Grabarka – Święta Góra prawosławia

Najważniejsze sanktuarium prawosławne w Polsce: wzgórze porośnięte tysiącami krzyży przynoszonych przez pielgrzymów, cerkiew i źródło o uzdrawiającej wodzie.

Fot. Photographs by Radosław Drożdżewski (User:Zwiadowca21), CC BY-SA 4.0

czas: 1–2 htrudność: łatwa

Święta Góra Grabarka to najważniejsze miejsce pielgrzymkowe prawosławia w Polsce. Leży na Podlasiu, niedaleko Siemiatycz. Na zalesionym wzgórzu stoi cerkiew, a jej otoczenie wypełniają tysiące krzyży – drewnianych, dużych i małych, przyniesionych przez pielgrzymów. To widok, który zostaje w pamięci na długo.

Historia

Według tradycji w XVIII wieku, w czasie epidemii cholery, okoliczni mieszkańcy przybyli na wzgórze, by modlić się i pić wodę ze źródła u jego stóp. Epidemia ustąpiła, a na wzgórzu postawiono kaplicę. Od tego czasu przybywają tu pielgrzymi. W 1990 roku stara cerkiew spłonęła, a w jej miejscu zbudowano nową.

Krzyże wotywne

Pielgrzymi przynoszą na Grabarkę krzyże wotywne – w intencji zdrowia, rodziny lub w podziękowaniu. Krzyże stoją wszędzie wokół cerkwi, wbite w ziemię jeden obok drugiego, tworząc niezwykły „las krzyży”. Niektóre są ogromne, inne mieszczą się w dłoni; wiele ma przywiązane ręczniki i napisy.

Cerkiew i monaster

Na szczycie stoi cerkiew Przemienienia Pańskiego z charakterystycznymi kopułami. Na wzgórzu działa żeński monaster – siostry opiekują się sanktuarium. Wnętrze cerkwi zdobią ikony i freski.

Źródło

U podnóża wzgórza bije źródło, którego wodzie przypisuje się uzdrawiające właściwości. Pielgrzymi obmywają się nią i zabierają ją do domu.

Święto Przemienienia Pańskiego

Najważniejszym dniem na Grabarce jest święto Przemienienia Pańskiego w sierpniu (według kalendarza juliańskiego – 19 sierpnia). Do sanktuarium przybywają wtedy dziesiątki tysięcy pielgrzymów, wielu pieszo, niosąc krzyże. Nocne nabożeństwa i procesje tworzą niezwykłą atmosferę.

Jak zwiedzać

Grabarka to przede wszystkim miejsce modlitwy – zachowuj ciszę i szacunek.
Obowiązuje stosowny strój; kobiety często zakrywają głowy, mężczyźni zdejmują nakrycie głowy w cerkwi.
Nie przesuwaj ani nie dotykaj krzyży bez potrzeby.

W okolicy

Siemiatycze – miasto z zabytkowymi kościołami i synagogą.
Drohiczyn nad Bugiem – jedno z najstarszych miast Podlasia, z widokiem na dolinę.
Ciechanowiec – Muzeum Rolnictwa i skansen.
Hajnówka i Puszcza Białowieska.

Praktycznie

W dniu święta Przemienienia okolica jest bardzo zatłoczona – planuj dojazd z wyprzedzeniem.
Poza świętem Grabarka jest spokojna, zwiedzanie zajmuje 1–2 godziny.

Gdzie spać

W Siemiatyczach i okolicznych agroturystykach znajdziesz noclegi, a więcej możliwości oferuje Białowieża. Więcej tradycji: kategoria Skanseny i tradycja.