Przejdź do treści
Uzdrowiska i odpoczynek Ciekawe miejsca

Ponidzie – kraina gipsów i uzdrowisk – przewodnik

Gipsowe wzgórza ze stepowymi kwiatami, meandry Nidy, uzdrowiska z najsilniejszymi wodami siarczkowymi i romańskie zabytki z czasów pierwszych Piastów – przewodnik po Ponidziu.

Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0

czas: 2–4 dnitrudność: łatwa

Ponidzie to kraina w dolinie Nidy, na południu województwa świętokrzyskiego. Należy do najcieplejszych i najbardziej słonecznych regionów Polski. Na gipsowych wzgórzach rosną rośliny typowe dla stepów, w dolinie rzeka meandruje wśród starorzeczy, a pod ziemią krążą wody siarczkowe, które uczyniły z Ponidzia krainę uzdrowisk. Region ma też bogatą historię – od grodu Wiślan po renesansowe „Sarmackie Ateny”.

Uzdrowiska – Busko i Solec

Busko-Zdrój to najsłynniejsze uzdrowisko regionu – z parkiem zdrojowym, klasycystycznymi Łazienkami i pijalnią wód siarczkowych. Kilkanaście kilometrów dalej leży Solec-Zdrój, którego woda zawiera ok. 103 mg jonów siarczkowych w litrze i uchodzi za jedną z najsilniejszych wód leczniczych w Polsce. Uzdrowisko założono w 1837 roku, a dziś działa tu nowoczesny kompleks basenów.

Wiślica – gród Wiślan

Wiślica to jedno z najstarszych miejsc w Polsce – dawny gród Wiślan. W podziemiach gotyckiej kolegiaty zachowała się romańska Płyta Orantów – posadzka z XII wieku z wizerunkami modlących się postaci. Kolegiatę ufundował Kazimierz Wielki, a w Wiślicy w XIV wieku spisano słynne statuty wiślickie.

Pińczów – Sarmackie Ateny

Pińczów w XVI wieku był ważnym ośrodkiem reformacji i kamieniarstwa – działała tu słynna szkoła kalwińska, a miasto nazywano „Sarmackimi Atenami”. Na wzgórzu stoi renesansowa kaplica św. Anny, a w mieście – dawna synagoga z przełomu XVI i XVII wieku. Z Pińczowa rusza też zabytkowa kolejka wąskotorowa do Jędrzejowa.

Szydłów, Skalbmierz i Działoszyce

Szydłów nazywany bywa „polskim Carcassonne” – zachował średniowieczne mury obronne z bramą i zamek królewski. Słynie z uprawy śliwek i corocznego Święta Śliwki. Na zachodnim skraju Ponidzia leżą najmniejsze miasteczka regionu: Skalbmierz z rynkiem w kształcie ćwierci koła i Działoszyce z ruinami synagogi i gotyckim kościołem Świętej Trójcy.

Nida i gipsy

Nida płynie szeroką doliną z meandrami i starorzeczami – to idealny szlak na spokojny spływ kajakowy. Dolinę chroni Nadnidziański Park Krajobrazowy. Na nasłonecznionych zboczach gipsowych wzgórz rosną murawy kserotermiczne z ostnicą i miłkiem wiosennym, a krasowe zjawiska w gipsach tworzą leje i jaskinie.

Plan zwiedzania

  • Dzień 1 – Busko-Zdrój i Solec-Zdrój z termami.
  • Dzień 2 – Wiślica i Pińczów, spływ Nidą.
  • Dzień 3 – Szydłów, a w drodze powrotnej Skalbmierz i Działoszyce.

Ciekawostki

  • Ponidzie należy do najcieplejszych regionów Polski – sprzyja to uprawie winorośli i śliwek.
  • Gipsy Ponidzia powstały z osadów morza, które pokrywało te tereny miliony lat temu.

Z dziećmi

Kąpiel w basenach w Solcu, spływ kajakiem po Nidzie i mury Szydłowa to atrakcje dla całej rodziny.

Kiedy przyjechać

Od maja do września; wiosną na kwitnące murawy, latem na kajaki, we wrześniu na Święto Śliwki w Szydłowie.

W okolicy

Gdzie spać

W Busku-Zdroju i Solcu-Zdroju działają hotele, sanatoria i pensjonaty, a w dolinie Nidy – agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej uzdrowisk: kategoria Uzdrowiska.

Galeria zdjęć

Busko-Zdrój — Busko-Zdrój, Łazienki, obecnie sanatorium MARCONI (dec. budynki zakładu zdrojowego)
Busko-Zdrój — Busko-Zdrój, Łazienki, obecnie sanatorium MARCONI (dec. budynki zakładu zdrojowego)
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Busko-Zdrój — Busko-Zdrój, Łazienki, obecnie sanatorium MARCONI (dec. budynki zakładu zdrojowego)
Busko-Zdrój — Busko-Zdrój, Łazienki, obecnie sanatorium MARCONI (dec. budynki zakładu zdrojowego)
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Solec-Zdrój — Solec-Zdrój, Łazienki
Solec-Zdrój — Solec-Zdrój, Łazienki
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Wiślica — zdjęcie 2
Wiślica — zdjęcie 2
Fot. Anusia112, CC BY-SA 4.0
Pińczów — Pińczów. Kaplica św Anny
Pińczów — Pińczów. Kaplica św Anny
Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 60 km

Pokaż wszystkie (154) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Busko-Zdrój – park i wody siarczkowe
Uzdrowiska i odpoczynek

Busko-Zdrój – park i wody siarczkowe

Uzdrowisko na Ponidziu z klasycystycznymi Łazienkami, parkiem zdrojowym i wodami siarczkowymi – dobra baza do zwiedzania Pińczowa i Wiślicy.

1–3 dni
Ponidzie w weekend – plan
Uzdrowiska i odpoczynek

Ponidzie w weekend – plan

Uzdrowiska, romańska Wiślica i spływ Nidą – sprawdzony plan na weekend na Ponidziu.

2 dni
Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga
Miasta i starówki

Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga

Renesansowa kaplica na wzgórzu nad doliną Nidy, jedna z najstarszych synagog w Polsce, ciuchcia przez Ponidzie i jasny kamień, z którego rzeźbiono arc…

pół dnia

Więcej: Uzdrowiska i odpoczynek

Więcej →
Uzdrowiska w Polsce – przewodnik
Uzdrowiska i odpoczynek

Uzdrowiska w Polsce – przewodnik

Pijalnie musujących szczaw w górach, tężnie solankowe na nizinach, siarczkowe źródła Ponidzia i jod nad morzem – przewodnik po polskich uzdrowiskach, …

1 dzień