Santi Gucci – rzeźbiarz renesansu – przewodnik
Królewskie nagrobki na Wawelu, kamienne postacie śpiących rycerzy w wiejskich kościołach i zamek nazywany małym Wawelem – przewodnik po dziełach Santi Gucciego, Florentczyka, który przez czterdzieści lat tworzył dla polskich królów i magnatów.
Fot. Marek and Ewa Wojciechowscy, CC BY-SA 3.0
Santi Gucci to jeden z najważniejszych artystów polskiego renesansu. Urodził się ok. 1530 roku we Florencji, w rodzinie artystów, a do Polski przyjechał w latach 60. XVI wieku. Pracował dla królów – Zygmunta Augusta, Anny Jagiellonki i Stefana Batorego – oraz dla możnych rodów. Prowadził pracownię kamieniarską w Pińczowie, która działała jeszcze długo po jego śmierci. Zmarł ok. 1600 roku na zamku w Książu Wielkim. Jego styl, łączący florenckie wzory z gustami polskiej szlachty, wpłynął na pokolenia rzeźbiarzy.
Wawel – nagrobki królewskie
Najsłynniejsze dzieła Gucciego znajdują się w katedrze na Wawelu. W latach 1574–1575 wykonał nagrobki Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki w Kaplicy Zygmuntowskiej – arcydziele renesansu. W latach 1594–1595 powstał nagrobek Stefana Batorego w kaplicy Mariackiej, zwanej Kaplicą Batorego, wraz ze stallami. Postacie zmarłych przedstawiono w charakterystycznej pozie, z ręką pod głową – jak gdyby spali.
Drobin i Janowiec
Jednym z najwcześniejszych zespołów Gucciego są nagrobki rodu Kryskich w Drobinie na Mazowszu, z lat 1572–1576, nawiązujące kompozycją do grobowców Medyceuszy we Florencji. W Janowcu nad Wisłą znajduje się nagrobek Andrzeja i Barbary Firlejów – właścicieli zamku, którego ruiny górują nad miasteczkiem.
Niepołomice i Kraków
W Niepołomicach Gucci zaprojektował kaplicę Branickich przy kościele parafialnym i wykonał nagrobek Grzegorza i Katarzyny Branickich. W Krakowie jego dziełem jest m.in. kaplica Myszkowskich przy kościele dominikanów i kamienica przy ulicy Kanoniczej. Dla Stefana Batorego zbudował też rezydencję w Łobzowie.
Pińczów, Książ Wielki i Baranów
Gucci był także architektem. W Pińczowie, gdzie miał warsztat, zaprojektował kaplicę św. Anny na wzgórzu nad miastem. W Książu Wielkim wzniósł dla Myszkowskich rezydencję Mirów – jedną z najciekawszych budowli manierystycznych w Polsce. Przypisuje mu się także zamek w Baranowie Sandomierskim, zwany „małym Wawelem”, z arkadowym dziedzińcem i bogatą dekoracją.
Jak zwiedzać
- Kraków, Niepołomice i Książ Wielki łatwo połączyć w dwudniową trasę po Małopolsce.
- Pińczów i Baranów Sandomierski leżą na trasie przez Ponidzie i nad Wisłę.
- Drobin i Janowiec to cele dla tych, którzy chcą zobaczyć dzieła Gucciego w mniejszych miejscowościach.
Ciekawostki
- Pracownia w Pińczowie korzystała z miejscowego wapienia, zwanego kamieniem pińczowskim, łatwego w obróbce i jasnego.
- Gucci wykonywał też nagrobki dla rodów mniej znanych – m.in. w Uchaniach na Lubelszczyźnie i w Krasnem na Mazowszu.
Z dziećmi
Porównywanie kamiennych postaci królów i rycerzy – ich zbroi, szat i herbów – to dobra zabawa w spostrzegawczość podczas zwiedzania kościołów.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; katedrę na Wawelu warto zwiedzać rano, zanim pojawią się tłumy.
W okolicy
- Drobin – nagrobki Kryskich.
- Kraków w dwa dni – Wawel, Rynek i Kazimierz.
- Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga.
- Książ Wielki – zamek Mirów.
- Baranów Sandomierski – mały Wawel.
- Janowiec – zamek Firlejów.
- Niepołomice – zamek królewski.
- Renesans w Polsce – przewodnik.
Gdzie spać
W Krakowie, Pińczowie i Sandomierzu działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej zabytków: kategoria Zamki i twierdze.
Galeria zdjęć

Fot. Marek and Ewa Wojciechowscy, CC BY-SA 3.0

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Fot. Robin & Bazylek, CC BY 2.0

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026



