Śladami Jana Kochanowskiego – przewodnik
Dwór pod lipą, kościół z kaplicami rodu i wieś, w której przyszedł na świat – przewodnik po miejscach związanych z Janem Kochanowskim, największym poetą polskiego renesansu.
Fot. Zala, CC BY-SA 4.0
Jan Kochanowski to najważniejszy poeta polskiego renesansu i jeden z twórców literackiej polszczyzny. Jego fraszki, pieśni i „Treny” zna każdy uczeń, a „Odprawa posłów greckich” uchodzi za pierwszą polską tragedię. Większość życia poety związana jest z ziemią radomską – tu się urodził, tu tworzył i tu został pochowany. Dzięki temu najważniejsze miejsca jego biografii można odwiedzić w ciągu jednego lub dwóch dni.
Sycyna – miejsce urodzenia
Kochanowski urodził się w 1530 roku w Sycynie koło Zwolenia – tradycyjnie podaje się datę 23 czerwca. Pamiątką po tamtych czasach jest kapliczka słupowa z ok. 1621 roku, stojąca obok dawnego dworu rodziny. To skromne, ale nastrojowe miejsce, od którego warto zacząć wędrówkę śladami poety.
Kraków, Królewiec i Padwa
W 1544 roku młody Kochanowski zapisał się na Akademię Krakowską. Później studiował w Królewcu, a w latach 1552–1555 w Padwie, gdzie poznał kulturę włoskiego renesansu. Po powrocie związał się z dworem – był sekretarzem królewskim Zygmunta Augusta, a później Stefana Batorego. W Krakowie warto odwiedzić Collegium Maius, najstarszy budynek uniwersytetu.
Czarnolas – dom pod lipą
W 1574 roku Kochanowski osiadł na stałe w rodzinnym Czarnolesie. Tu powstały jego najsłynniejsze utwory, w tym „Treny” – cykl żałobnych wierszy po śmierci córki Urszuli, wydany w 1580 roku. W miejscu dawnego dworu działa dziś Muzeum Jana Kochanowskiego z ekspozycją o życiu poety i epoce renesansu, a w parku rośnie lipa nawiązująca do tej z fraszki „Na lipę”.
Zwoleń – grób poety
Niedaleko Czarnolasu leży Zwoleń, gdzie Kochanowski w latach 1566–1575 był prebendarzem parafii. Poeta zmarł 22 sierpnia 1584 roku w Lublinie, a jego ciało – prawdopodobnie rok później – złożono w krypcie kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zwoleniu, w kaplicy rodu Kochanowskich. W mieście stoją dwa pomniki poety, a w czerwcu odbywają się imieniny Pana Jana.
Lublin
W Lublinie Kochanowski zmarł podczas pobytu w mieście. Lubelskie Stare Miasto z Bramą Krakowską, zamkiem i kaplicą Świętej Trójcy z bizantyjsko-ruskimi freskami dobrze oddaje klimat Rzeczypospolitej czasów poety.
Plan na dwa dni
- Dzień 1 – Sycyna, Zwoleń z kościołem i pomnikami, po południu Czarnolas.
- Dzień 2 – Lublin: Stare Miasto i zamek, albo Kraków z Collegium Maius.
Ciekawostki
- „Psałterz Dawidów” Kochanowskiego z 1579 roku zyskał muzykę Mikołaja Gomółki i był śpiewany przez kolejne pokolenia.
- Teatr Powszechny w Radomiu nosi imię Jana Kochanowskiego.
Z dziećmi
Czytanie fraszek w parku w Czarnolesie – choćby „Na lipę” czy „Do gór i lasów” – to najprostszy sposób, by zainteresować dzieci poezją sprzed czterech stuleci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; w czerwcu w Zwoleniu odbywają się imieniny Pana Jana, a w Czarnolesie spotkania literackie.
W okolicy
- Czarnolas – muzeum Jana Kochanowskiego.
- Zwoleń – miasto Jana Kochanowskiego.
- Lublin – zamek i kaplica Świętej Trójcy.
- Kraków w dwa dni.
- Renesans w Polsce – przewodnik.
- Śladami pisarzy – literacka Polska.
- Śladami Henryka Sienkiewicza.
- Mikołaj Rej – śladami ojca literatury polskiej – przewodnik.
Gdzie spać
W Radomiu, Zwoleniu, Kozienicach i Lublinie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Zala, CC BY-SA 4.0

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Marcin Białek, CC BY-SA 4.0

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 20.11.2026


