Przejdź do treści
Sanktuaria i klasztory Ciekawe miejsca

Żuromin – miasteczko reformatów nad Wkrą

Barokowy kościół reformatów, który ocalał, gdy płomienie strawiły niemal całe miasto, obraz otaczany czcią za doznane łaski i dawne dobra Zamoyskich nad Wkrą – Żuromin to spokojne miasto północnego Mazowsza z ciekawą historią.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1 godzinatrudność: łatwa

Żuromin to miasto liczące ok. 8,5 tysiąca mieszkańców, siedziba powiatu na północno-zachodnim krańcu Mazowsza, na Równinie Raciąskiej, w pobliżu rzeki Wkry. Otaczają go pola i lasy, a w okolicy płyną niewielkie rzeki dorzecza Wkry. Najważniejszym zabytkiem miasta jest barokowy kościół dawnych reformatów – jedna z najcenniejszych świątyń tej części regionu.

Historia

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1293 roku – książę mazowiecki Bolesław II nadał wówczas wieś, zwaną Żeromino, Brodziemu ze Szreńska. Właścicielami Żuromina byli kolejno Szczygłowie, Dębscy, Tomasz Działyński, a od 1703 roku – Zamoyscy. Prawa miejskie nadał miastu 13 lutego 1767 roku król Stanisław August Poniatowski. 24 lipca 1794 roku pożar strawił niemal całe miasto – ocalał tylko murowany kościół i osiem domów. W 1869 roku Żuromin utracił prawa miejskie, a odzyskał je w 1925 roku.

Kościół i klasztor reformatów

W 1714 roku Michał Zdzisław Zamoyski i Bohdan Mostowski ufundowali dla reformatów drewniany kościół. Obecną, murowaną świątynię Świętej Trójcy z klasztorem wzniesiono w latach 1782–1784. W kościele znajduje się obraz Matki Bożej podającej Dzieciątko św. Antoniemu, otaczany czcią za łaski i uzdrowienia. Reformaci mieli też prawo połowu ryb w Wkrze, co było ważnym źródłem utrzymania klasztoru.

Pamięć

Przed II wojną światową w Żurominie mieszkało ok. 2,5 tysiąca Żydów – większość z nich została wywieziona przez Niemców po zajęciu miasta we wrześniu 1939 roku. Pamiątką po społeczności żydowskiej są cmentarz i budynek dawnej synagogi. Okupanci przemianowali miasto na Görtzen. Armia Czerwona weszła tu 19 stycznia 1945 roku.

Reformaci

Reformaci to gałąź zakonu franciszkańskiego, która w XVII i XVIII wieku zbudowała w Rzeczypospolitej dziesiątki klasztorów. Słynęli z ubóstwa i surowej reguły, a ich kościoły – zwykle skromne z zewnątrz – kryły bogate barokowe wyposażenie. Po kasacie zakonów przez władze carskie w XIX wieku wiele klasztorów opustoszało, a kościoły przejęły parafie, tak jak w Żurominie.

Bieżuń i Sierpc

Kilkanaście kilometrów od Żuromina leży Bieżuń – dawne miasteczko Zamoyskich, w którym działa oddział Muzeum Wsi Mazowieckiej, a dalej Sierpc z jednym z największych skansenów w Polsce. Wycieczka po tych miejscach pozwala poznać dawną kulturę północnego Mazowsza.

Plan wizyty

  • Rano kościół Świętej Trójcy i dawny klasztor.
  • Przed południem spacer po centrum.
  • Po południu skansen w Sierpcu albo Raciąż z grodziskiem.

Ciekawostki

  • W 1777 roku Żuromin liczył zaledwie 312 mieszkańców, a dziś – ponad 8 tysięcy.
  • Imię Marii Dąbrowskiej nosi miejscowe liceum.

Z dziećmi

Krótki spacer po centrum i wycieczka do skansenu w Sierpcu, gdzie czeka cała wieś z dawnymi chałupami, to dobry plan na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok.

Jak dojechać

Żuromin leży ok. 30 km na północ od Sierpca; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W Żurominie działają pensjonaty, a większy wybór jest w Sierpcu, Mławie i Płocku – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Żuromin — Main street in Żuromin
Żuromin — Main street in Żuromin
Fot. Hiuppo, CC BY-SA 3.0
Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Fot. MOs810, CC BY 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Puszcze Polski – przewodnik
Parki narodowe i przyroda

Puszcze Polski – przewodnik

Ostatni las pierwotny Europy z żubrami, bagienne doliny z łosiami, sosnowe bory przecięte kanałami i rzekami kajakowymi, buczyny nad morzem i wydmy po…

1 dzień

Więcej: Sanktuaria i klasztory

Więcej →
Klasztory kapucynów w Polsce – przewodnik
Sanktuaria i klasztory

Klasztory kapucynów w Polsce – przewodnik

Skromne, białe kościoły z prostymi fasadami, serce króla-zwycięzcy spod Wiednia i klasztor, w którym obradował powstańczy sejm – przewodnik po klaszto…

2–5 dni