Małogoszcz – pole bitwy 1863 i kościół
Miejsce jednej z najkrwawszych bitew powstania styczniowego, renesansowy kościół z wieżą i kaplica na wzgórzu – Małogoszcz to miasteczko, przez które przejeżdżali królowie, święci i naczelnik Kościuszko.
Fot. Lollencja, CC BY-SA 3.0 pl
Małogoszcz to miasteczko liczące ok. 3,6 tysiąca mieszkańców, położone w powiecie jędrzejowskim województwa świętokrzyskiego, na zachód od Kielc. Historycznie leży w Małopolsce, w północno-zachodniej części ziemi sandomierskiej. Od wczesnego średniowiecza był to ważny punkt na skrzyżowaniu szlaków handlowych, przez który przejeżdżali władcy i wojska. Najbardziej znany jest z bitwy stoczonej tu w czasie powstania styczniowego.
Historia
Najstarsze zapiski o Małogoszczu pochodzą z 1136 roku. Był tu gród kasztelański, który w 1259 roku zniszczyli Tatarzy. W XIV wieku Kazimierz Wielki otoczył osadę fortyfikacjami, a prawa miejskie Małogoszcz miał już przed 1342 rokiem. Przez miasto przejeżdżali królowie i święci – w 1140 roku przebywała tu księżna Salomea, wdowa po Bolesławie Krzywoustym, w 1273 roku Boże Narodzenie spędziła tu św. Kinga, a w 1582 roku nocował Stefan Batory. W czerwcu 1794 roku, po bitwie pod Szczekocinami, zatrzymał się tu Tadeusz Kościuszko – w plebanii urządzono lazaret, w którym zmarli ranni generałowie Jan Grochowski i Józef Wodzicki. Po powstaniu styczniowym, w 1869 roku, Małogoszcz utracił prawa miejskie, a odzyskał je w 1996 roku.
Bitwa pod Małogoszczem
24 lutego 1863 roku pod Małogoszczem rozegrała się bitwa uznawana za jedną z najkrwawszych w powstaniu styczniowym. Powstańcze oddziały Mariana Langiewicza, którego sztab mieścił się w miejscowej plebanii, starły się z wojskami rosyjskimi. Mimo bohaterskiej postawy powstańcy ponieśli ciężkie straty. Na miejscowym cmentarzu znajdują się mogiły powstańców z 1863 roku.
Kościół Wniebowzięcia NMP
Najcenniejszym zabytkiem jest kościół Wniebowzięcia NMP, wzniesiony w latach 1591–1595 z inicjatywy dziekana Jakuba Biedy Chrostkowica. Wieżę dobudowano w 1642 roku, a we wnętrzu zachowała się chrzcielnica z 1610 roku. Na wzgórzu Babinek stoi kościół św. Stanisława z 1595 roku, dziś kaplica cmentarna, z której roztacza się widok na okolicę.
Pomnik i cmentarz żydowski
W mieście stoi pomnik Tadeusza Kościuszki, wzniesiony przez mieszkańców w 1917 roku – jeszcze przed odzyskaniem niepodległości. Zachował się też cmentarz żydowski z drugiej połowy XIX wieku. W 1942 roku Niemcy wywieźli miejscowych Żydów przez Jędrzejów do obozu zagłady w Treblince.
Plan wizyty
- Rano kościół Wniebowzięcia NMP i plebania.
- Przed południem wzgórze Babinek i mogiły powstańców.
- Po południu czarnym szlakiem do rezerwatu Milechowy albo Jędrzejów z muzeum zegarów.
Ciekawostki
- W 1572 roku przez Małogoszcz przewożono ciało króla Zygmunta Augusta.
- Z rynku zaczyna się czarny szlak do rezerwatu przyrody Milechowy.
Z dziećmi
Opowieść o królach i świętych, którzy nocowali w małym miasteczku, to dobry wstęp do lekcji historii w terenie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; w lutym odbywają się uroczystości rocznicowe bitwy.
Jak dojechać
Małogoszcz leży ok. 35 km na zachód od Kielc, przy drodze krajowej nr 78; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Jędrzejów – muzeum zegarów i opactwo.
- Chęciny – zamek królewski.
- Włoszczowa – miasto szafranców.
- Szczekociny – pałac i pole bitwy 1794.
- Tokarnia – Muzeum Wsi Kieleckiej.
- Powstanie styczniowe – miejsca pamięci.
Gdzie spać
W Małogoszczu działają pensjonaty, a większy wybór jest w Kielcach i Jędrzejowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Lollencja, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Lollencja, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 20.11.2026




