z XVIII wieku najlepiej zachowały się w pierzei wschodniej. Spacer po rynku i okolicznych uliczkach pokazuje, jak wyglądało prywatne miasto magnackie w czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej.
Kościół i kaplica Tęczyńskich
Najcenniejszym zabytkiem jest gotycki kościół św. Bartłomieja, wzniesiony w latach 1342–1343 na miejscu drewnianej świątyni spalonej przez Tatarów w 1241 roku. Przy kościele stoi kaplica Tęczyńskich (Matki Bożej Różańcowej) z 1613 roku – zabytek najwyższej klasy, przypominający kaplice grobowe znane z Krakowa. To jeden z najciekawszych przykładów późnego renesansu w regionie.
Pamięć o sztetlu
Gmina żydowska Staszowa zginęła w czasie Zagłady w 1942 roku, a synagogę rozebrano w 1952 roku. Na odnowionym cmentarzu żydowskim w 1992 roku odsłonięto pomnik upamiętniający ofiary. Historię staszowskich Żydów warto poznać razem z sąsiednimi miasteczkami, takimi jak Chmielnik z odnowioną synagogą.
Lasy Golejowskie i zalew
Około 3 km od centrum zaczynają się Lasy Golejowskie – kompleks leśny z kilkudziesięcioma jeziorkami i oczkami wodnymi o łącznej powierzchni ok. 65 ha. To ulubione miejsce spacerów, rowerowych przejażdżek i wędkowania. W mieście nad Czarną działa uporządkowany zalew, a w parku Legionów, założonym w 1886 roku, odpoczniesz w cieniu starych drzew.
Plan wizyty
- Rano rynek, ratusz i kościół św. Bartłomieja z kaplicą Tęczyńskich.
- W południe obiad w ratuszu i spacer po parku Legionów.
- Po południu Lasy Golejowskie albo wyjazd do Rytwian i Kurozwęk.
Ciekawostki
- Tatarzy spalili pierwszy staszowski kościół w 1241 roku, podczas najazdu, który dotarł aż na Śląsk.
- W Staszowie zachował się dawny kamieniołom gipsu – pamiątka po wydobyciu tego minerału na Ponidziu i w Niecce Połanieckiej.
Z dziećmi
Jeziorka w Lasach Golejowskich, a w okolicy pałac w Kurozwękach z bizonami i labiryntem w kukurydzy to dobre atrakcje dla rodzin.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, gdy lasy i jeziorka zachęcają do spacerów, a w okolicy działają atrakcje dla turystów.
W okolicy
- Rytwiany – pustelnia Złotego Lasu.
- Kurozwęki – pałac i safari z bizonami.
- Połaniec – kopiec Kościuszki.
- Szydłów – mury obronne i śliwki.
- Chmielnik – synagoga.
- Sandomierz – rynek i podziemia.
- Busko-Zdrój – park i wody siarczkowe.
- Ziemia staszowska – przewodnik.
Gdzie spać
W Staszowie i Rytwianach działają hotele i pensjonaty, a w okolicy agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Fot. Fotonews, CC BY-SA 3.0 pl
![Staszów — Adres wydawniczy : Sandomierz : [s.n.], 1937 (Sandomierz : Diecezjalny Zakład Graficzno-Dr](/uploads/szlaki/g/staszow-rynek-kaplica-teczynskich-i-lasy-golejowskie-4-m.jpg)
Fot. Wawrzyniec Siek, Public domain

Fot. Agnieszka Kwiecień,Nova, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 18.11.2026 · aktualizacja: 20.11.2026



