Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Żołnierze niezłomni – miejsca pamięci – przewodnik

Po 1944 roku tysiące żołnierzy podziemia nie złożyło broni, walcząc z nową, narzuconą władzą. Przewodnik po miejscach, w których upamiętniono ich losy – od muzeów po kwatery, w których odnaleziono ich szczątki.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

Żołnierze niezłomni, nazywani też wyklętymi, to członkowie podziemia niepodległościowego, którzy po zakończeniu okupacji niemieckiej nie pogodzili się z narzuconą Polsce władzą komunistyczną. Wielu z nich zginęło w walce, w więzieniach lub zostało straconych po pokazowych procesach, a ich groby przez dziesięciolecia pozostawały nieznane. Od 2011 roku 1 marca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Data 1 marca

Dzień pamięci nawiązuje do 1 marca 1951 roku, gdy w więzieniu na warszawskim Mokotowie stracono członków kierownictwa Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. To symboliczna data, przypominająca o losie wielu żołnierzy podziemia.

Witold Pilecki

Rotmistrz Witold Pilecki – ochotnik do Auschwitz, autor raportów o obozie i żołnierz Powstania Warszawskiego – został stracony w 1948 roku po procesie przed sądem komunistycznym. Jego miejsce pochówku nie jest znane. W Ostrowi Mazowieckiej działa Muzeum Dom Rodziny Pileckich, przybliżające losy rotmistrza i jego bliskich.

Łączka i Rakowiecka

Na Powązkach Wojskowych w Warszawie, na kwaterze nazywanej „Łączką”, od 2012 roku prowadzono prace poszukiwawcze, w czasie których odnaleziono szczątki wielu straconych. Dziś stoi tam Panteon – Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych. W dawnym areszcie przy ulicy Rakowieckiej działa muzeum poświęcone żołnierzom wyklętym i więźniom politycznym PRL.

„Inka” i Gdańsk

Danuta Siedzikówna „Inka”, sanitariuszka 5 Wileńskiej Brygady AK, została stracona w Gdańsku w 1946 roku w wieku 17 lat. Jej szczątki odnaleziono po latach i w 2016 roku pochowano na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku.

Józef Franczak „Laluś” i Piaski

Za ostatniego żołnierza podziemia uważa się Józefa Franczaka „Lalusia”, który ukrywał się aż do 1963 roku i zginął w obławie na Lubelszczyźnie. Jego pomnik stoi w Piaskach pod Lublinem – miasteczku, z którego okolic pochodził.

Jak zwiedzać

  • W Warszawie można w jeden dzień zobaczyć Łączkę na Powązkach i muzeum przy Rakowieckiej.
  • Ostrów Mazowiecka leży przy trasie S8 z Warszawy w stronę Białegostoku.
  • Piaski łatwo odwiedzić w drodze z Lublina do Chełma lub Zamościa.

Ciekawostki

  • Wielu żołnierzy podziemia zostało zrehabilitowanych dopiero po 1989 roku.
  • Prace poszukiwawcze w miejscach pochówku ofiar terroru trwają w wielu miejscach w Polsce.

Z dziećmi i młodzieżą

Historie młodych żołnierzy, takich jak „Inka”, poruszają uczniów i są dobrym punktem wyjścia do rozmowy o wolności i odpowiedzialności.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; wokół 1 marca odbywają się uroczystości i biegi pamięci.

W okolicy

Gdzie spać

W Warszawie, Lublinie i Gdańsku działają hotele w każdym standardzie – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Auschwitz-Birkenau — Auschwitz concentration camp, Auschwitz II-Birkenau, flowers of commemoration on the rail
Auschwitz-Birkenau — Auschwitz concentration camp, Auschwitz II-Birkenau, flowers of commemoration on the rail
Fot. Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at
Piaski — Piaski, Ruiny zboru kalwińskiego w Piaskach
Piaski — Piaski, Ruiny zboru kalwińskiego w Piaskach
Fot. Jerzucha62, CC BY-SA 4.0
Wąchock — Chapter house of the Cistercian Abbey in Wachock, Poland
Wąchock — Chapter house of the Cistercian Abbey in Wachock, Poland
Fot. Katarzyna Gritzmann, CC BY 4.0
Westerplatte i Twierdza Wisłoujście — Westerplatte barracks basement
Westerplatte i Twierdza Wisłoujście — Westerplatte barracks basement
Fot. Virtual-Pano, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 500 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
POLIN – Muzeum Historii Żydów Polskich
Miasta i starówki

POLIN – Muzeum Historii Żydów Polskich

Muzeum o tysiącu lat wspólnej historii Polaków i Żydów, z rekonstrukcją malowanego sklepienia drewnianej synagogi, budynkiem przeciętym symboliczną sz…

3 godziny
Warszawa w 3 dni – plan
Miasta i starówki

Warszawa w 3 dni – plan

Odbudowane Stare Miasto, Łazienki z pawiami, barokowy Wilanów, poruszające muzea i wieczory nad Wisłą – sprawdzony plan na trzy dni w stolicy, z podpo…

3 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →