Przejdź do treści
Pałace i dwory Ciekawe miejsca

Stanisław August Poniatowski – śladami króla – przewodnik

Mecenas sztuki, założyciel pierwszej publicznej sceny i ostatni król Rzeczypospolitej – przewodnik po miejscach, w których najlepiej widać epokę Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Fot. Adrian Grycuk, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–3 dnitrudność: łatwa

Stanisław August Poniatowski był ostatnim królem Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego panowanie przypadło na czas rozbiorów, ale też na epokę wielkich reform i rozkwitu kultury – narodziny teatru publicznego, Komisji Edukacji Narodowej i Konstytucji 3 Maja. Król otaczał się artystami i uczonymi, a stworzone przez niego rezydencje do dziś należą do najpiękniejszych miejsc w Polsce.

Kim był

Urodził się w 1732 roku w Wołczynie, w rodzinie Stanisława Poniatowskiego i Konstancji z Czartoryskich. Królem obrano go w 1764 roku, a koronacja – jako jedyna w dziejach – odbyła się w Warszawie, w kolegiacie św. Jana. Po trzecim rozbiorze, w 1795 roku, abdykował w Grodnie. Zmarł w 1798 roku w Petersburgu, a jego szczątki po wielu latach spoczęły w warszawskiej archikatedrze św. Jana.

Łazienki Królewskie

Najpełniej gust króla oddają Łazienki Królewskie w Warszawie. Stanisław August przebudował dawny pawilon kąpielowy Lubomirskiego na Pałac na Wyspie – letnią rezydencję otoczoną wodą. W parku stoją też Biały Domek, Pałac Myślewicki, Stara Pomarańczarnia z teatrem dworskim i Amfiteatr na wyspie. Latem przy pomniku Chopina odbywają się koncerty.

Zamek Królewski

Zamek Królewski w Warszawie był główną siedzibą króla. To tu odbywały się obrady sejmu, a w 1791 roku uchwalono Konstytucję 3 Maja. Król urządził w zamku apartamenty z galerią widoków Warszawy pędzla Bernarda Bellotta, zwanego Canalettem – dzięki tym obrazom po wojnie można było odbudować wiele kamienic Starego Miasta.

Jabłonna – pałac brata

Na północ od Warszawy leży Jabłonna z pałacem zbudowanym dla prymasa Michała Poniatowskiego – brata króla – według projektu Dominika Merliniego, architekta Łazienek. Później rezydencja należała do księcia Józefa Poniatowskiego, bratanka króla i marszałka Francji.

Kozienice – manufaktura broni

W Kozienicach nad Puszczą Kozienicką król zadbał o odbudowę miasta po pożarze w 1782 roku, a w 1786 roku założył Królewską Manufakturę Broni – jedną z największych fabryk broni palnej w Rzeczypospolitej. To przykład gospodarczych ambicji epoki.

Ryki – starostwo ojca

Z Rykami na pograniczu Lubelszczyzny i Mazowsza związany był ojciec króla – w 1759 roku został tu starostą. W mieście stoi XVIII-wieczny pałac, a głaz z tablicą upamiętnia miejsce dawnego kościoła i spoczywające w nim prochy Stanisława Poniatowskiego.

Epoka króla

  • Obiady czwartkowe – spotkania z pisarzami i uczonymi, które przyczyniły się do rozwoju literatury oświecenia.
  • Teatr publiczny – od 1765 roku działała w Warszawie scena uważana za początek Teatru Narodowego.
  • Komisja Edukacji Narodowej z 1773 roku – jedno z pierwszych w Europie ministerstw oświaty.
  • Szkoła Rycerska – kształcąca kadetów, wśród których był Tadeusz Kościuszko.

Jak zwiedzać

  • Łazienki i Zamek Królewski to jeden dzień w Warszawie.
  • Jabłonnę łatwo dołożyć w drodze nad Zalew Zegrzyński lub do Modlina.
  • Kozienice i Ryki leżą na południowy wschód od stolicy – dobrze połączyć je w trasę z Dęblinem.

Ciekawostki

  • Styl, w którym urządzano wnętrza na dworze króla, nazywany jest stylem Stanisława Augusta.
  • Król zgromadził dużą kolekcję obrazów – część z niej trafiła później do Londynu i stała się zaczątkiem jednej z tamtejszych galerii.

Z dziećmi

Spacer po Łazienkach z wiewiórkami i pawiami oraz szukanie króla na portretach w Zamku Królewskim to dobra lekcja historii.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; latem w Łazienkach odbywają się koncerty chopinowskie.

W okolicy

Gdzie spać

W Warszawie działają hotele w każdym standardzie, a w Kozienicach i Rykach – pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej rezydencji: kategoria Pałace i dwory.

Galeria zdjęć

Łazienki Królewskie — The New Orangery in the Łazienki Park in Warsaw (listed in the Register of Historic Monume
Łazienki Królewskie — The New Orangery in the Łazienki Park in Warsaw (listed in the Register of Historic Monume
Fot. Adrian Grycuk, CC BY-SA 3.0 pl
Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Jabłonna — Jabłonna Palace
Jabłonna — Jabłonna Palace
Fot. Maciej Szczepańczyk, CC BY 3.0
Kozienice — Pałac w Kozienicach
Kozienice — Pałac w Kozienicach
Fot. Hubert Śmietanka, CC BY 2.5
Ryki — Ryki, pomnik Bojowników za Wolność Ojczyzny, w tle widoczny kościół Najświętszego Zbawicie
Ryki — Ryki, pomnik Bojowników za Wolność Ojczyzny, w tle widoczny kościół Najświętszego Zbawicie
Fot. Bartek z Polski, CC0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 150 km

Pokaż wszystkie (336) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Łazienki Królewskie – Pałac na Wyspie
Pałace i dwory

Łazienki Królewskie – Pałac na Wyspie

Najpiękniejszy park Warszawy: Pałac na Wyspie króla Stanisława Augusta, Amfiteatr nad wodą, pomnik Chopina z letnimi koncertami, pawie i wiewiórki.

3 kmpół dnia

Więcej: Pałace i dwory

Więcej →
Sosnowica – dworek Kościuszki i park
Pałace i dwory

Sosnowica – dworek Kościuszki i park

Dworek, w którym młody Tadeusz Kościuszko uczył córki hetmana, park, który sam przekształcił, i historia miłości, która skończyła się wyjazdem do Amer…

1–2 godziny