Urzędów – miasto Michałowicza i garncarzy
Miasteczko, z którego wyszedł wielki rzeźbiarz renesansu i autor jednego z pierwszych polskich zielników, a garncarze do dziś toczą tu naczynia z gliny – Urzędów to mało znana perła Lubelszczyzny.
Urzędów to miasteczko liczące ok. 1,7 tysiąca mieszkańców, położone w kotlinie rzeki Urzędówki, w powiecie kraśnickim województwa lubelskiego. Wzdłuż rzeki biją źródła, które nie zamarzają nawet zimą. Dziś to spokojna miejscowość, ale w XV i XVI wieku Urzędów był ważnym ośrodkiem regionu – siedzibą powiatu, sądu i sejmików ziemskich, z którego wywodzili się wybitni artyści i uczeni renesansu.
Historia
Osada rozwinęła się przy szlaku handlowym z Krakowa do Wilna. W 1405 roku król Władysław Jagiełło nadał jej prawo magdeburskie. Po utworzeniu województwa lubelskiego w 1474 roku Urzędów został siedzibą władz powiatowych, sądu ziemskiego i miejscem obrad sejmików. W 1548 roku wójtostwo urzędowskie otrzymał Mikołaj Rej. Okres największego rozkwitu przypadł na lata 1550–1625 – aż 63 mieszkańców studiowało wówczas w Akademii Krakowskiej. W 1648 roku miasto spustoszyli Kozacy Chmielnickiego, a w 1657 roku wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie. W 1870 roku Urzędów utracił prawa miejskie, a odzyskał je 1 stycznia 2016 roku.
Wybitni synowie ziemi urzędowskiej
Z Urzędowa pochodził Jan Michałowicz – jeden z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy i architektów renesansu, autor nagrobków biskupów w katedrach Krakowa i Łowicza. Stąd wywodził się też Marcin z Urzędowa – lekarz i botanik, autor „Herbarza Polskiego”, jednego z pierwszych dzieł przyrodniczych pisanych po polsku. Na rynku stoi pomnik upamiętniający wybitnych synów ziemi urzędowskiej.
Garncarze z Urzędowa
Urzędów od wieków słynie z garncarstwa. Miejscowi garncarze wyrabiali naczynia z gliny, które sprzedawano na jarmarkach w całej okolicy. Tradycja przetrwała do dziś – w miasteczku działa ośrodek garncarski, w którym można zobaczyć pracę przy kole, a czasem spróbować własnych sił.
Kościół, sanktuarium i wały
Parafialny kościół św. Mikołaja i św. Otylii stoi w miejscu, gdzie parafia istniała już od 1425 roku. Świątynia jest zarazem sanktuarium św. Otylii – miejscem pielgrzymek mieszkańców okolicy. Zachowały się też wały urzędowskie – pozostałości dawnych umocnień miasta. Przy rynku stoi ratusz, a w miasteczku działa obserwatorium astronomiczne.
Pamięć
W 1941 roku Niemcy utworzyli w Urzędowie getto dla ok. 600 Żydów. W październiku 1942 roku jego mieszkańców przesiedlono do Kraśnika i Budzynia, a następnie wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Zachował się cmentarz żydowski.
Plan wizyty
- Rano rynek, ratusz i pomnik wybitnych synów ziemi urzędowskiej.
- Przed południem kościół św. Mikołaja i sanktuarium św. Otylii.
- Po południu ośrodek garncarski albo Kraśnik.
Ciekawostki
- W XVI wieku Urzędów wybierał dwóch posłów na sejm.
- Dawniej działał tu cech rybacki, a rozlewiska rzeki tworzyły jeziora chroniące miasto.
Z dziećmi
Pokaz toczenia naczyń na kole garncarskim to atrakcja, która zainteresuje każde dziecko.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; w sezonie łatwiej trafić na pokazy garncarskie.
Jak dojechać
Urzędów leży ok. 10 km na północny zachód od Kraśnika; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Kraśnik – kościół kanoników i synagogi.
- Modliborzyce – miasteczko w Lasach Janowskich.
- Opole Lubelskie – pałac Lubomirskich.
- Annopol nad Wisłą.
- Garncarstwo ludowe w Polsce.
- Renesans w Polsce – przewodnik.
Gdzie spać
W okolicy Urzędowa działają agroturystyki, a większy wybór jest w Kraśniku i Janowie Lubelskim – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Matizz2, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Epegeiro, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 20.11.2026




