Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Zawkrze i północno-zachodnie Mazowsze – przewodnik

Schrony, które we wrześniu 1939 roku zatrzymały niemiecką armię, skansen z całą mazowiecką wsią, barokowy kościół reformatów i wczesnośredniowieczny gród – przewodnik po Zawkrzu i północno-zachodnim Mazowszu.

Fot. Honza Groh (Jagro), CC BY-SA 3.0

czas: 2–3 dnitrudność: łatwa

Zawkrze to kraina historyczna na północnym Mazowszu, położona na zachód od rzeki Wkry – stąd jej nazwa. Obejmuje okolice Mławy, Żuromina i Bieżunia, a na południu łączy się z ziemią płońską i sierpecką. To płaski, rolniczy region z rozległymi polami, niewielkimi lasami i spokojnymi miasteczkami. Turyści rzadko tu docierają, a szkoda – kryje się tu kilka miejsc ważnych dla historii Polski.

Mława – pozycja mławska

We wrześniu 1939 roku pod Mławą polscy żołnierze z 20 Dywizji Piechoty przez kilka dni bronili pozycji mławskiej – linii schronów, okopów i zapór przeciwczołgowych – przed armią niemiecką nacierającą z Prus Wschodnich. W mieście działa Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej z pamiątkami z tamtych dni, a w okolicy zachowały się schrony, które można zwiedzać z mapą.

Żuromin i Bieżuń

W Żurominie stoi barokowy kościół Świętej Trójcy z dawnym klasztorem reformatów, zbudowany w latach 1782–1784 – jedyny budynek, który ocalał z wielkiego pożaru w 1794 roku. Nieopodal leży Bieżuń – dawne miasteczko Zamoyskich, w którym działa oddział Muzeum Wsi Mazowieckiej.

Sierpc – skansen

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu to jeden z największych skansenów w Polsce. Nad rzeką Sierpienicą odtworzono mazowiecką wieś – z chałupami, kościołem, dworem, wiatrakami, kuźnią i karczmą. W sezonie odbywają się tu pokazy dawnych prac polowych i rzemiosła.

Raciąż i Płońsk

W Raciążu zachowało się grodzisko z XII wieku – w 1254 roku zawarto tu układ w sprawie podziału ziem Jaćwingów, a od XVI wieku zbierały się tu sejmiki ziemi płockiej. W Płońsku urodził się i dorastał Dawid Ben Gurion – pierwszy premier Izraela; w mieście można odwiedzić miejsca związane z jego młodością.

Plan na weekend

  • Dzień 1 – Mława z muzeum i schronami, po południu Żuromin i Bieżuń.
  • Dzień 2 – Sierpc ze skansenem, w drodze powrotnej Raciąż i Płońsk.

Ciekawostki

  • Nazwa Zawkrze oznacza po prostu „ziemię za Wkrą”.
  • Obrona pozycji mławskiej była jedną z pierwszych bitew II wojny światowej.

Z dziećmi

Skansen w Sierpcu z dawną wsią i zwierzętami oraz zwiedzanie schronów pod Mławą to atrakcje, które zainteresują dzieci w różnym wieku.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni, gdy skansen w Sierpcu organizuje imprezy plenerowe.

W okolicy

Gdzie spać

W Mławie, Sierpcu i Płońsku działają hotele i pensjonaty, a na wsiach – agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Mława — Mława, gmina miejska, powiat mławski, Masovian Voivodeship
Mława — Mława, gmina miejska, powiat mławski, Masovian Voivodeship
Fot. Honza Groh (Jagro), CC BY-SA 3.0
Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Żuromin — Kościół i klasztor Reformatów w Żurominie – kompleks budynków zakonnych wybudowanych w sty
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Raciąż — Raciąż, kościół p.w. Św. Wojciecha i Wniebowzięcia N.M.P.
Raciąż — Raciąż, kościół p.w. Św. Wojciecha i Wniebowzięcia N.M.P.
Fot. Andrzej Błaszczak, CC BY-SA 4.0
Płońsk — Market Square (15 Sierpnia Square) in Płońsk
Płońsk — Market Square (15 Sierpnia Square) in Płońsk
Fot. Hknap1, CC0
Ciechanów — Zamek Książąt Mazowieckich w Ciechanowie oraz rzeka Łydynia
Ciechanów — Zamek Książąt Mazowieckich w Ciechanowie oraz rzeka Łydynia
Fot. Krzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 3.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 60 km

Pokaż wszystkie (46) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Puszcze Polski – przewodnik
Parki narodowe i przyroda

Puszcze Polski – przewodnik

Ostatni las pierwotny Europy z żubrami, bagienne doliny z łosiami, sosnowe bory przecięte kanałami i rzekami kajakowymi, buczyny nad morzem i wydmy po…

1 dzień
Żuromin – miasteczko reformatów nad Wkrą
Sanktuaria i klasztory

Żuromin – miasteczko reformatów nad Wkrą

Barokowy kościół reformatów, który ocalał, gdy płomienie strawiły niemal całe miasto, obraz otaczany czcią za doznane łaski i dawne dobra Zamoyskich n…

1 godzina
Raciąż – dawny gród i miasto sejmików
Miasta i starówki

Raciąż – dawny gród i miasto sejmików

Wczesnośredniowieczny gród, w którym książęta mazowiecki i halicki dzielili się ziemiami Jaćwingów, miasto biskupów płockich i miejsce szlacheckich se…

1 godzina

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni