Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Proszowice – miasto sejmików krakowskich

Przez prawie trzy stulecia zjeżdżała tu szlachta całego województwa krakowskiego, by obradować w kościele – Proszowice to małe miasto nad Szreniawą z wielką historią i pierwszym w Polsce Ogrodem Biblijnym.

Fot. SebastianR, CC BY-SA 3.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Proszowice to niewielkie miasto w województwie małopolskim, ok. 18 km na północny wschód od granic Krakowa. Leżą na prawym brzegu Szreniawy, na żyznym Płaskowyżu Proszowickim – jednym z najurodzajniejszych rolniczych zakątków Polski. Mieszka tu ok. 6 tysięcy osób. Choć dziś to spokojny ośrodek handlu płodami rolnymi, przez stulecia Proszowice były miejscem, gdzie rozstrzygały się sprawy całej Małopolski.

Historia

Proszowice otrzymały prawa miejskie w 1358 roku, na prawie magdeburskim, i były miastem królewskim. Od połowy XIV wieku odbywały się tu roki sądowe ziemi krakowskiej – pierwsza wzmianka pochodzi z 1377 roku. W 1407 roku pożar strawił miasto i dwór królewski, który szybko odbudowano. W 1456 roku Proszowice otrzymały przywilej na cotygodniowe targi, a w 1518 roku Zygmunt Stary nadał im trzy jarmarki roczne.

Miasto sejmików

Od 1496 roku, na mocy statutu króla Jana Olbrachta, w Proszowicach zbierały się sejmiki województwa krakowskiego – i trwało to aż do 1793 roku. Szlachta obradowała w kościele parafialnym, a małe miasteczko kilka razy w roku zapełniało się setkami herbowych gości, wozami i służbą. Wybierano tu posłów na sejm i podejmowano decyzje ważne dla całej ziemi krakowskiej.

Kościół i kaplica

Najważniejszym zabytkiem jest kościół Wniebowzięcia NMP i św. Jana Chrzciciela – świątynia, w której obradowały sejmiki. Obok stoi kaplica Świętej Trójcy z dzwonnicą i ogrodzeniem. W mieście zachowała się też kamienna Boża Męka – słup z 1632 roku – oraz XIX-wieczne krzyże i figury Chrystusa Frasobliwego.

Ogród Biblijny

W 2008 roku, w 650. rocznicę lokacji miasta, otwarto w Proszowicach Ogród Biblijny – pierwszy taki ogród w Polsce. Rosną w nim rośliny wymienione w Piśmie Świętym, a tablice przypominają fragmenty tekstów, w których się pojawiają. To spokojne miejsce na spacer i ciekawostka, której nie ma w żadnym innym miasteczku regionu.

Powstania i wojny

W czasie powstania krakowskiego w 1846 roku oddział Zygmunta Jordana liczący ok. 40 ludzi rozbił pod Proszowicami sotnię kozaków. Po powstaniu styczniowym, w 1867 roku, władze rosyjskie odebrały miastu prawa miejskie – Proszowice odzyskały je w 1923 roku. We wrześniu 1939 roku w okolicy walczyła 55. Dywizja Piechoty, a pożar strawił jedną trzecią miasta. Przed wojną w Proszowicach mieszkało ponad tysiąc Żydów – pamiątką po nich jest cmentarz żydowski.

Plan wizyty

  • Rano kościół i kaplica Świętej Trójcy.
  • Przed południem Ogród Biblijny i Boża Męka.
  • Po południu Racławice z kopcem Kościuszki albo Słomniki.

Ciekawostki

  • Pierwszy znany student z Proszowic zapisał się na Akademię Krakowską w 1403 roku.
  • Płaskowyż Proszowicki słynie z żyznych gleb lessowych – stąd tradycja rolnicza i giełda rolna w mieście.

Z dziećmi

Ogród Biblijny z roślinami znanymi z opowieści biblijnych to ciekawy spacer dla dzieci. Dalej warto pojechać do Racławic – pod kopiec i na pole bitwy z 1794 roku.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni, gdy ogród jest zielony, a okoliczne pola mienią się kolorami.

Jak dojechać

Proszowice leżą ok. 30 km od centrum Krakowa, przy drodze nr 776. Najwygodniej przyjechać samochodem lub autobusem z Krakowa.

W okolicy

Gdzie spać

W Proszowicach i okolicy działają pensjonaty i agroturystyki, a największy wybór hoteli jest w Krakowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Proszowice — Proszowice - kościół parafialny
Proszowice — Proszowice - kościół parafialny
Fot. SebastianR, CC BY-SA 3.0
Proszowice — Proszowice - Rynek
Proszowice — Proszowice - Rynek
Fot. Krkpr, CC BY-SA 4.0
Proszowice — Kościół Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela w Proszowicach.
Proszowice — Kościół Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela w Proszowicach.
Fot. bartek444, CC BY-SA 3.0 pl
Proszowice — Misty valley in the early morning in Witów, Proszowice County
Proszowice — Misty valley in the early morning in Witów, Proszowice County
Fot. Jakub Hałun, CC BY 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy
Skanseny i tradycja

Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy

Miejsce zwycięskiej bitwy kosynierów z 1794 roku – Kościuszkowskie Wzgórze z kopcem i kaplicą, widok na pole bitwy, pamięć o Bartoszu Głowackim i insc…

2 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni