Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Witold Pilecki – śladami rotmistrza – przewodnik

Człowiek, który dobrowolnie dał się zamknąć w Auschwitz, by zorganizować tam ruch oporu i powiadomić świat o zbrodniach – przewodnik po miejscach w Polsce związanych z rotmistrzem Witoldem Pileckim.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

Witold Pilecki należy do najbardziej niezwykłych postaci polskiej historii XX wieku. Urodził się w 1901 roku w Ołońcu w Karelii, dorastał w Wilnie, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a w latach 20. gospodarował w rodzinnym majątku Sukurcze koło Lidy. W 1931 roku poślubił Marię Ostrowską, z którą miał dwoje dzieci. W czasie II wojny światowej podjął decyzję, która rozsławiła go na cały świat – pozwolił się aresztować, by trafić do obozu Auschwitz. Po wojnie został skazany przez władze komunistyczne i stracony w 1948 roku. Dziś po jego śladach można przejść przez kilka regionów Polski.

Ostrów Mazowiecka – dom rodziny

W Ostrowi Mazowieckiej, rodzinnym mieście Marii Pileckiej, w 2022 roku otwarto Muzeum Dom Rodziny Pileckich. Ekspozycja pokazuje nie tylko bohaterskie czyny rotmistrza, ale też codzienne życie rodziny, jego zainteresowania – malował obrazy i pisał wiersze – oraz losy żony i dzieci po jego śmierci. To dobre miejsce, by zacząć poznawanie tej historii.

Auschwitz – numer 4859

19 września 1940 roku Pilecki dał się zatrzymać w łapance na warszawskim Żoliborzu. Kilka dni później trafił do obozu w Oświęcimiu, gdzie otrzymał numer 4859. Przez blisko trzy lata tworzył konspiracyjny Związek Organizacji Wojskowej i przekazywał na zewnątrz raporty o zbrodniach popełnianych w obozie. Dziś na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau można zobaczyć bloki, w których przebywali więźniowie, a w wystawach wspominane są jego działania.

Ucieczka – Bochnia i Nowy Wiśnicz

W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku Pilecki uciekł z obozu razem z Janem Redzejem i Edwardem Ciesielskim. Uciekinierzy przeprawili się przez Sołę i Wisłę, a następnie przez okolice Tyńca, Wieliczki i Puszczę Niepołomicką dotarli do Bochni. Stamtąd Pilecki udał się do Nowego Wiśnicza, gdzie odnalazł Tomasza Serafińskiego – w dworze Koryznówka wisi tablica upamiętniająca jego pobyt. Bochnię i Wiśnicz łatwo połączyć w jednodniową wycieczkę, dodając zwiedzanie zamku Kmitów i Lubomirskich.

Warszawa – powstanie i Rakowiecka

W czasie Powstania Warszawskiego Pilecki walczył na Woli, w rejonie ulic Towarowej, Pańskiej i Żelaznej, nazwanym później Redutą Witolda. Losy powstańców przybliża Muzeum Powstania Warszawskiego. Po wojnie, w maju 1947 roku, Pilecki został aresztowany, a po pokazowym procesie stracony 25 maja 1948 roku w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej na Mokotowie. Prawdopodobnie pochowano go na tzw. Łączce na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Pamięć

Wyrok unieważniono w 1990 roku, a w 2006 roku Pilecki został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Rocznica jego śmierci, 25 maja, jest obchodzona jako Europejski Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem. W wielu miastach jego imię noszą ulice, szkoły i skwery.

Jak zwiedzać

  • Ostrów Mazowiecką i Warszawę łatwo połączyć w jeden lub dwa dni.
  • Oświęcim, Bochnia i Nowy Wiśnicz leżą w Małopolsce – to trasa na weekend z Krakowa.
  • Do Muzeum Auschwitz-Birkenau warto zarezerwować wejście z przewodnikiem.

Ciekawostki

  • W kościele w Krupie na dzisiejszej Białorusi wiszą obrazy namalowane przez Pileckiego.
  • Raporty Pileckiego z Auschwitz należą do najwcześniejszych i najbardziej szczegółowych relacji z obozu.

Z dziećmi

Historia Pileckiego jest trudna, dlatego najlepiej przybliżać ją starszym dzieciom i młodzieży – muzeum w Ostrowi Mazowieckiej przygotowało materiały edukacyjne dla szkół.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w okolicach 25 maja odbywają się uroczystości upamiętniające rotmistrza.

W okolicy

Gdzie spać

W Warszawie, Krakowie, Oświęcimiu i Bochni działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Ostrów Mazowiecka — Ratusz miejski w Ostrowi Mazowieckiej.
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Auschwitz-Birkenau — Auschwitz concentration camp, Auschwitz II-Birkenau, flowers of commemoration on the rail
Auschwitz-Birkenau — Auschwitz concentration camp, Auschwitz II-Birkenau, flowers of commemoration on the rail
Fot. Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at
Nowy Wiśnicz — Fortifications of the Nowy Wiśnicz Castle
Nowy Wiśnicz — Fortifications of the Nowy Wiśnicz Castle
Fot. Kroton, CC BY-SA 3.0 pl
Kopalnia Soli Bochnia — Kopalnia soli Bochnia (Q4936252), komora Ważyn, boisko, widoczne sole pasiaste
Kopalnia Soli Bochnia — Kopalnia soli Bochnia (Q4936252), komora Ważyn, boisko, widoczne sole pasiaste
Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0
Muzeum Powstania Warszawskiego — Warsaw Uprising Museum in Warsaw
Muzeum Powstania Warszawskiego — Warsaw Uprising Museum in Warsaw
Fot. Adrian Grycuk, CC BY 3.0 pl

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 300 km

Pokaż wszystkie (399) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Cmentarze żydowskie w Polsce – przewodnik
Sanktuaria i klasztory

Cmentarze żydowskie w Polsce – przewodnik

Renesansowe macewy przy starej synagodze w Krakowie, ogromne nekropolie Warszawy i Łodzi, kirkuty na zboczach podkarpackich miasteczek – przewodnik po…

2–5 dni
Śladami Józefa Piłsudskiego – przewodnik
Pałace i dwory

Śladami Józefa Piłsudskiego – przewodnik

Dworek, w którym mieszkał z rodziną, cela w carskim więzieniu, najwyższy z krakowskich kopców i krypta na Wawelu – przewodnik po miejscach związanych …

2–5 dni
Klasztory kapucynów w Polsce – przewodnik
Sanktuaria i klasztory

Klasztory kapucynów w Polsce – przewodnik

Skromne, białe kościoły z prostymi fasadami, serce króla-zwycięzcy spod Wiednia i klasztor, w którym obradował powstańczy sejm – przewodnik po klaszto…

2–5 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →