Stefan Szyller – architekt Warszawy – przewodnik
Gmach Zachęty, Politechnika z wielką halą, brama Uniwersytetu i kamienne wieżyczki mostu Poniatowskiego – przewodnik po budowlach Stefana Szyllera, architekta, bez którego trudno wyobrazić sobie dzisiejszą Warszawę.
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Stefan Szyller należał do najważniejszych architektów Warszawy przełomu XIX i XX wieku. Urodził się w 1857 roku w Warszawie, a w 1881 roku ukończył studia architektoniczne w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Był przedstawicielem historyzmu – chętnie sięgał po formy renesansowe i barokowe, a czasem neogotyckie. Projektował gmachy publiczne, kościoły, kamienice i mosty. Był też konserwatorem zabytków i członkiem Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Zmarł w 1933 roku w Kutnie. Jego budowle do dziś wyznaczają charakter wielu miejsc stolicy.
Zachęta
Najbardziej rozpoznawalnym dziełem Szyllera jest gmach Zachęty przy placu Małachowskiego w Warszawie – siedziba Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, a dziś Narodowej Galerii Sztuki. Neorenesansowa fasada z bogatą dekoracją rzeźbiarską od ponad stu lat zaprasza na wystawy sztuki współczesnej. To dobry punkt startowy spaceru śladami architekta.
Politechnika i Uniwersytet
Szyller zaprojektował budynki Politechniki Warszawskiej, w tym monumentalny gmach główny z przeszklonym dziedzińcem, w którym odbywają się uroczystości uczelni. Na Krakowskim Przedmieściu jego dziełem są dawny gmach biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego oraz brama główna uniwersytetu – jedno z najczęściej fotografowanych miejsc w mieście.
Mosty i wiadukty
Szyller był autorem architektonicznej oprawy mostu Poniatowskiego – charakterystycznych wież przy przyczółkach i dekoracji, które nadały przeprawie monumentalny charakter. Zaprojektował też wystrój wiaduktu Markiewicza przy Karowej, łączącego Krakowskie Przedmieście z Powiślem.
Płock, Radom i Ostrowiec
Poza Warszawą Szyller pracował głównie przy kościołach. W Płocku przebudował w latach 1901–1903 fasadę katedry na Wzgórzu Tumskim, nadając jej obecny wygląd. W Radomiu zaprojektował kościół Najświętszego Serca Jezusowego i osiedle dla pracowników fabryki broni, a w Ostrowcu Świętokrzyskim – kolegiatę. Jego świątynie stoją też w Pionkach i Sosnowcu.
Białobrzegi i Przytyk
W Białobrzegach nad Pilicą według jego projektu budowano kościół Świętej Trójcy, a w Przytyku pod Radomiem – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z freskiem Jana Henryka Rosena. Te świątynie pokazują, że wielki warszawski architekt nie gardził zleceniami z małych miasteczek.
Jak zwiedzać
- W Warszawie Zachętę, bramę Uniwersytetu, wiadukt Markiewicza i most Poniatowskiego łatwo połączyć w jeden spacer, a Politechnikę – w drugi.
- Radom, Pionki, Przytyk i Białobrzegi to trasa na jeden dzień po ziemi radomskiej.
- Płock warto odwiedzić osobno – katedra to tylko jeden z wielu zabytków Wzgórza Tumskiego.
Ciekawostki
- Szyller był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
- Według źródeł współpracował z Józefem Piusem Dziekońskim przy odbudowie wieży klasztornej na Jasnej Górze.
Z dziećmi
Wycieczka na most Poniatowskiego i szukanie kamiennych wieżyczek, a potem wizyta na wystawie w Zachęcie, to dobry pomysł na architektoniczny dzień w Warszawie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; spacer po Warszawie najprzyjemniejszy jest wiosną i jesienią.
W okolicy
- Warszawa w 3 dni – plan.
- Płock – Wzgórze Tumskie.
- Radom – rynek i Muzeum Wsi Radomskiej.
- Pionki – miasto prochowni.
- Białobrzegi – miasteczko nad Pilicą.
- Przytyk – stolica papryki.
- Józef Pius Dziekoński – architekt kościołów.
- Henryk Marconi – architekt Królestwa Polskiego.
Gdzie spać
W Warszawie, Radomiu i Płocku działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

Fot. geo573, CC BY 3.0

Fot. Witia, CC BY-SA 4.0

Fot. Rafał Terkner, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Lord Ya, CC0
Opublikowano: 20.11.2026

