Zawkrze i północno-zachodnie Mazowsze – przewodnik
Schrony, które we wrześniu 1939 roku zatrzymały niemiecką armię, skansen z całą mazowiecką wsią, barokowy kościół reformatów i wczesnośredniowieczny gród – przewodnik po Zawkrzu i północno-zachodnim Mazowszu.
Fot. Honza Groh (Jagro), CC BY-SA 3.0
Zawkrze to kraina historyczna na północnym Mazowszu, położona na zachód od rzeki Wkry – stąd jej nazwa. Obejmuje okolice Mławy, Żuromina i Bieżunia, a na południu łączy się z ziemią płońską i sierpecką. To płaski, rolniczy region z rozległymi polami, niewielkimi lasami i spokojnymi miasteczkami. Turyści rzadko tu docierają, a szkoda – kryje się tu kilka miejsc ważnych dla historii Polski.
Mława – pozycja mławska
We wrześniu 1939 roku pod Mławą polscy żołnierze z 20 Dywizji Piechoty przez kilka dni bronili pozycji mławskiej – linii schronów, okopów i zapór przeciwczołgowych – przed armią niemiecką nacierającą z Prus Wschodnich. W mieście działa Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej z pamiątkami z tamtych dni, a w okolicy zachowały się schrony, które można zwiedzać z mapą.
Żuromin i Bieżuń
W Żurominie stoi barokowy kościół Świętej Trójcy z dawnym klasztorem reformatów, zbudowany w latach 1782–1784 – jedyny budynek, który ocalał z wielkiego pożaru w 1794 roku. Nieopodal leży Bieżuń – dawne miasteczko Zamoyskich, w którym działa oddział Muzeum Wsi Mazowieckiej.
Sierpc – skansen
Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu to jeden z największych skansenów w Polsce. Nad rzeką Sierpienicą odtworzono mazowiecką wieś – z chałupami, kościołem, dworem, wiatrakami, kuźnią i karczmą. W sezonie odbywają się tu pokazy dawnych prac polowych i rzemiosła.
Raciąż i Płońsk
W Raciążu zachowało się grodzisko z XII wieku – w 1254 roku zawarto tu układ w sprawie podziału ziem Jaćwingów, a od XVI wieku zbierały się tu sejmiki ziemi płockiej. W Płońsku urodził się i dorastał Dawid Ben Gurion – pierwszy premier Izraela; w mieście można odwiedzić miejsca związane z jego młodością.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Mława z muzeum i schronami, po południu Żuromin i Bieżuń.
- Dzień 2 – Sierpc ze skansenem, w drodze powrotnej Raciąż i Płońsk.
Ciekawostki
- Nazwa Zawkrze oznacza po prostu „ziemię za Wkrą”.
- Obrona pozycji mławskiej była jedną z pierwszych bitew II wojny światowej.
Z dziećmi
Skansen w Sierpcu z dawną wsią i zwierzętami oraz zwiedzanie schronów pod Mławą to atrakcje, które zainteresują dzieci w różnym wieku.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, gdy skansen w Sierpcu organizuje imprezy plenerowe.
W okolicy
- Mława – Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej.
- Żuromin – kościół reformatów.
- Sierpc – Muzeum Wsi Mazowieckiej.
- Raciąż – dawny gród.
- Płońsk – miasto Ben Guriona.
- Ciechanów – zamek książąt mazowieckich.
- Północne Mazowsze w weekend.
Gdzie spać
W Mławie, Sierpcu i Płońsku działają hotele i pensjonaty, a na wsiach – agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Honza Groh (Jagro), CC BY-SA 3.0

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Andrzej Błaszczak, CC BY-SA 4.0

Fot. Hknap1, CC0

Fot. Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026



