Dubienka – kopiec Kościuszki nad Bugiem
Kopiec usypany na pamiątkę bitwy, w której Tadeusz Kościuszko bronił linii Bugu, ceglana cerkiew i nadbużańskie łąki – Dubienka to miejsce, w którym historia wojny w obronie Konstytucji 3 Maja jest wciąż żywa.
Fot. Ewoj, CC BY-SA 3.0 pl
Dubienka to wieś licząca niespełna 900 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie chełmskim, położona w Obniżeniu Dubieńskim nad rzeczką Wełnianką, niedaleko jej ujścia do Bugu. Przez ponad trzy i pół stulecia była miastem, a jej nazwa zapisała się w historii Polski dzięki bitwie z 1792 roku, w której walczył Tadeusz Kościuszko. W pobliżu leży Strzelecki Park Krajobrazowy, chroniący lasy i doliny nad Bugiem.
Historia
Pierwsza wzmianka o Dubience pochodzi z 1472 roku. 10 lutego 1588 roku król Zygmunt III Waza nadał jej przywilej lokacyjny i odtąd była miastem królewskim. W 1648 roku Tatarzy spalili miasto wraz z ratuszem i księgami miejskimi. Pod koniec XVIII wieku Dubienka była ośrodkiem powiatu dubienieckiego. Król Stanisław August Poniatowski zatrzymywał się tu czterokrotnie – w 1781 i 1787 roku, w czasie podróży na Ukrainę. Prawa miejskie Dubienka utraciła dopiero w 1945 roku.
Bitwa pod Dubienką
18 lipca 1792 roku, w czasie wojny w obronie Konstytucji 3 Maja, oddziały pod dowództwem generała Tadeusza Kościuszki broniły linii Bugu w okolicy wsi Uchańka przed znacznie liczniejszą armią rosyjską. Polacy wycofali się w porządku, a bitwa – choć nie zatrzymała wroga – stała się symbolem męstwa i przyniosła Kościuszce wielką sławę. Na pamiątkę bitwy w 1861 roku usypano kopiec, odnowiony i częściowo zrekonstruowany w 1964 roku. Ma ok. 10 metrów wysokości, a na szczycie stoją trzy maszty.
Kościół i cerkiew
Neobarokowy kościół Trójcy Przenajświętszej wzniesiono w 1865 roku; zachowało się w nim barokowe i rokokowe wyposażenie z XVIII wieku. Na początku XX wieku zbudowano cerkiew Świętej Trójcy z czerwonej cegły w stylu bizantyjsko-ruskim – dziś nieczynną ze względu na zły stan techniczny, ale wciąż charakterystyczną w krajobrazie wsi. Przy ulicy 3 Maja zachowały się drewniane domy.
Pamięć
Przed wojną w Dubience mieszkało wielu Żydów. W 1942 roku Niemcy utworzyli tu getto dla ok. 3 tysięcy osób, z których większość zginęła w obozie zagłady w Sobiborze. Zachował się cmentarz żydowski. W Dubience działa też izba pamięci komandora Bogusława Krawczyka, dowódcy okrętu podwodnego ORP „Wilk” w czasie II wojny światowej.
Szlaki
Przez Dubienkę prowadzi niebieski Szlak Tadeusza Kościuszki oraz czerwony Nadbużański szlak rowerowy. Okolica to dobre miejsce na wycieczki rowerowe wzdłuż Bugu – płaską doliną, wśród łąk i starorzeczy.
Plan wizyty
- Rano kopiec Kościuszki i widok na dolinę.
- Przed południem kościół, cerkiew i drewniane domy.
- Po południu rower wzdłuż Bugu albo Chełm.
Ciekawostki
- Dawniej miejscowość nazywano też Dębnem lub Dubnem.
- Bitwa pod Dubienką była jedną z ostatnich bitew wojny 1792 roku, zakończonej przystąpieniem króla do konfederacji targowickiej.
Z dziećmi
Wejście na kopiec i opowieść o Kościuszce, który bronił przeprawy przez Bug, to ciekawa lekcja historii.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Dubienka leży ok. 30 km na południowy wschód od Chełma; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Chełm – kredowe podziemia.
- Hrubieszów i Horodło nad Bugiem.
- Dolina Bugu.
- Szlakiem Tadeusza Kościuszki.
- Ziemia chełmska.
- Sobibór – muzeum i miejsce pamięci.
Gdzie spać
W okolicy Dubienki działają agroturystyki, a większy wybór jest w Chełmie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Ewoj, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Loraine, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026



