Przejdź do treści
Zamki i twierdze Ciekawe miejsca

Konstytucja 3 Maja i wojna 1792 – miejsca pamięci – przewodnik

Pierwsza w Europie i druga na świecie nowoczesna konstytucja oraz wojna, w której Polacy jej bronili – przewodnik po miejscach związanych z wydarzeniami lat 1788–1792.

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

czas: 1–3 dnitrudność: łatwa

Konstytucja 3 Maja, uchwalona w 1791 roku, była pierwszą w Europie i drugą na świecie – po amerykańskiej – nowoczesną ustawą zasadniczą. Miała uzdrowić ustrój Rzeczypospolitej po pierwszym rozbiorze: znosiła liberum veto, wprowadzała trójpodział władzy i dziedziczność tronu. Jej przeciwnicy zawiązali konfederację targowicką i wezwali na pomoc Rosję, co doprowadziło do wojny w 1792 roku i drugiego rozbioru. Dziś 3 maja jest świętem narodowym.

Zamek Królewski w Warszawie

Konstytucję uchwalono 3 maja 1791 roku w Zamku Królewskim w Warszawie, na sesji Sejmu Czteroletniego, obradującego od 1788 roku. W odbudowanym po wojnie zamku można zobaczyć sale sejmowe i apartamenty króla Stanisława Augusta, który był jednym z twórców ustawy. Stamtąd posłowie przeszli do pobliskiej kolegiaty św. Jana, by złożyć przysięgę.

Łazienki i Świątynia Opatrzności

Na pamiątkę uchwalenia konstytucji Sejm postanowił wznieść Świątynię Opatrzności Bożej. Kamień węgielny położono w 1792 roku, ale budowy nie dokończono przez ponad dwa stulecia – świątynię wzniesiono dopiero współcześnie w warszawskim Wilanowie. W Łazienkach Królewskich można natomiast zobaczyć letnią rezydencję króla, który podpisał konstytucję.

Wojna 1792 roku

W maju 1792 roku wojska rosyjskie wkroczyły do Rzeczypospolitej. Armią koronną dowodził książę Józef Poniatowski, bratanek króla, a jednym z dowódców dywizji był Tadeusz Kościuszko. Po zwycięstwie pod Zieleńcami król ustanowił order Virtuti Militari – do dziś najwyższe polskie odznaczenie wojskowe.

Dubienka – obrona Bugu

18 lipca 1792 roku pod Dubienką nad Bugiem oddziały Kościuszki broniły przeprawy przed znacznie liczniejszą armią rosyjską. Bitwa przyniosła Kościuszce sławę w całej Europie. W 1861 roku usypano tu kopiec, odnowiony w 1964 roku. Kilka dni po bitwie król przystąpił do konfederacji targowickiej, co zakończyło wojnę.

Jak zwiedzać

  • W Warszawie w jeden dzień można zobaczyć Zamek Królewski, kolegiatę św. Jana i Łazienki.
  • Dubienkę łatwo połączyć z Chełmem i doliną Bugu.
  • Wiele pamiątek po epoce przechowują muzea w Warszawie i Krakowie.

Ciekawostki

  • Konstytucja obowiązywała niewiele ponad rok, ale stała się jednym z najważniejszych symboli polskiej tradycji.
  • Order Virtuti Militari jest jednym z najstarszych wciąż nadawanych orderów wojskowych na świecie.

Z dziećmi

Wizyta w Zamku Królewskim 3 maja, gdy odbywają się obchody święta, i wejście na kopiec w Dubience to dobry sposób, by opowiedzieć dzieciom o konstytucji.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; wokół 3 maja w Warszawie odbywają się uroczystości.

W okolicy

Gdzie spać

W Warszawie działają hotele w każdym standardzie, a w okolicy Dubienki – agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Zamki i twierdze.

Galeria zdjęć

Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Łazienki Królewskie — The New Orangery in the Łazienki Park in Warsaw (listed in the Register of Historic Monume
Łazienki Królewskie — The New Orangery in the Łazienki Park in Warsaw (listed in the Register of Historic Monume
Fot. Adrian Grycuk, CC BY-SA 3.0 pl
Jabłonna — Jabłonna Palace
Jabłonna — Jabłonna Palace
Fot. Maciej Szczepańczyk, CC BY 3.0
Dubienka — Cerkiew prawosławna p.w. Świętej Trójcy w Dubience (1886-1905) Dubienka , gmina Dubienka
Dubienka — Cerkiew prawosławna p.w. Świętej Trójcy w Dubience (1886-1905) Dubienka , gmina Dubienka
Fot. Ewoj, CC BY-SA 3.0 pl
Kopiec Kościuszki i widok na Kraków — Kraków, Kopiec Kościuszki w Krakowie
Kopiec Kościuszki i widok na Kraków — Kraków, Kopiec Kościuszki w Krakowie
Fot. Pawelsuder, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 300 km

Pokaż wszystkie (284) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Warszawa w 3 dni – plan
Miasta i starówki

Warszawa w 3 dni – plan

Odbudowane Stare Miasto, Łazienki z pawiami, barokowy Wilanów, poruszające muzea i wieczory nad Wisłą – sprawdzony plan na trzy dni w stolicy, z podpo…

3 dni

Więcej: Zamki i twierdze

Więcej →