Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Zwoleń – miasto Jana Kochanowskiego

Kościół, w którego podziemiach spoczywa największy poeta polskiego renesansu, kaplice rodu Kochanowskich i czerwcowe imieniny Pana Jana – Zwoleń to obowiązkowy przystanek na szlaku autora „Trenów”.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Zwoleń to miasto liczące ok. 8 tysięcy mieszkańców, położone we wschodniej części Równiny Radomskiej, nad niewielką rzeką Zwoleńką – dopływem Wisły. Jest siedzibą powiatu zwoleńskiego w województwie mazowieckim, choć historycznie należy do Małopolski i ziemi sandomierskiej. Miasteczko zna każdy miłośnik literatury – to tutaj, w podziemiach kościoła parafialnego, spoczywa Jan Kochanowski, największy poeta polskiego renesansu.

Historia

Zwoleń powstał w latach 20. XV wieku na gruntach dawnej wsi Gotardowa Wola. Przywilej lokacyjny wydał król Władysław Jagiełło, a dokumenty pochodzą z 1425 roku. Miasto rozwijało się na szlaku handlowym, a w XVI wieku było ważnym ośrodkiem okolicznej szlachty. W 1808 roku przebywał tu książę Józef Poniatowski. Po powstaniu styczniowym, w 1870 roku, Zwoleń utracił prawa miejskie i przez ponad pół wieku był osadą. Prawa miejskie odzyskał w 1925 roku.

Jan Kochanowski w Zwoleniu

Kochanowski był związany ze Zwoleniem nie tylko przez pochówek. W latach 1566–1575 był prebendarzem miejscowej parafii, czyli pobierał dochody z beneficjum kościelnego. Rodzinny Czarnolas, w którym poeta spędził najszczęśliwsze lata i napisał „Treny”, leży niedaleko miasta. Poeta zmarł w 1584 roku w Lublinie, a jego ciało – prawdopodobnie rok później, staraniem żony – złożono w krypcie zwoleńskiego kościoła, obok członków rodziny.

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Najcenniejszym zabytkiem miasta jest kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z XVI wieku. Do świątyni przylegają kaplice Kochanowskich, a w jej podziemiach spoczywają szczątki poety i jego bliskich. Wnętrze warto obejrzeć spokojnie, pamiętając, że to czynna świątynia. W mieście stoją dwa pomniki Kochanowskiego – przy ulicy Kościelnej i w parku na placu jego imienia. Historyczny układ śródmieścia został wpisany do rejestru zabytków.

Muzeum i imieniny Pana Jana

Od lat 70. XX wieku działa w Zwoleniu Muzeum Regionalne, gromadzące pamiątki z historii miasta i okolic. Najważniejszym wydarzeniem w roku są imieniny Pana Jana – święto miasta obchodzone w przedostatnią niedzielę czerwca, z koncertami, recytacjami i występami artystów. To dobry moment na przyjazd, by poczuć atmosferę renesansowego dziedzictwa.

Pamięć

W 1921 roku Żydzi stanowili blisko połowę mieszkańców Zwolenia. Synagoga spłonęła po bombardowaniu we wrześniu 1939 roku. W lutym 1942 roku Niemcy utworzyli getto, zlikwidowane we wrześniu tego samego roku – ok. 10 tysięcy osób wywieziono do obozu zagłady w Treblince.

Plan wizyty

  • Rano kościół i kaplice Kochanowskich.
  • Przed południem pomniki poety i Muzeum Regionalne.
  • Po południu Czarnolas z muzeum Jana Kochanowskiego, a dla chętnych Puszcza Kozienicka.

Ciekawostki

  • W okolicy Zwolenia, na stanowisku Strzelnica, archeolodzy odkryli ślady obecności neandertalczyków.
  • Zwoleń współpracuje ze słowackim miastem Zvolen o niemal identycznej nazwie.

Z dziećmi

Odwiedziny w Zwoleniu i Czarnolasie to dobra okazja, by przypomnieć fraszki Kochanowskiego – krótkie i zabawne wierszyki znają nawet młodsze dzieci.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; najciekawiej w czerwcu, w czasie imienin Pana Jana.

Jak dojechać

Zwoleń leży ok. 30 km na wschód od Radomia; miasto nie ma stacji kolejowej, najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem.

W okolicy

Gdzie spać

W Zwoleniu działają pensjonaty i agroturystyki, a większy wybór jest w Radomiu i Kozienicach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Zwoleń — Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Zwoleniu – rzymskokatolicki kościół parafialny nale
Zwoleń — Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Zwoleniu – rzymskokatolicki kościół parafialny nale
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Zwoleń — Pomnik Jana Kochanowskiego w Zwoleniu (rynek).
Zwoleń — Pomnik Jana Kochanowskiego w Zwoleniu (rynek).
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Zwoleń — Plac Kochanowskiego w Zwoleniu, fragment zabytkowego układu śródmieścia.
Zwoleń — Plac Kochanowskiego w Zwoleniu, fragment zabytkowego układu śródmieścia.
Fot. Panek, CC BY-SA 3.0 pl

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Śladami Jana Kochanowskiego – przewodnik
Miasta i starówki

Śladami Jana Kochanowskiego – przewodnik

Dwór pod lipą, kościół z kaplicami rodu i wieś, w której przyszedł na świat – przewodnik po miejscach związanych z Janem Kochanowskim, największym poe…

1–2 dni
Pionki – miasto prochowni w Puszczy Kozienickiej
Parki narodowe i przyroda

Pionki – miasto prochowni w Puszczy Kozienickiej

Miasto, które wyrosło w lesie wokół fabryki prochu – Pionki to przykład międzywojennej urbanistyki przemysłowej, z ratuszem, dworcem i kasynem z lat 2…

2–3 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →