Szczekociny – pałac Dembińskich i pole bitwy 1794

Klasycystyczny pałac z parkiem nad Pilicą, kościół odnowiony staraniem energicznej dziedziczki i pola, na których w czerwcu 1794 roku Kościuszko starł się z wojskami rosyjskimi i pruskimi – Szczekociny to mało znane miasteczko z bogatą historią.

Fot. Macieias, CC BY 2.5

czas: 2–3 godzinytrudność: łatwa

Szczekociny to niewielkie miasto nad Pilicą, na pograniczu Śląska, Małopolski i Ziemi Świętokrzyskiej, przy drodze z Warszawy do Krakowa. W XVIII wieku należały do rodu Dembińskich, którzy zbudowali tu okazałą rezydencję i nadali miasteczku nowy kształt. W 1794 roku pod Szczekocinami rozegrała się jedna z bitew insurekcji kościuszkowskiej. Dziś to spokojne miejsce, w którym zabytki i historia czekają na odkrycie.

Pałac Dembińskich

Pałac powstał w drugiej połowie XVIII wieku z inicjatywy Franciszka i Urszuli Dembińskich. Po śmierci męża budowę prowadziła Urszula. Projekt przypisuje się architektowi Janowi Ferdynandowi Naxowi. To jedna z pierwszych rezydencji wczesnoklasycystycznych w Polsce – z harmonijną fasadą, portykiem i oficynami. Pałac otacza park schodzący ku dolinie Pilicy.

Kościół św. Bartłomieja

Farny kościół św. Bartłomieja przebudowano w latach 80. XVIII wieku z inicjatywy Urszuli Dembińskiej. Wnętrze ma klasycystyczny wystrój, a świątynia wraz z pałacem tworzyła zaplanowany zespół rezydencjonalny.

Układ miasteczka

Szczekociny zachowały historyczny układ urbanistyczny z rynkiem i siecią ulic, które Dembińscy porządkowali razem z budową pałacu. Spacer po centrum pozwala dostrzec ślady tej osiemnastowiecznej koncepcji.

Bitwa pod Szczekocinami

6 czerwca 1794 roku na polach wsi Chebdzie, Rawka, Wywła, Przybyszów i Moskorzew wojska Tadeusza Kościuszki stoczyły bitwę z połączonymi armiami rosyjską i pruską. Starcie zakończyło się porażką powstańców. Poległych pochowano w zbiorowej mogile zwanej Kopcem Kościuszki w Chebdziu, gdzie dziś stoi pomnik.

Dolina Pilicy

Przez Szczekociny płynie Pilica, która kilkanaście kilometrów wyżej bierze początek w miejscowości Pilica. Dolina jest spokojna i zielona, dobra na spacery i krótkie spływy kajakowe.

Plan wizyty

Rano pałac i park.
W południe kościół i rynek.
Po południu Kopiec Kościuszki w Chebdziu albo źródła Pilicy.

Ciekawostki

Urszula Dembińska należała do najbardziej przedsiębiorczych kobiet swojej epoki.
Pole bitwy pod Szczekocinami obejmowało kilka wsi po obu stronach granicy dzisiejszych województw.