Garwolin – miasto nad Wilgą i kolegiata
Miasto, w którym w sierpniu 1920 roku stacjonował sztab Piłsudskiego, kawaleryjskie koszary i kolegiata nad Wilgą – Garwolin to wygodny przystanek w drodze z Warszawy na Lubelszczyznę.
Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl
Garwolin to miasto liczące ok. 17 tysięcy mieszkańców, położone nad rzeką Wilgą, ok. 60 km na południowy wschód od Warszawy, przy drodze ekspresowej S17. Siedziba powiatu, dawne miasto królewskie i garnizon kawalerii – dla wielu kierowców to tylko węzeł na trasie do Lublina, ale Garwolin ma swoją ciekawą historię.
Historia
Garwolin wymieniano w dokumentach z 1386 i 1404 roku jako „Garwolino”. Prawa miejskie otrzymał 27 lipca 1423 roku. Od drugiej połowy XVI wieku był miastem królewskim, a od 1539 roku – siedzibą powiatu. W 1565 roku miał 260 domów i wielu rzemieślników, a słynął z piwa. Potop szwedzki przyniósł katastrofę – zginęło ponad 90 procent mieszkańców.
Miasto kawalerii
W latach 1892–1914 stacjonował w Garwolinie rosyjski pułk dragonów, a w okresie międzywojennym – 1 Pułk Strzelców Konnych. Zachował się zespół dawnych koszar kawaleryjskich. W sierpniu 1920 roku, w czasie Bitwy Warszawskiej, w Garwolinie przebywał sztab Józefa Piłsudskiego – w czasie kontrofensywy znad Wieprza.
Kolegiata i zabytki
Najważniejszą świątynią jest neobarokowa kolegiata Przemienienia Pańskiego z przełomu XIX i XX wieku. Na cmentarzu stoi klasycystyczna kaplica z 1839 roku, a w mieście – zespół dworski przy ulicy Studzińskiego i park Sulbiny. Zachowały się też drewniane domy z początku XIX wieku.
Pamięć wojenna
We wrześniu 1939 roku zniszczeniu uległo centrum miasta. W czasie okupacji niemiecki starosta Karl Freudenthal odpowiadał za śmierć setek mieszkańców – zginął w zamachu przeprowadzonym przez Armię Krajową w lipcu 1944 roku. Według szacunków w czasie wojny zniszczeniu uległo ok. 70 procent zabudowy miasta.
Garwolin w literaturze
Garwolin pojawia się w literaturze – Miron Białoszewski napisał „Garwolin i z powrotem”, Joanna Chmielewska – „Lądowanie w Garwolinie”, a miasto wspomina też Henryk Sienkiewicz w „Potopie”.
Dolina Wilgi i okolice
Garwolin leży nad Wilgą – niewielką rzeką płynącą przez lasy i łąki Równiny Garwolińskiej w stronę Wisły. Wzdłuż rzeki prowadzą ścieżki spacerowe, a w okolicy rozciągają się sosnowe lasy, popularne wśród grzybiarzy. Na zachodzie, nad Wisłą, leżą Maciejowice – miejsce bitwy z 1794 roku, w której ranny Tadeusz Kościuszko dostał się do niewoli rosyjskiej. Na południu czeka Dęblin z XIX-wieczną twierdzą.
Plan wizyty
- Rano kolegiata i rynek.
- Przed południem park Sulbiny i dawne koszary.
- Po południu Dęblin z twierdzą albo Stoczek Łukowski.
Ciekawostki
- Stacja kolejowa Garwolin leży ok. 5 km od centrum, w Woli Rębkowskiej.
- Garwolin jest 31. co do wielkości miastem Mazowsza.
Z dziećmi
Spacer po parku nad Wilgą i opowieść o kawalerzystach, którzy stacjonowali w mieście, to krótka lekcja historii w podróży.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; to dobry przystanek w drodze z Warszawy do Lublina.
Jak dojechać
Garwolin leży przy drodze ekspresowej S17 z Warszawy do Lublina; kursują tu autobusy z Warszawy i Otwocka.
W okolicy
- Dęblin – twierdza i forty.
- Stoczek Łukowski – pole bitwy 1831.
- Otwock – świdermajery.
- Bitwa Warszawska 1920 – miejsca pamięci.
- Siedlce – pałac Ogińskich.
- Kock – pałac Jabłonowskiej.
- Żelechów – wielki rynek i Traugutt.
- Maciejowice – pole bitwy 1794 i Muzeum Kościuszki.
- Łaskarzew.
Gdzie spać
W Garwolinie działają hotele przy trasie S17 i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. 24april1975, CC BY-SA 4.0

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 19.11.2026




