Przejdź do treści
Zamki i twierdze Ciekawe miejsca

Renesans w Polsce – przewodnik

Arkadowe dziedzińce, attyki zdobiące dachy kamienic i złota kopuła Kaplicy Zygmuntowskiej – przewodnik po miejscach, w których najlepiej poznać polski renesans, od Wawelu po Zamość i Brzeg.

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

czas: 2–5 dnitrudność: łatwa

Renesans dotarł do Polski na początku XVI wieku razem z włoskimi architektami, których sprowadził na dwór Zygmunt Stary i jego żona Bona Sforza. Złoty wiek Rzeczypospolitej przyniósł zamki z arkadowymi dziedzińcami, ratusze z wieżami i kamienice zwieńczone attykami – ozdobnymi ściankami, które zasłaniały dachy i stały się znakiem rozpoznawczym polskiego renesansu.

Wawel i Kaplica Zygmuntowska

Na Wawelu król Zygmunt Stary przebudował gotycki zamek w renesansową rezydencję z wielkim dziedzińcem arkadowym. Przy katedrze powstała Kaplica Zygmuntowska (1519–1533), dzieło Bartolomea Berrecciego, ze złoconą kopułą – uważana za jedno z najdoskonalszych dzieł renesansu na północ od Alp. W kaplicy spoczywają ostatni Jagiellonowie.

Zamość – miasto idealne

Zamość założył w 1580 roku kanclerz Jan Zamoyski, a plan miasta zaprojektował włoski architekt Bernardo Morando. Rynek Wielki z ratuszem, kamienice z podcieniami, katedra i fortyfikacje tworzą renesansowe „miasto idealne”, wpisane na listę UNESCO.

Zamki magnatów

Baranów Sandomierski, zwany „małym Wawelem”, zachwyca dziedzińcem z arkadami i attyką. Krasiczyn pod Przemyślem ma cztery baszty o różnych nazwach i bogate dekoracje sgraffitowe. Na Śląsku zamek Piastów w Brzegu z bramą ozdobioną popiersiami władców nazywany jest „śląskim Wawelem”, a nad Prądnikiem stoi Pieskowa Skała z arkadowym dziedzińcem.

Ratusze i kamienice

Renesansowy ratusz w Poznaniu przebudował w latach 1550–1560 Giovanni Battista di Quadro – fasadę zdobi trzykondygnacyjna loggia. Attykami wyróżniają się ratusze w Tarnowie, Sandomierzu i Chełmnie. W Kazimierzu Dolnym stoją kamienice Przybyłów z 1615 roku z bogatą dekoracją rzeźbiarską, a w Lublinie i okolicach rozwinęła się odmiana stylu zwana renesansem lubelskim.

Plan trasy

  • Dzień 1 – Kraków: Wawel, Kaplica Zygmuntowska i Sukiennice z attyką.
  • Dzień 2 – Tarnów, a dalej Baranów Sandomierski i Sandomierz.
  • Dzień 3 – Kazimierz Dolny i Lublin.
  • Dzień 4 – Zamość, a w drodze powrotnej Krasiczyn.

Ciekawostki

  • Attyka miała też praktyczne zadanie – chroniła przed przenoszeniem się ognia z dachu na dach.
  • Bona Sforza sprowadziła do Polski nie tylko architektów, ale też nowe warzywa – stąd nazwa „włoszczyzna”.

Z dziećmi

Wawel z legendą o smoku i fortyfikacje Zamościa z pokazami historycznymi to atrakcje, które łączą naukę z zabawą.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; zamki i muzea są otwarte przez cały rok, ale latem odbywa się najwięcej festiwali i inscenizacji.

W okolicy

Gdzie spać

W Krakowie, Zamościu, Kazimierzu Dolnym i Sandomierzu działają hotele i pensjonaty, także w zabytkowych kamienicach – zobacz noclegi. Więcej zamków: kategoria Zamki i twierdze.

Galeria zdjęć

Kraków w dwa dni — Wawel Castle and Cathedral over Vistula river in Kraków
Kraków w dwa dni — Wawel Castle and Cathedral over Vistula river in Kraków
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Zamość i Roztocze — Houses on market place in Zamość in the evening
Zamość i Roztocze — Houses on market place in Zamość in the evening
Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0
Baranów Sandomierski — Staircase in the Courtyard of Baranów Sandomierski Castle/Palace . Baranów Sandomierski is
Baranów Sandomierski — Staircase in the Courtyard of Baranów Sandomierski Castle/Palace . Baranów Sandomierski is
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Zamek w Krasiczynie — Altar of the Chapel of the Krasiczyn Castle, Poland.
Zamek w Krasiczynie — Altar of the Chapel of the Krasiczyn Castle, Poland.
Fot. When reusing, please credit me as author: Adam Kliczek, http://memoriesstay.com (CC-BY-SA-3.0) If you use my image on yo, CC BY-SA 3.0 pl
Brzeg — Brzeg is a town in southwestern Poland in the Opole District of Silesia ; it is the capita
Brzeg — Brzeg is a town in southwestern Poland in the Opole District of Silesia ; it is the capita
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 18.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 400 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Pustelnie w Polsce – przewodnik
Sanktuaria i klasztory

Pustelnie w Polsce – przewodnik

Drewniane chatki wśród świerków pod Giewontem, kamienna pustelnia patrona Polski w beskidzkim lesie, eremy kamedułów nad jeziorem i skała, na której m…

1–4 dni
Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga
Miasta i starówki

Pińczów – kaplica św. Anny i synagoga

Renesansowa kaplica na wzgórzu nad doliną Nidy, jedna z najstarszych synagog w Polsce, ciuchcia przez Ponidzie i jasny kamień, z którego rzeźbiono arc…

pół dnia
Nida – kajakiem przez Ponidzie
Kajaki i spływy

Nida – kajakiem przez Ponidzie

Meandrująca rzeka przez Ponidzie: rozlewiska, starorzecza pełne ptaków, gipsowe wzgórza, renesansowy Pińczów i romańska Wiślica.

1–4 dni

Więcej: Zamki i twierdze

Więcej →
Zamki z duchami i legendami – przewodnik
Zamki i twierdze

Zamki z duchami i legendami – przewodnik

Białe, Czarne i Żółte Damy, duch królowej Bony, starościanka, która wybrała jezioro zamiast szwedzkiego dowódcy, i skarb Inków – przewodnik po zamkach…

1–4 dni
Gołańcz – ruiny zamku nad jeziorem Smolary
Zamki i twierdze

Gołańcz – ruiny zamku nad jeziorem Smolary

Ceglana wieża zamku Pałuków na cyplu jeziora Smolary, pamięć o krwawym szturmie Szwedów z 1656 roku i romantyczna legenda o starościance Hannie – Goła…

1–2 godziny