Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Urzędów – miasto Michałowicza i garncarzy

Miasteczko, z którego wyszedł wielki rzeźbiarz renesansu i autor jednego z pierwszych polskich zielników, a garncarze do dziś toczą tu naczynia z gliny – Urzędów to mało znana perła Lubelszczyzny.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Urzędów to miasteczko liczące ok. 1,7 tysiąca mieszkańców, położone w kotlinie rzeki Urzędówki, w powiecie kraśnickim województwa lubelskiego. Wzdłuż rzeki biją źródła, które nie zamarzają nawet zimą. Dziś to spokojna miejscowość, ale w XV i XVI wieku Urzędów był ważnym ośrodkiem regionu – siedzibą powiatu, sądu i sejmików ziemskich, z którego wywodzili się wybitni artyści i uczeni renesansu.

Historia

Osada rozwinęła się przy szlaku handlowym z Krakowa do Wilna. W 1405 roku król Władysław Jagiełło nadał jej prawo magdeburskie. Po utworzeniu województwa lubelskiego w 1474 roku Urzędów został siedzibą władz powiatowych, sądu ziemskiego i miejscem obrad sejmików. W 1548 roku wójtostwo urzędowskie otrzymał Mikołaj Rej. Okres największego rozkwitu przypadł na lata 1550–1625 – aż 63 mieszkańców studiowało wówczas w Akademii Krakowskiej. W 1648 roku miasto spustoszyli Kozacy Chmielnickiego, a w 1657 roku wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie. W 1870 roku Urzędów utracił prawa miejskie, a odzyskał je 1 stycznia 2016 roku.

Wybitni synowie ziemi urzędowskiej

Z Urzędowa pochodził Jan Michałowicz – jeden z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy i architektów renesansu, autor nagrobków biskupów w katedrach Krakowa i Łowicza. Stąd wywodził się też Marcin z Urzędowa – lekarz i botanik, autor „Herbarza Polskiego”, jednego z pierwszych dzieł przyrodniczych pisanych po polsku. Na rynku stoi pomnik upamiętniający wybitnych synów ziemi urzędowskiej.

Garncarze z Urzędowa

Urzędów od wieków słynie z garncarstwa. Miejscowi garncarze wyrabiali naczynia z gliny, które sprzedawano na jarmarkach w całej okolicy. Tradycja przetrwała do dziś – w miasteczku działa ośrodek garncarski, w którym można zobaczyć pracę przy kole, a czasem spróbować własnych sił.

Kościół, sanktuarium i wały

Parafialny kościół św. Mikołaja i św. Otylii stoi w miejscu, gdzie parafia istniała już od 1425 roku. Świątynia jest zarazem sanktuarium św. Otylii – miejscem pielgrzymek mieszkańców okolicy. Zachowały się też wały urzędowskie – pozostałości dawnych umocnień miasta. Przy rynku stoi ratusz, a w miasteczku działa obserwatorium astronomiczne.

Pamięć

W 1941 roku Niemcy utworzyli w Urzędowie getto dla ok. 600 Żydów. W październiku 1942 roku jego mieszkańców przesiedlono do Kraśnika i Budzynia, a następnie wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Zachował się cmentarz żydowski.

Plan wizyty

  • Rano rynek, ratusz i pomnik wybitnych synów ziemi urzędowskiej.
  • Przed południem kościół św. Mikołaja i sanktuarium św. Otylii.
  • Po południu ośrodek garncarski albo Kraśnik.

Ciekawostki

  • W XVI wieku Urzędów wybierał dwóch posłów na sejm.
  • Dawniej działał tu cech rybacki, a rozlewiska rzeki tworzyły jeziora chroniące miasto.

Z dziećmi

Pokaz toczenia naczyń na kole garncarskim to atrakcja, która zainteresuje każde dziecko.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; w sezonie łatwiej trafić na pokazy garncarskie.

Jak dojechać

Urzędów leży ok. 10 km na północny zachód od Kraśnika; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy Urzędowa działają agroturystyki, a większy wybór jest w Kraśniku i Janowie Lubelskim – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Urzędów — Urzędów. Kościół świętego Mikołaja i świętej Otylii – rzymskokatolicki kościół parafialny
Urzędów — Urzędów. Kościół świętego Mikołaja i świętej Otylii – rzymskokatolicki kościół parafialny
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Urzędów — Urzędów - układ urbanistyczny
Urzędów — Urzędów - układ urbanistyczny
Fot. Matizz2, CC BY-SA 3.0 pl
Urzędów — Urzędów - kaplica cmentarna, 1845 (zabytek nr rejestr. A/1104 z 20.12.1995)
Urzędów — Urzędów - kaplica cmentarna, 1845 (zabytek nr rejestr. A/1104 z 20.12.1995)
Fot. Epegeiro, CC BY-SA 3.0 pl

Opublikowano: 20.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Kraśnik – kościół kanoników i synagogi
Miasta i starówki

Kraśnik – kościół kanoników i synagogi

Gotycki kościół z klasztorem kanoników regularnych, dwie dawne synagogi stojące obok siebie na skraju Starego Miasta i spokojna dolina rzeki – Kraśnik…

2–3 godziny
Atrakcje przy drodze S19
Miasta i starówki

Atrakcje przy drodze S19

Od pałacu Branickich w Białymstoku przez cerkwie Bielska Podlaskiego, rokokowy Radzyń, Lublin i Kraśnik po skansen w Kolbuszowej, Rzeszów i Duklę – po…

kilka godzin

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →