Łaszczów – miasto Łaszczów i synagoga w arsenale
Synagoga przebudowana z zamkowego arsenału, kościół jezuitów i ruiny pałacu w parku – Łaszczów to małe miasteczko na wschodnich krańcach Lubelszczyzny, które nosi nazwisko założyciela.
Fot. Tomasz Zugaj, CC BY-SA 4.0
Łaszczów to miasteczko liczące ok. 2,1 tysiąca mieszkańców, położone nad rzeką Huczwą, na Grzędzie Sokalskiej, w powiecie tomaszowskim województwa lubelskiego. Leży niedaleko granicy z Ukrainą, między Tomaszowem Lubelskim a Hrubieszowem. Prawa miejskie odzyskał w 2010 roku, a w jego historii splatają się dzieje magnackich rodów, reformacji i wielokulturowego pogranicza.
Historia
W 1549 roku król Zygmunt August zezwolił Aleksandrowi Łaszczowi z Tuczap – podkomorzemu bełskiemu i staroście kilku królewszczyzn – na zamianę wsi Domaniż w miasto. Początkowo miało nosić nazwę Prawda, od herbu Prawdzic, ale szybko przyjęła się nazwa od nazwiska właścicieli. Na przełomie XVI i XVII wieku Łaszczów był ważnym ośrodkiem reformacji – działał tu zbór ariański i drukarnia. W 1702 roku miasto i zamek spalili Szwedzi. W XVIII wieku właściciele rozpoczęli budowę kościoła i kolegium jezuitów, a po pożarze w 1754 roku Franciszek Salezy Potocki nakazał wznosić domy murowane. Po powstaniu styczniowym, w 1870 roku, Łaszczów utracił prawa miejskie.
Synagoga w dawnym arsenale
Najbardziej niezwykłym zabytkiem są ruiny synagogi w centrum miasteczka. Bożnica powstała z przebudowy arsenału dawnego zamku Łaszczów, który po zniszczeniu w 1702 roku przekazano społeczności żydowskiej. Obok stoi dom kahalny. To rzadki przykład zamkowej budowli przekształconej w świątynię.
Kościół i pałac
Parafialny kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła z dzwonnicą powstał jako część założenia jezuickiego, którego budowę rozpoczęto w 1745 roku. W parku zachowały się ruiny pałacu Szeptyckich, dawnych właścicieli dóbr. Spacer po parku i wokół stawów to przyjemny sposób na zakończenie wizyty.
Pamięć
W XIX wieku Łaszczów był typowym sztetlem – w 1897 roku Żydzi stanowili ponad 90 procent mieszkańców. Niemal wszyscy zginęli w czasie Zagłady. Zachował się cmentarz żydowski z jedną macewą z XIX wieku. W 1914 roku w okolicy toczyły się walki bitwy pod Komarowem, a w 1942 i 1944 roku miasteczko przeżyło tragiczne pacyfikacje i pożary. Na cmentarzach znajdują się mogiły poległych w I wojnie światowej.
Plan wizyty
- Rano ruiny synagogi i dom kahalny.
- Przed południem kościół pojezuicki i park z ruinami pałacu.
- Po południu Tyszowce z pomnikiem konfederatów albo Tomaszów Lubelski.
Ciekawostki
- W 1915 roku Austriacy zbudowali kolej wąskotorową, a Łaszczów stał się jej węzłem – zachował się dawny budynek stacji.
- Nazwa miasta pochodzi od rodu Łaszczów herbu Prawdzic.
Z dziećmi
Opowieść o zamkowym arsenale, który stał się świątynią, to ciekawa historia dla starszych dzieci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Łaszczów leży ok. 20 km na wschód od Tomaszowa Lubelskiego; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Tyszowce – konfederacja i szewska tradycja.
- Tomaszów Lubelski – drewniany kościół.
- Hrubieszów i Horodło nad Bugiem.
- Zamość – miasto idealne.
- Synagogi w Polsce – przewodnik.
- Arianie – bracia polscy, ślady.
Gdzie spać
W okolicy Łaszczowa działają agroturystyki, a większy wybór jest w Tomaszowie Lubelskim i Zamościu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Tomasz Zugaj, CC BY-SA 4.0

Fot. kruczjak, CC BY 3.0

Fot. Zbigniew.czernik, CC BY 3.0

Fot. Ar2rek, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 20.11.2026



