Kleszczele – drewniana cerkiew i miasto królowej Bony

Drewniana cerkiew z początku XVIII wieku, szesnastowieczny układ ulic i ślady królowej Bony – Kleszczele to ciche miasteczko na pograniczu kultur, w pół drogi między Hajnówką a Siemiatyczami.

Fot. Polimerek, CC BY-SA 3.0

czas: 1 godzinatrudność: łatwa

Kleszczele leżą nad rzeką Nurzec, przy granicy z Białorusią, w powiecie hajnowskim. To jedno z najmniejszych miast Podlasia – mieszka tu ok. tysiąca osób. Miasteczko zachowało szesnastowieczny układ przestrzenny, a jego krajobraz tworzą drewniane domy, cerkwie i kościół – typowy obraz podlaskiego pogranicza kultur.

Historia

Miasto założono z rozkazu króla Zygmunta I Starego, a lokację przeprowadził Mikołaj Radziwiłł – w 1525 roku Kleszczele otrzymały prawo chełmińskie. W 1544 roku zbudowano kościół uposażony przez królową Bonę, a w 1581 roku królowa Anna nadała miastu pieczęć i herb. W 1659 roku miasto zniszczyły wojska rosyjskie, a po wielkim pożarze w 1777 roku zostało tylko 13 domów. W 1950 roku Kleszczele utraciły prawa miejskie, które odzyskały 1 października 1993 roku.

Cerkiew św. Mikołaja

Najcenniejszym zabytkiem jest drewniana cerkiew św. Mikołaja z 1709 roku. Pierwotnie była unicką dzwonnicą, a w XIX wieku przebudowano ją na świątynię.

Inne świątynie

Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy z ok. 1870 roku.
Kościół św. Zygmunta Burgundzkiego z lat 1907–1910.
Cmentarze prawosławny i żydowski.

Pogranicze kultur

Przez wieki w Kleszczelach mieszkali obok siebie prawosławni, katolicy i Żydzi. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli tu getto, zlikwidowane w listopadzie 1942 roku. Dziś o wielokulturowej przeszłości przypominają świątynie i cmentarze.

Okolice

Kleszczele leżą w dobrym miejscu na wycieczki po południowym Podlasiu: na północy rozciąga się Puszcza Białowieska z Hajnówką, na zachodzie – Bielsk Podlaski z cerkwiami, a na południu – Grabarka, święta góra prawosławia, i Siemiatycze.

Plan wizyty

Cerkiew św. Mikołaja.
Spacer po miasteczku i do cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy.
Wycieczka na Grabarkę albo do Hajnówki.

Ciekawostki

W Kleszczelach stoi dworzec kolejowy z ok. 1900 roku na linii z Białegostoku do Brześcia.
W 1881 roku spłonęła stara synagoga, a kolejną rozebrano w 1941 roku.

Z dziećmi

Krótki spacer po miasteczku łatwo połączyć z wycieczką do Puszczy Białowieskiej i rezerwatu żubrów.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; latem na wycieczki rowerowe, w sierpniu – na pielgrzymkę na Grabarkę w święto Przemienienia Pańskiego.

Jak dojechać

Przez Kleszczele przebiega droga krajowa nr 66 oraz drogi wojewódzkie nr 685 i 693. Miasteczko ma połączenia z Białymstokiem, Hajnówką i Siemiatyczami.

W okolicy

Gdzie spać

W Kleszczelach i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Hajnówce i Bielsku Podlaskim – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.