Witraże w Polsce – Mehoffer i Wyspiański – przewodnik
Okna, w których światło zamienia się w obraz – od gotyckich witraży sprzed siedmiu stuleci po secesyjne arcydzieła Wyspiańskiego i Mehoffera. Przewodnik po miejscach, gdzie najlepiej zobaczyć polską sztukę witrażu.
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Witraż to obraz złożony z kawałków barwnego szkła, połączonych ołowianymi listwami i osadzonych w oknie. W średniowieczu witraże zdobiły gotyckie katedry, opowiadając wiernym historie biblijne. Na przełomie XIX i XX wieku sztuka witrażu przeżyła w Polsce wielkie odrodzenie – za sprawą artystów Młodej Polski, przede wszystkim Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera. Ich dzieła należą dziś do najcenniejszych skarbów polskiej sztuki.
Wyspiański u franciszkanów
Najsłynniejszy polski witraż to „Bóg Ojciec – Stań się” Stanisława Wyspiańskiego w bazylice franciszkanów w Krakowie. Ogromna postać Stwórcy, wyłaniająca się z wirującego światła, najpiękniej wygląda w słoneczne popołudnie, gdy promienie przechodzą przez szkło. Wyspiański zaprojektował też dla tego kościoła pozostałe witraże i polichromie z motywami kwiatów – całe wnętrze to jedno z arcydzieł secesji.
Mehoffer – mistrz witrażu
Józef Mehoffer urodził się w 1869 roku w Ropczycach. Jego największym dziełem są witraże w katedrze we Fryburgu w Szwajcarii, nad którymi pracował przez blisko czterdzieści lat. W Polsce jego okna zobaczysz m.in. w katedrze wawelskiej, w katedrze we Włocławku, gdzie okna prezbiterium wypełniają jego witraże z 1938 roku, oraz w zamkowej kaplicy w Baranowie Sandomierskim. W Krakowie działa Dom Józefa Mehoffera – oddział Muzeum Narodowego w jego dawnym mieszkaniu.
Witraże średniowieczne
Najstarsze witraże w Polsce pochodzą z XIV wieku. We Włocławku zachowały się fragmenty witraży z ok. 1350 roku – obok okien Mehoffera można więc zobaczyć dzieła dzielące sześćset lat. Średniowieczne witraże przetrwały też w kościele Mariackim w Krakowie i w kilku gotyckich świątyniach Pomorza i Śląska.
Muzeum Witrażu
W Krakowie działa Muzeum Witrażu – połączone z czynną pracownią, w której od ponad stu lat wykonuje się i konserwuje witraże. Zwiedzający mogą zobaczyć, jak powstaje witraż: od projektu, przez cięcie szkła, malowanie i wypalanie, po łączenie ołowiem. To rzadka okazja, by zobaczyć tradycyjny warsztat witrażowniczy przy pracy.
Jak zwiedzać
- W Krakowie zaplanuj trasę: bazylika franciszkanów, kościół Mariacki, Wawel, Dom Mehoffera i Muzeum Witrażu.
- Witraże najlepiej oglądać w słoneczny dzień, gdy światło pada od strony okna.
- Zabierz lornetkę – górne partie okien są wysoko.
Ciekawostki
- Wyspiański i Mehoffer byli przyjaciółmi i razem uczyli się u Jana Matejki.
- Witraże Mehoffera we Fryburgu uznaje się za jeden z najważniejszych zespołów witrażowych XX wieku w Europie.
Z dziećmi
Szukanie postaci i symboli w kolorowych oknach to dobra zabawa, a w pracowni Muzeum Witrażu dzieci mogą zobaczyć, jak powstaje szklany obraz.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; najpiękniejsze efekty światła są w słoneczne dni wiosną i jesienią, gdy słońce stoi nisko.
W okolicy
- Kraków w dwa dni.
- Klasztory franciszkańskie w Polsce.
- Włocławek – katedra i bulwary.
- Baranów Sandomierski – mały Wawel.
- Ropczyce – miasto Mehoffera.
- Sztuka i muzea artystów.
- Śladami obrazów Matejki.
- Turek – witraże Mehoffera i miasto tkaczy.
Gdzie spać
W Krakowie działa wiele hoteli, pensjonatów i apartamentów – zobacz noclegi. Więcej świątyń: kategoria Sanktuaria i klasztory.
Galeria zdjęć

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

Fot. Silar, CC BY-SA 4.0

Fot. DAWIXFilm, CC BY-SA 4.0

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

Fot. Janusz Krzyżek, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026



