Chmielnik – synagoga i Świętokrzyski Sztetl

Chmielnik to niewielkie miasto w województwie świętokrzyskim, między Kielcami a Buskiem-Zdrojem. Przed II wojną światową większość jego mieszkańców stanowili Żydzi – był typowym sztetlem, małym miasteczkiem, w którym życie toczyło się wokół rynku, synagogi, warsztatów i straganów. Po Zagładzie z tej społeczności zostały nieliczne ślady, a najważniejszym z nich jest odnowiona synagoga.

Synagoga

Murowana synagoga z XVIII wieku przetrwała wojnę, ale przez dziesięciolecia niszczała. Po gruntownej renowacji w budynku urządzono ośrodek Świętokrzyski Sztetl. Wystawy przybliżają codzienność żydowskich miasteczek regionu: handel, rzemiosło, święta, szkoły i relacje z chrześcijańskimi sąsiadami. Zdjęcia, nagrania wspomnień i przedmioty codziennego użytku pozwalają zobaczyć ten świat oczami jego mieszkańców.

Szklana bima

Wnętrze wyróżnia współczesna szklana bima – podwyższenie, z którego czytano Torę. Przezroczysta konstrukcja stoi w miejscu dawnej, nawiązując do jej kształtu, a jednocześnie przypomina o pustce po społeczności, której już nie ma. Zachowały się też fragmenty dawnych malowideł i dekoracji ścian.

Spacer po miasteczku

Spacer po rynku i okolicznych uliczkach pozwala wyobrazić sobie dawny układ sztetla – gęstą zabudowę, podwórka i sklepiki. W ośrodku można zapytać o trasy śladami chmielnickich Żydów i miejsca pamięci w okolicy.

Szydłów

Kilkanaście kilometrów od Chmielnika leży Szydłów, nazywany polskim Carcassonne – z niemal kompletnymi murami obronnymi, bramą Krakowską, ruinami zamku królewskiego i synagogą. Okolica słynie z sadów śliwkowych i suszonych, wędzonych śliwek.

Ponidzie

Na południe rozciąga się Ponidzie – kraina doliny Nidy z łąkami, starorzeczami i stepowymi wzgórzami. W Busku-Zdroju działa uzdrowisko z wodami siarczkowymi, a w Pińczowie warto zobaczyć kaplicę św. Anny na wzgórzu i kolejną zabytkową synagogę.

Plan na jeden dzień

• Rano synagoga i wystawa Świętokrzyskiego Sztetla.
• W południe spacer po rynku i Szydłów.
• Po południu park zdrojowy w Busku-Zdroju.

Ciekawostki

• Sztetl to jidyszowe określenie małego miasteczka z dużą społecznością żydowską.
• W ośrodku organizowane są koncerty muzyki żydowskiej i warsztaty dla szkół.

Z dziećmi

Wystawa w synagodze to wartościowa lekcja historii dla starszych dzieci, a mury Szydłowa dobrze uzupełniają dzień.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; godziny otwarcia ośrodka warto sprawdzić przed przyjazdem.

Jak dojechać

Chmielnik leży ok. 35 km na południowy wschód od Kielc i ok. 20 km od Buska-Zdroju.

W okolicy

• Szydłów – mury obronne i śliwki.
• Busko-Zdrój – park i wody siarczkowe.
• Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga.
• Ponidzie w weekend.
• Kielce – Kadzielnia i geopark.
• Dziedzictwo żydowskie w Polsce.

Gdzie spać

W okolicy działają pensjonaty i agroturystyki, a w Kielcach i Busku-Zdroju hotele – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 27.10.2026 · aktualizacja: 13.11.2026