Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Maciejowice – pole bitwy 1794 i Muzeum Kościuszki

Tu insurekcja kościuszkowska przeżyła swój najczarniejszy dzień – ranny naczelnik dostał się do rosyjskiej niewoli. Dziś Maciejowice to spokojne miasteczko z ratuszem, muzeum i pomnikami, które od 2024 roku znów ma prawa miejskie.

Fot. Marcin Białek, CC BY-SA 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Maciejowice to małe miasteczko nad rzeką Okrzejką, dopływem Wisły, na południowym skraju Mazowsza, ok. 80 km od Warszawy. Liczy niespełna półtora tysiąca mieszkańców i należy do najmniejszych miast w Polsce. Jego nazwa na zawsze zapisała się jednak w podręcznikach historii – to tu rozegrała się jedna z najważniejszych bitew insurekcji kościuszkowskiej.

Historia

Maciejowice otrzymały prawa miejskie w 1507 roku od króla Zygmunta I Starego. Przez stulecia były miastem prywatnym – w XVIII wieku należały do Potockich, a w XIX wieku do Zamoyskich. W 1870 roku, w ramach represji po powstaniu styczniowym, Maciejowice straciły prawa miejskie. Odzyskały je dopiero 1 stycznia 2024 roku – po ponad 150 latach.

Bitwa pod Maciejowicami

10 października 1794 roku pod Maciejowicami wojska polskie dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę stoczyły bitwę z armią rosyjską. Starcie zakończyło się klęską Polaków, a sam naczelnik, ranny, dostał się do niewoli. Klęska przesądziła o losach powstania – kilka tygodni później Rosjanie zdobyli Pragę. W czasie walk zniszczony został dawny zamek, w miejscu którego powstało później Podzamcze.

Muzeum Kościuszki w ratuszu

Na rynku stoi ratusz z halami targowymi, w którym od 1988 roku działa Muzeum Tadeusza Kościuszki. Ekspozycja przybliża przebieg insurekcji i bitwy. Przed ratuszem stoi pomnik Kościuszki z 1976 roku, a przy szkole – drugi pomnik naczelnika, z 1984 roku, z dwiema armatami. Przy drodze do Podzamcza stoi monument z kosami, upamiętniający kosynierów.

Kościół i mauzoleum

Parafialny kościół Wniebowzięcia NMP zbudowano w latach 1772–1780 z fundacji Ignacego Potockiego – jednego z twórców Konstytucji 3 maja. W latach 1880–1881 przebudował go Leonard Marconi. Za kościołem stoi mauzoleum Zamoyskich z 1908 roku. W miasteczku zachował się też budynek dawnego szpitala z 1796 roku.

Podzamcze

W pobliskim Podzamczu stoi zespół pałacowy wzniesiony po 1800 roku przez Stanisława Kostkę Zamoyskiego na miejscu XVI-wiecznego zamku. Pałac otacza park ze stajniami. To dobre miejsce na spacer po zwiedzaniu muzeum.

Plan wizyty

  • Rano rynek, ratusz i Muzeum Kościuszki.
  • Przed południem kościół, mauzoleum Zamoyskich i pomniki.
  • Po południu Podzamcze z parkiem albo Dęblin z twierdzą.

Ciekawostki

  • Maciejowice to jedno z miast, które odzyskały prawa miejskie najpóźniej – dopiero w 2024 roku.
  • Fundator kościoła, Ignacy Potocki, był jednym z autorów Konstytucji 3 maja.

Z dziećmi

Pomnik z kosami i armaty przy szkole to dobry punkt wyjścia do opowieści o kosynierach i powstaniu Kościuszki.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w październiku odbywają się obchody rocznicy bitwy.

Jak dojechać

Maciejowice leżą przy drodze wojewódzkiej nr 801 z Warszawy do Puław; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W Maciejowicach i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Garwolinie i Puławach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Maciejowice — Town hall in Maciejowice, Masovian Voivodeship, Poland.
Maciejowice — Town hall in Maciejowice, Masovian Voivodeship, Poland.
Fot. Marcin Białek, CC BY-SA 4.0
Maciejowice — Maciejowice - kościół
Maciejowice — Maciejowice - kościół
Fot. Fotonews, CC BY-SA 3.0 pl
Maciejowice — Monument commemorating the battle of Maciejowice, Maciejowice, Masovian Voivodeship, Polan
Maciejowice — Monument commemorating the battle of Maciejowice, Maciejowice, Masovian Voivodeship, Polan
Fot. picture: Marcin Białek; monument: Maciej Krysiak, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Ziemia garwolińska – przewodnik
Miasta i starówki

Ziemia garwolińska – przewodnik

Kraina pól, sosnowych lasów i niewielkich rzek między Wisłą a Świdrem, gdzie co kilkanaście kilometrów stoi pomnik ważnej bitwy – przewodnik po ziemi …

2–3 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni