Sejmiki szlacheckie – miasta obrad – przewodnik

Kościoły i rynki, przy których zbierała się szlachta, miasto trybunału koronnego i miejsce wspólnych sejmów Korony i Litwy – przewodnik po miastach sejmików dawnej Rzeczypospolitej.

Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0

czas: 2–5 dnitrudność: łatwa

W dawnej Rzeczypospolitej szlachta każdej ziemi i województwa spotykała się na sejmikach. Wybierano na nich posłów na sejm walny, ustalano instrukcje dla nich i rozstrzygano sprawy lokalne. Sejmiki odbywały się zwykle w kościołach lub na placach małych miast, które dzięki temu zyskiwały znaczenie. Wiele z tych miasteczek zachowało dawne kościoły i układ ulic.

Kujawy – Radziejów

W Radziejowie obradowały sejmiki województw kujawskich – brzeskiego i inowrocławskiego. Spotkania odbywały się w kościele, a miasto zachowało gotycką farę i kościół franciszkanów.

Podlasie – Brańsk

W Brańsku od XVI do XVIII wieku zbierali się szlachcice ziemi bielskiej. W 1761 roku wybrano tu posłem Stanisława Poniatowskiego, przyszłego króla.

Ziemia Dobrzyńska – Lipno

W Lipnie nad Mieniem od XVI do początku XVIII wieku obradowały sejmiki szlachty ziemi dobrzyńskiej.

Wielkopolska – Środa

Środa Wielkopolska była miejscem sejmików generalnych Wielkopolski, na które zjeżdżała szlachta województw poznańskiego i kaliskiego.

Małopolska – Opatów

W Opatowie obradowały sejmiki województwa sandomierskiego. Miasto zachowało romańską kolegiatę z „Lamentem opatowskim” i podziemną trasę.

Prusy Królewskie – Grudziądz

W Grudziądzu zbierały się sejmiki generalne Prus Królewskich. Dziś miasto słynie z panoramy spichrzy nad Wisłą.

Sejmy i trybunał – Parczew i Piotrków

W Parczewie obradowały wspólne sejmy Korony i Litwy, a w Piotrkowie Trybunalskim – sejmy walne i Trybunał Koronny, od którego miasto wzięło nazwę.

Jak zwiedzać

Radziejów i Lipno łatwo połączyć z wycieczką po Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej.
Brańsk i Parczew leżą na trasie po wschodniej Polsce.
Opatów i Piotrków to dobry plan na Małopolskę i Ziemię Łódzką.

Ciekawostki

Na sejmikach głos miał każdy szlachcic, niezależnie od majątku.
Obrady bywały burzliwe – zdarzało się, że kończyły się kłótniami, a nawet bójkami.

Z dziećmi

Opowieść o tym, jak szlachta wybierała posłów i podejmowała decyzje, to dobra lekcja historii przy okazji zwiedzania miasteczek.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; miasteczka najprzyjemniej zwiedza się od wiosny do jesieni.

W okolicy

Gdzie spać

W większych miastach regionów działają hotele, a w miasteczkach – pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.