Kurpie – przewodnik po Puszczy Zielonej

Kurpie to grupa etnograficzna i region w północno-wschodnim Mazowszu, między Narwią a granicą z Warmią i Mazurami. Dawniej porastały go rozległe puszcze, w których mieszkańcy żyli z bartnictwa, myślistwa, rybołówstwa, smolarstwa, a nawet wydobycia bursztynu. Wyróżnia się dwie części: Puszczę Zieloną wokół Myszyńca i Kadzidła oraz Puszczę Białą na południe od Narwi, w okolicach Różana i Wyszkowa. Kurpie do dziś pielęgnują swoją gwarę, stroje, rękodzieło i święta.

Myszyniec

Myszyniec to serce Puszczy Zielonej. Nad miasteczkiem góruje neogotycka bazylika, a w sierpniu odbywa się tu Miodobranie Kurpiowskie – święto z jarmarkiem, muzyką ludową i pokazami rzemiosła.

Kadzidło

W Kadzidle działa zagroda kurpiowska – dawna chałupa z wyposażeniem, w której organizuje się warsztaty wycinanek, haftu i tradycyjnej kuchni. To dobre miejsce, by z bliska poznać codzienne życie dawnych Kurpiów.

Nowogród

Skansen Kurpiowski w Nowogrodzie, położony na skarpie nad Narwią, należy do najstarszych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce. Zgromadzono w nim chałupy, spichlerze, wiatraki i warsztaty z całego regionu.

Ostrołęka

Ostrołęka, zwana stolicą Kurpiów, leży nad Narwią. Warto zobaczyć muzeum z kolekcją kurpiowskiej sztuki ludowej, bulwary nad rzeką i miejsca związane z bitwą pod Ostrołęką z 1831 roku.

Tradycje

• Wycinanki – symetryczne „leluje” i „gwiazdy” z kolorowego papieru, zdobiące dawniej ściany chałup.
• Palmy wielkanocne – wysokie, bogato zdobione, a najsłynniejszy konkurs palm odbywa się w Łysych.
• Stroje – z charakterystycznymi czepcami, bursztynowymi koralami i haftami.
• Gwara – wyraźnie odmienna od innych gwar Mazowsza.

Kuchnia

Na Kurpiach warto spróbować rejbaka (babki ziemniaczanej), fafernuchów z marchwi, piwa kozicowego z jałowcem, grzybów z puszczy i leśnego miodu.

Na wodzie

Przez puszczę płynie Omulew – spokojna, kręta rzeka, idealna na rodzinny spływ kajakowy. Na granicy regionu płynie Narew, a wśród lasów kryją się niewielkie jeziora i torfowiska.

Plan na 2 dni

• Dzień 1 – Myszyniec, zagroda w Kadzidle, kolacja z kurpiowską kuchnią.
• Dzień 2 – spływ Omulwią albo skansen w Nowogrodzie i Ostrołęka.

Ciekawostki

• Kurpie słynęli jako doskonali strzelcy – w dawnych wiekach bronili puszczy przed najeźdźcami.
• Bartnicy mieli własne prawa i znaki, którymi oznaczali barcie w drzewach.

Z dziećmi

Warsztaty wycinanek, zwierzęta w zagrodach i spokojny spływ Omulwią to dobry plan dla rodziny. Na Wielkanoc dzieci zachwycą się palmami wyższymi od dorosłych.

Kiedy jechać

Na Wielkanoc – na palmy, w sierpniu – na Miodobranie, od maja do września – na spływy i grzyby.

W okolicy

• Myszyniec – serce Kurpiów.
• Kadzidło – zagroda kurpiowska.
• Nowogród – Skansen Kurpiowski.
• Ostrołęka.
• Omulew – spływ.
• Wielkanoc – tradycje regionalne.
• Skanseny w Polsce.
• Weekend z Ostrołęki.

Gdzie spać

Na Kurpiach działają agroturystyki w drewnianych domach, pensjonaty i hotele w Ostrołęce – zobacz noclegi. Więcej tradycji: kategoria Skanseny i tradycja.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 08.11.2026