Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Słomniki – miasteczko Kościuszki nad Szreniawą

Rynek, na którym po zwycięstwie pod Racławicami awansowano generałów, i miasteczko, w którym Kościuszko po raz pierwszy włożył chłopską sukmanę – Słomniki to mało znana karta historii insurekcji tuż pod Krakowem.

Fot. Zbigniew.czernik, CC BY 3.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Słomniki to miasteczko na Wyżynie Miechowskiej, nad rzeką Szreniawą, ok. 24 km na północ od Krakowa. Liczą ok. 4,2 tysiąca mieszkańców i są trzecim co do wielkości miastem powiatu krakowskiego. Leżą przy linii kolejowej i drodze z Krakowa do Kielc, wśród rozległych pól lessowej wyżyny. Ich historia sięga XIII wieku, a najsłynniejszy epizod wiąże się z insurekcją kościuszkowską.

Historia

Pierwsza wzmianka o Słomnikach pochodzi z 1287 roku – była to wówczas osada myśliwska i punkt handlowy. Król Kazimierz Wielki lokował tu miasto królewskie na prawie średzkim – prawa miejskie datuje się na 1358 rok. Nazwa może pochodzić od „szłomiarzy” – rzemieślników wyrabiających hełmy (szłomy) dla królewskiej drużyny. Miasto odwiedzali królowie: Jadwiga w 1392 roku, Władysław Jagiełło w 1420, Kazimierz Jagiellończyk w 1447 i Zygmunt Stary w 1548 roku. W 1554 roku powstał tu zbór kalwiński, a w czasie potopu szwedzkiego miasto zostało spustoszone.

Kościuszko w Słomnikach

Po zwycięskiej bitwie pod Racławicami w kwietniu 1794 roku Tadeusz Kościuszko przybył do Słomnik. Tu napisał raport o bitwie i – jak głosi przekaz – po raz pierwszy włożył chłopską sukmanę, która stała się symbolem insurekcji. 6 kwietnia na słomnickim rynku awansował na generałów Józefa Zajączka i Antoniego Madalińskiego. To jeden z najważniejszych epizodów w dziejach miasteczka.

Kościół Bożego Ciała

Najważniejszym zabytkiem jest neoromański kościół Bożego Ciała, wzniesiony w latach 1888–1893. W jego wnętrzu znajdują się późnogotycki krucyfiks i obraz Świętej Rodziny z pierwszej połowy XVI wieku – pamiątki po wcześniejszych świątyniach. Dawniej stał tu drewniany kościół św. Michała Archanioła, ufundowany według przekazów przez Kazimierza Wielkiego w 1335 roku.

Pamięć wielu kultur

Słomniki były miasteczkiem wielu wyznań. Zachowała się synagoga z końca XIX wieku, wpisana do rejestru zabytków, oraz cmentarz żydowski. W 1942 roku Niemcy wywieźli większość słomnickich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu. Na cmentarzu parafialnym z połowy XIX wieku spoczywają dawni mieszkańcy. Ze Słomnik pochodziło kilku oficerów zamordowanych w Katyniu w 1940 roku.

Prawa miejskie

Po powstaniu styczniowym, w 1870 roku, Słomniki utraciły prawa miejskie. Odzyskały je w 1917 roku, jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Plan wizyty

  • Rano rynek i kościół Bożego Ciała.
  • Przed południem dawna synagoga i spacer nad Szreniawą.
  • Po południu Racławice z kopcem Kościuszki albo Proszowice.

Ciekawostki

  • Słomniki leżą niedaleko pola bitwy pod Racławicami – to naturalny przystanek na szlaku kościuszkowskim.
  • Przez miasto przebiega linia kolejowa z Krakowa do Kielc i Warszawy.

Z dziećmi

Opowieść o Kościuszce i sukmanie na słomnickim rynku, a potem wizyta pod kopcem w Racławicach to dobra lekcja historii w terenie.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; w kwietniu, w rocznicę bitwy, szczególnie warto przejść szlakiem kościuszkowskim.

Jak dojechać

Do Słomnik dojedziesz pociągiem z Krakowa w ok. pół godziny albo samochodem drogą S7.

W okolicy

Gdzie spać

W Słomnikach i okolicy działają agroturystyki, a największy wybór hoteli jest w Krakowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Słomniki — Słomniki.
Słomniki — Słomniki.
Fot. Zbigniew.czernik, CC BY 3.0
Słomniki — Słomniki.
Słomniki — Słomniki.
Fot. Zbigniew.czernik, CC BY 3.0
Słomniki — ED250 "Pendolino" of PKP Intercity on the Polish railway line 8 near Słomniki
Słomniki — ED250 "Pendolino" of PKP Intercity on the Polish railway line 8 near Słomniki
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Miechów – bazylika Grobu Bożego
Sanktuaria i klasztory

Miechów – bazylika Grobu Bożego

Bazylika z wierną kopią Grobu Chrystusa w Jerozolimie, gotyckie krużganki i dawny klasztor bożogrobców z muzeum – Miechów, nazywany polską Jerozolimą,…

2 godziny
Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy
Skanseny i tradycja

Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy

Miejsce zwycięskiej bitwy kosynierów z 1794 roku – Kościuszkowskie Wzgórze z kopcem i kaplicą, widok na pole bitwy, pamięć o Bartoszu Głowackim i insc…

2 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni