Witold Pilecki – śladami rotmistrza – przewodnik
Człowiek, który dobrowolnie dał się zamknąć w Auschwitz, by zorganizować tam ruch oporu i powiadomić świat o zbrodniach – przewodnik po miejscach w Polsce związanych z rotmistrzem Witoldem Pileckim.
Witold Pilecki należy do najbardziej niezwykłych postaci polskiej historii XX wieku. Urodził się w 1901 roku w Ołońcu w Karelii, dorastał w Wilnie, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a w latach 20. gospodarował w rodzinnym majątku Sukurcze koło Lidy. W 1931 roku poślubił Marię Ostrowską, z którą miał dwoje dzieci. W czasie II wojny światowej podjął decyzję, która rozsławiła go na cały świat – pozwolił się aresztować, by trafić do obozu Auschwitz. Po wojnie został skazany przez władze komunistyczne i stracony w 1948 roku. Dziś po jego śladach można przejść przez kilka regionów Polski.
Ostrów Mazowiecka – dom rodziny
W Ostrowi Mazowieckiej, rodzinnym mieście Marii Pileckiej, w 2022 roku otwarto Muzeum Dom Rodziny Pileckich. Ekspozycja pokazuje nie tylko bohaterskie czyny rotmistrza, ale też codzienne życie rodziny, jego zainteresowania – malował obrazy i pisał wiersze – oraz losy żony i dzieci po jego śmierci. To dobre miejsce, by zacząć poznawanie tej historii.
Auschwitz – numer 4859
19 września 1940 roku Pilecki dał się zatrzymać w łapance na warszawskim Żoliborzu. Kilka dni później trafił do obozu w Oświęcimiu, gdzie otrzymał numer 4859. Przez blisko trzy lata tworzył konspiracyjny Związek Organizacji Wojskowej i przekazywał na zewnątrz raporty o zbrodniach popełnianych w obozie. Dziś na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau można zobaczyć bloki, w których przebywali więźniowie, a w wystawach wspominane są jego działania.
Ucieczka – Bochnia i Nowy Wiśnicz
W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku Pilecki uciekł z obozu razem z Janem Redzejem i Edwardem Ciesielskim. Uciekinierzy przeprawili się przez Sołę i Wisłę, a następnie przez okolice Tyńca, Wieliczki i Puszczę Niepołomicką dotarli do Bochni. Stamtąd Pilecki udał się do Nowego Wiśnicza, gdzie odnalazł Tomasza Serafińskiego – w dworze Koryznówka wisi tablica upamiętniająca jego pobyt. Bochnię i Wiśnicz łatwo połączyć w jednodniową wycieczkę, dodając zwiedzanie zamku Kmitów i Lubomirskich.
Warszawa – powstanie i Rakowiecka
W czasie Powstania Warszawskiego Pilecki walczył na Woli, w rejonie ulic Towarowej, Pańskiej i Żelaznej, nazwanym później Redutą Witolda. Losy powstańców przybliża Muzeum Powstania Warszawskiego. Po wojnie, w maju 1947 roku, Pilecki został aresztowany, a po pokazowym procesie stracony 25 maja 1948 roku w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej na Mokotowie. Prawdopodobnie pochowano go na tzw. Łączce na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Pamięć
Wyrok unieważniono w 1990 roku, a w 2006 roku Pilecki został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego. Rocznica jego śmierci, 25 maja, jest obchodzona jako Europejski Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem. W wielu miastach jego imię noszą ulice, szkoły i skwery.
Jak zwiedzać
- Ostrów Mazowiecką i Warszawę łatwo połączyć w jeden lub dwa dni.
- Oświęcim, Bochnia i Nowy Wiśnicz leżą w Małopolsce – to trasa na weekend z Krakowa.
- Do Muzeum Auschwitz-Birkenau warto zarezerwować wejście z przewodnikiem.
Ciekawostki
- W kościele w Krupie na dzisiejszej Białorusi wiszą obrazy namalowane przez Pileckiego.
- Raporty Pileckiego z Auschwitz należą do najwcześniejszych i najbardziej szczegółowych relacji z obozu.
Z dziećmi
Historia Pileckiego jest trudna, dlatego najlepiej przybliżać ją starszym dzieciom i młodzieży – muzeum w Ostrowi Mazowieckiej przygotowało materiały edukacyjne dla szkół.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; w okolicach 25 maja odbywają się uroczystości upamiętniające rotmistrza.
W okolicy
- Ostrów Mazowiecka – muzeum rodziny Pileckich.
- Auschwitz-Birkenau – miejsce pamięci i muzeum.
- Nowy Wiśnicz – zamek Kmitów i Lubomirskich.
- Kopalnia soli w Bochni.
- Muzeum Powstania Warszawskiego.
- Śladami II wojny światowej.
- Żołnierze niezłomni – miejsca pamięci – przewodnik.
Gdzie spać
W Warszawie, Krakowie, Oświęcimiu i Bochni działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Dnalor 01, CC BY-SA 3.0 at

Fot. Kroton, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0

Fot. Adrian Grycuk, CC BY 3.0 pl
Opublikowano: 20.11.2026




