Ziemia jędrzejowska – przewodnik
Najstarsze opactwo cystersów w Polsce, jedna z największych na świecie kolekcji zegarów słonecznych i dwór, w którym gospodarował „ojciec literatury polskiej” – przewodnik po ziemi jędrzejowskiej, między Kielcami a Krakowem.
Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 pl
Ziemia jędrzejowska leży w zachodniej części województwa świętokrzyskiego, na Płaskowyżu Jędrzejowskim, między Kielcami a Krakowem. To kraina łagodnych pól, niewielkich lasów i miasteczek o długiej historii. Przez region biegnie droga ekspresowa S7, więc większość podróżnych mija go w pośpiechu – a szkoda, bo kryje się tu kilka miejsc ważnych dla historii polskiej kultury i religii.
Jędrzejów – opactwo i zegary
Sercem regionu jest Jędrzejów. Stoi tu opactwo cystersów, uważane za najstarsze w Polsce – zakonnicy przybyli tu w XII wieku. W klasztorze przez lata przebywał kronikarz Wincenty Kadłubek. W mieście działa też Muzeum im. Przypkowskich, którego kolekcja zegarów słonecznych należy do największych na świecie. Rodzina Przypkowskich przez pokolenia gromadziła zegary, instrumenty astronomiczne i dawne książki.
Nagłowice – Mikołaj Rej
Ok. 15 km na północny zachód od Jędrzejowa leżą Nagłowice, związane z Mikołajem Rejem – pisarzem nazywanym „ojcem literatury polskiej”, który jako pierwszy tak konsekwentnie pisał po polsku. Rej odziedziczył tę wieś po stryju i uczynił ją ośrodkiem swojej działalności gospodarczej, a w 1554 roku założył w okolicy miasteczko Oksa. W dawnym dworze Walewskich działa Muzeum Mikołaja Reja, a wokół rozciąga się park angielski z wiekowymi dębami i rzadkimi drzewami.
Małogoszcz – bitwa 1863
Na północy leży Małogoszcz – dawny gród kasztelański, w którym 24 lutego 1863 roku rozegrała się jedna z najkrwawszych bitew powstania styczniowego. Zachował się renesansowy kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1591–1595, kościółek na wzgórzu Babinek i mogiły powstańców.
Włoszczowa i Szczekociny
Na zachodzie leży Włoszczowa, a dalej, już na pograniczu Śląska, Szczekociny z pałacem Dembińskich i polem bitwy z 1794 roku, w której Kościuszko starł się z wojskami rosyjsko-pruskimi. To dobre uzupełnienie trasy dla miłośników historii.
Płaskowyż Jędrzejowski
Region leży na Płaskowyżu Jędrzejowskim – łagodnie pofałdowanej krainie, przeciętej dolinami rzek płynących ku Nidzie. Spokojne drogi lokalne, niewielki ruch i rozległe widoki sprzyjają wycieczkom rowerowym – przez Nagłowice prowadzi m.in. niebieski szlak rowerowy. Na południu płaskowyż przechodzi w Ponidzie z gipsowymi wzgórzami i uzdrowiskami.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Jędrzejów: opactwo cystersów i Muzeum Przypkowskich, po południu Nagłowice.
- Dzień 2 – Małogoszcz, Włoszczowa i Szczekociny.
Ciekawostki
- Rej pisał: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają” – to jedno z najsłynniejszych zdań w historii polskiej literatury.
- W Muzeum Przypkowskich działa niewielkie obserwatorium astronomiczne.
Z dziećmi
Zegary słoneczne w Jędrzejowie i spacer po parku w Nagłowicach to atrakcje, które zainteresują dzieci i pozwolą opowiedzieć im o dawnych sposobach mierzenia czasu.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; zegary słoneczne najlepiej oglądać w pogodny dzień.
W okolicy
- Jędrzejów – muzeum zegarów i opactwo.
- Małogoszcz – pole bitwy 1863.
- Włoszczowa – miasto szafranców.
- Szczekociny – pałac i pole bitwy 1794.
- Chęciny – zamek królewski.
- Szlak cysterski – opactwa w Polsce.
- Rejowiec – miasto Mikołaja Reja.
Gdzie spać
W Jędrzejowie, Kielcach i przy trasie S7 działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Lollencja, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Michaelus, CC BY 3.0

Fot. Macieias, CC BY 2.5

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026


