Włoszczowa – miasto Szafrańców i grodzisko Nepomucena
Wczesnośredniowieczny kopiec z barokowym świętym na szczycie, resztki dworu możnych Szafrańców i stacja, na której zatrzymują się ekspresy – Włoszczowa to miasto, o którym wielu słyszało, a niewielu je zwiedziło.
Włoszczowa to miasto liczące ok. 9,5 tysiąca mieszkańców, siedziba powiatu w zachodniej części województwa świętokrzyskiego. Leży w Niecce Włoszczowskiej na Wyżynie Przedborskiej, nad rzeczką Czarną Strugą z dorzecza Pilicy. Najwyższym punktem w granicach miasta jest wapienne wzgórze Czarnecka, czyli Ewińska Góra, o wysokości 271 m n.p.m. Dla wielu Polaków nazwa miasta kojarzy się przede wszystkim z koleją – ale Włoszczowa ma też długą historię i kilka ciekawych zabytków.
Historia
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1154 roku – książę Henryk Sandomierski przekazał wówczas osadę joannitom z Zagości. Prawa miejskie Włoszczowa otrzymała w 1539 roku od króla Zygmunta Starego, na prośbę starosty chęcińskiego Hieronima Szafrańca. W XVI i XVII wieku miasto należało do możnego rodu Szafrańców, a pod koniec XVIII wieku – do Małachowskich. W 1642 roku według tradycji doszło tu do objawień maryjnych.
Grodzisko z Nepomucenem
Najstarszym zabytkiem jest kopiec św. Jana Nepomucena – prawdopodobnie wczesnośredniowieczne grodzisko stożkowate z XII–XIII wieku. Na jego szczycie stoi barokowa figura świętego. To nietypowe połączenie śladów dawnego gródka i barokowej pobożności. Zachowały się też relikty dworu obronnego Szafrańców z XVI wieku – pamiątka po rodzie, który rządził miastem przez dwa stulecia.
Kościół i kaplica
Kościół Wniebowzięcia NMP pochodzi z XVII wieku, a w XIX wieku rozbudowano go na planie krzyża. Jego wieża z ok. 1896 roku jest wotum za ocalenie od epidemii cholery. W 2007 roku ukoronowano obraz Matki Bożej Opiekunki Rodzin. Na cmentarzu stoi klasycystyczna kaplica Wszystkich Świętych, ufundowana w latach 1786–1788 przez Ewę Małachowską. Na rynku stoi figura św. Floriana z pierwszej połowy XIX wieku.
Włoszczowa Północ
W październiku 2006 roku Włoszczowa zyskała ekspresowe połączenia z Warszawą i Krakowem – na Centralnej Magistrali Kolejowej, kilka kilometrów na zachód od miasta, uruchomiono stację Włoszczowa Północ. Decyzja o jej budowie wywołała ogólnopolską dyskusję, a nazwa miasta stała się dzięki temu jedną z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. Dla mieszkańców to bardzo wygodne połączenie ze światem.
Pamięć
W latach 1940–1942 Niemcy utrzymywali we Włoszczowie getto, a we wrześniu 1942 roku wywieźli niemal całą ludność żydowską miasta. W kościele stoi popiersie biskupa Mieczysława Jaworskiego, urodzonego we Włoszczowie, z napisem „Nigdy stąd nie odszedłem”.
Plan wizyty
- Rano kościół i kaplica Wszystkich Świętych.
- Przed południem kopiec Nepomucena i relikty dworu Szafrańców.
- Po południu Koniecpol nad Pilicą albo Jędrzejów z muzeum zegarów.
Ciekawostki
- W 1827 roku Włoszczowa liczyła zaledwie 1353 mieszkańców, a w szczytowym 1998 roku – ponad 11 tysięcy.
- Szkoła Podstawowa nr 1 mieści się w budynku z 1922 roku.
Z dziećmi
Wejście na kopiec z figurą świętego to krótka przygoda, a podróż ekspresem do Włoszczowy Północ – dodatkowa atrakcja dla małych miłośników kolei.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Włoszczowa leży ok. 50 km na zachód od Kielc. Pociągi ekspresowe zatrzymują się na stacji Włoszczowa Północ, a do miasta prowadzi też linia z Kielc do Częstochowy.
W okolicy
- Koniecpol – miasto hetmana.
- Jędrzejów – muzeum zegarów i opactwo.
- Chęciny – zamek królewski.
- Przedbórz – miasteczko nad Pilicą.
- Pilica – spływ kajakowy.
- Polska pociągiem bez samochodu.
Gdzie spać
We Włoszczowie działają hotele i pensjonaty, a większy wybór jest w Kielcach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Michaelus, CC BY 3.0

Fot. Nr10232, CC BY 3.0

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. kjb, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026





