Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Mikołaj Rej – śladami ojca literatury polskiej – przewodnik

Dwór w Nagłowicach, miasto nazwane jego nazwiskiem, zbór w Oksie i słynne „Polacy nie gęsi” – przewodnik po miejscach związanych z Mikołajem Rejem, pisarzem, który dowiódł, że po polsku można tworzyć wielką literaturę.

Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

Mikołaj Rej to pisarz nazywany ojcem literatury polskiej. Urodził się w 1505 roku w Żurawnie na Rusi Czerwonej, a zmarł w 1569 roku. Jako jeden z pierwszych twórców pisał konsekwentnie po polsku, a nie po łacinie, dowodząc, że język polski nadaje się do poezji, prozy i rozważań moralnych. Był też przedsiębiorczym ziemianinem, posłem na sejm i gorliwym zwolennikiem reformacji – przeszedł na luteranizm, a później kalwinizm. Ślady jego życia można odnaleźć w kilku regionach Polski.

Nagłowice – dom i muzeum

Najważniejszym miejscem związanym z Rejem są Nagłowice na ziemi jędrzejowskiej. Pisarz odziedziczył tę wieś po stryju i uczynił ją centrum swojej działalności gospodarczej. W dawnym dworze Walewskich działa Muzeum Mikołaja Reja z kopiami rękopisów i drzeworytami ilustrującymi jego życie, a wokół rozciąga się park angielski z wiekowymi dębami. We wsi stoi też popiersie pisarza.

Oksa – zbór i miejsce pochówku

W 1554 roku Rej założył niedaleko Nagłowic miasteczko Oksa i ufundował w nim zbór kalwiński. To właśnie ten zbór uważa się za najbardziej prawdopodobne miejsce pochówku pisarza. Oksa była jednym z ośrodków reformacji na Kielecczyźnie.

Rejowiec – miasto nazwane jego nazwiskiem

W 1547 roku Rej otrzymał od króla Zygmunta Starego przywilej lokacji miasta w ziemi chełmskiej i prawo nadania mu nazwy od własnego nazwiska. Tak powstał Rejowiec, w którym działał zbór kalwiński. Pisarz prawdopodobnie zmarł właśnie tutaj. Dziś w Rejowcu stoi pomnik Mikołaja Reja, a przez miasto prowadzi rowerowy Szlak Mikołaja Reja.

Urzędów i Kraków

W 1548 roku Rej otrzymał wójtostwo w Urzędowie na Lubelszczyźnie – dawnym mieście królewskim i siedzibie sejmików. W młodości przebywał na dworze Andrzeja Tęczyńskiego, a po 1540 roku mieszkał w Krakowie. W kościele św. Marcina przy ulicy Grodzkiej znajduje się tablica upamiętniająca pisarza, odsłonięta w 1920 roku.

Najważniejsze dzieła

Rej był autorem m.in. „Krótkiej rozprawy między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem” (1543), „Wizerunku własnego żywota człowieka poczciwego” (1558), zbioru „Zwierzyniec” (1562) i „Zwierciadła” (1568) z najważniejszą częścią – „Żywotem człowieka poczciwego”. W „Zwierzyńcu” znalazły się słynne słowa: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”.

Jak zwiedzać

  • Nagłowice i Oksę łatwo zobaczyć w jeden dzień, łącząc wizytę z Jędrzejowem.
  • Rejowiec i Urzędów leżą na Lubelszczyźnie – to trasa na weekend z Chełmem i Kraśnikiem.
  • W Krakowie tablicę w kościele św. Marcina można odwiedzić podczas spaceru ulicą Grodzką.

Ciekawostki

  • W 1603 roku nazwisko Reja znalazło się w pierwszym polskim Indeksie ksiąg zakazanych.
  • Jan Matejko uwiecznił pisarza na obrazie „Rzeczpospolita Babińska”.

Z dziećmi

Odczytanie z dziećmi fraszek i anegdot z „Figlików” Reja to sposób, by pokazać, że dawna literatura potrafi bawić.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; park w Nagłowicach jest najpiękniejszy w maju i we wrześniu.

W okolicy

Gdzie spać

W Jędrzejowie, Kielcach, Chełmie i Krakowie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Jędrzejów — Jędrzejów, pl. T. Kościuszki 11, zegar słoneczny
Jędrzejów — Jędrzejów, pl. T. Kościuszki 11, zegar słoneczny
Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 pl
Rejowiec — Palace in Rejowiec, Poland
Rejowiec — Palace in Rejowiec, Poland
Fot. Wojciech Koczułap, CC BY-SA 3.0
Urzędów — Urzędów. Kościół świętego Mikołaja i świętej Otylii – rzymskokatolicki kościół parafialny
Urzędów — Urzędów. Kościół świętego Mikołaja i świętej Otylii – rzymskokatolicki kościół parafialny
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Jędrzejów — XVII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2015
Jędrzejów — XVII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, maj 2015
Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0
Czarnolas — Czarnolas, Muzeum Jana Kochanowskiego
Czarnolas — Czarnolas, Muzeum Jana Kochanowskiego
Fot. Zala, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 300 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Ćmielów – Żywe Muzeum Porcelany
Z dziećmi

Ćmielów – Żywe Muzeum Porcelany

Muzeum w działającej fabryce porcelany: od surowej gliny po ręcznie malowane figurki, z warsztatami dla dzieci i dorosłych.

pół dnia
Ziemia ostrowiecka – przewodnik
Z dziećmi

Ziemia ostrowiecka – przewodnik

Kopalnie sprzed pięciu tysięcy lat, dinozaury w dolinie Kamiennej i porcelana wypalana na oczach gości – przewodnik po ziemi ostrowieckiej, jednym z n…

2–3 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →