Synagogi w Polsce – przewodnik

Przed II wojną światową w Polsce mieszkała jedna z największych społeczności żydowskich na świecie. W niemal każdym mieście i miasteczku stała synagoga – dom modlitwy i nauki, a zarazem centrum życia społeczności. Większość z nich zniszczono w czasie wojny, ale część przetrwała. Dziś mieszczą muzea, ośrodki kultury i miejsca pamięci, a ich wnętrza z bimą, aron ha-kodesz i polichromiami należą do najcenniejszych zabytków kraju.

Tykocin

Wielka Synagoga w Tykocinie z XVII wieku to jedna z najpiękniejszych bóżnic w Polsce. Barokowe wnętrze z czterokolumnową bimą i ścianami pokrytymi hebrajskimi modlitwami mieści dziś muzeum.

Kraków – Kazimierz

Na krakowskim Kazimierzu zachowało się kilka synagog – m.in. Stara Synagoga, najstarsza zachowana w Polsce, z muzeum historii i kultury Żydów, oraz synagoga Remuh z przylegającym cmentarzem.

Łańcut i Zamość

Synagoga w Łańcucie z XVIII wieku słynie z bogatych sztukaterii i malowideł – jest oddziałem Muzeum-Zamku. W Zamościu stoi renesansowa synagoga, zbudowana na początku XVII wieku w mieście idealnym Zamoyskiego.

Lubelszczyzna i Podlasie

We Włodawie zachował się zespół synagogalny z Wielką i Małą Synagogą, w Łęcznej – Wielka Synagoga z XVII wieku przy jednym z trzech rynków, a w Kraśniku – dwie synagogi stojące obok siebie. Na Podlasiu warto odwiedzić Orlę z synagogą w dawnym miasteczku.

Małopolska, Świętokrzyskie i Podkarpacie

W Chmielniku w odnowionej synagodze działa muzeum świętokrzyskiego sztetla, w Pińczowie stoi synagoga z XVI wieku, a w Lesku – synagoga z kirkutem na zboczu wzgórza.

Wielkopolska

W Kępnie zachowała się klasycystyczna synagoga z lat 1815–1816, a w Ostrowie Wielkopolskim – odnowiona synagoga mauretańska, w której działa centrum kultury.

Jak zwiedzać

• Wiele synagog to muzea z określonymi godzinami otwarcia – sprawdź je przed wizytą.
• W synagogach będących domami modlitwy mężczyźni nakrywają głowę.
• Warto łączyć zwiedzanie synagog z wizytą na kirkutach – cmentarzach żydowskich.

Ciekawostki

• Bima to podwyższenie, z którego czyta się Torę, a aron ha-kodesz – szafa ołtarzowa na zwoje Tory.
• Wiele synagog w Polsce miało grube mury i strzelnice – pełniły też funkcje obronne.

Z dziećmi

Opowieść o życiu w dawnych miasteczkach, oglądanie malowideł i hebrajskich liter to sposób, by zainteresować dzieci wielokulturową historią Polski.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; latem w Krakowie odbywa się Festiwal Kultury Żydowskiej, a w wielu miasteczkach – dni kultury i koncerty muzyki klezmerskiej.

W okolicy

• Tykocin – rynek, synagoga i zamek.
• Kraków – Kazimierz i synagogi.
• Łęczna – Wielka Synagoga.
• Orla – synagoga na Podlasiu.
• Chmielnik – świętokrzyski sztetl.
• Pińczów – kaplica i synagoga.
• Lesko – zamek, synagoga i kirkut.
• Kraśnik – kościół i synagogi.
• Kępno – synagoga i muzeum.
• Ostrów Wielkopolski – konkatedra i synagoga.
• Dziedzictwo żydowskie w Polsce.

Gdzie spać

W Krakowie, Lublinie i Białymstoku oraz w miasteczkach z synagogami działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026