Wyżyna Miechowska i Płaskowyż Proszowicki – przewodnik
Lessowe pola po horyzont, bazylika rycerzy Grobu Bożego, renesansowy zamek biskupa i miejsca, gdzie Kościuszko odniósł zwycięstwo i włożył sukmanę – przewodnik po mało znanej krainie na północ od Krakowa.
Fot. Mach240390, CC BY-SA 3.0
Na północ i północny wschód od Krakowa rozciąga się łagodna, falista kraina lessowych wzgórz – Wyżyna Miechowska i Płaskowyż Proszowicki. To jeden z najżyźniejszych regionów rolniczych Polski: pola pszenicy, buraków i warzyw sięgają tu horyzontu, a wąwozy i doliny rzek przecinają wyżynę. Turyści zwykle przejeżdżają tędy w drodze na Ponidzie lub do Kielc – a szkoda, bo w tej okolicy rozegrały się ważne sceny polskiej historii.
Miechów – polska Jerozolima
Miechów to stolica regionu. W 1162 roku rycerz Jaksa Gryfita sprowadził tu z Jerozolimy bożogrobców – zakon kanoników regularnych Stróżów Grobu Bożego. Ich bazylika Grobu Bożego z kaplicą-repliką Grobu Chrystusa przez wieki przyciągała pielgrzymów – Miechów nazywano polską Jerozolimą. Prawa miejskie miasto otrzymało w 1290 roku. W dawnym klasztorze działa muzeum.
Książ Wielki – zamek Mirów
Kilkanaście kilometrów na północ od Miechowa, na wzgórzu w Książu Wielkim, stoi zamek Mirów – późnorenesansowa rezydencja zbudowana pod koniec XVI wieku dla biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego. Projekt przypisuje się Santi Gucciemu. Symetryczna bryła z basztami należy do najciekawszych budowli tej epoki w Polsce. Dziś działa w niej szkoła, więc zamek ogląda się głównie z zewnątrz.
Racławice i Słomniki – szlak Kościuszki
4 kwietnia 1794 roku pod Racławicami wojska Tadeusza Kościuszki, wsparte przez kosynierów z okolicznych wsi, pokonały Rosjan. Na polu bitwy usypano kopiec i urządzono miejsce pamięci. Po bitwie Kościuszko przybył do Słomnik – tu napisał raport i po raz pierwszy włożył chłopską sukmanę, a 6 kwietnia na rynku awansował na generałów Józefa Zajączka i Antoniego Madalińskiego. W Słomnikach stoi neoromański kościół Bożego Ciała z lat 1888–1893.
Proszowice – miasto sejmików
Proszowice nad Szreniawą od 1496 do 1793 roku były miejscem sejmików województwa krakowskiego – szlachta obradowała w kościele parafialnym. Wcześniej odbywały się tu roki sądowe ziemi krakowskiej. Miasto otrzymało prawa miejskie w 1358 roku, a w 2008 roku otwarto w nim pierwszy w Polsce Ogród Biblijny.
Krajobraz lessowy
Wyżyna Miechowska zbudowana jest z lessu – drobnego pyłu nawianego przez wiatr pod koniec epoki lodowcowej. Less tworzy żyzne gleby, ale łatwo ulega erozji – stąd głębokie wąwozy i parowy, którymi prowadzą polne drogi. Dolinami rzek Szreniawy, Nidzicy i Dłubni wiodą spokojne trasy rowerowe.
Plan objazdu
- Dzień 1 – Miechów z bazyliką i Książ Wielki z zamkiem Mirów.
- Dzień 2 – Racławice, Słomniki i Proszowice, w drodze powrotnej do Krakowa.
Ciekawostki
- Bitwa pod Racławicami to jeden z najsłynniejszych epizodów insurekcji – upamiętnia ją Panorama Racławicka we Wrocławiu.
- Płaskowyż Proszowicki należy do najcieplejszych i najżyźniejszych zakątków Małopolski.
Z dziećmi
Kopiec w Racławicach, opowieść o kosynierach i spacer po Ogrodzie Biblijnym to atrakcje, które zainteresują dzieci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; najpiękniej jest w czerwcu, gdy pola kwitną, i we wrześniu podczas żniw.
W okolicy
- Miechów – bazylika Grobu Bożego.
- Książ Wielki – zamek Mirów.
- Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy.
- Słomniki – miasteczko Kościuszki.
- Proszowice – miasto sejmików.
- Szlakiem Tadeusza Kościuszki.
- Ponidzie – kraina gipsów i uzdrowisk.
- Skalbmierz – dawna kolegiata.
Gdzie spać
Na wyżynie działają agroturystyki i pensjonaty, a największy wybór hoteli jest w Krakowie i Miechowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Mach240390, CC BY-SA 3.0

Fot. Robin & Bazylek, CC BY 2.0

Fot. Autor nieznany - Archiwum domowe prof. Józefa Szarawary, CC BY 3.0

Fot. Zbigniew.czernik, CC BY 3.0

Fot. SebastianR, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026


