Cerkwie Podlasia – przewodnik

Złote kopuły nad drewnianymi wsiami, monaster z muzeum ikon, święta góra pokryta tysiącami krzyży i nowoczesny sobór w puszczy – przewodnik po cerkwiach Podlasia, regionu, w którym prawosławie od stuleci współtworzy krajobraz i codzienność.

Fot. Pankrzysztoff, CC BY-SA 3.0

czas: 2–3 dnitrudność: łatwa

Podlasie to region, w którym prawosławie jest obecne od średniowiecza. W wielu miastach i wsiach obok kościołów stoją cerkwie – drewniane i murowane, z kopułami, ikonostasami i dzwonnicami. To jedno z niewielu miejsc w Polsce, gdzie można zobaczyć żywą tradycję wschodniego chrześcijaństwa: usłyszeć śpiew cerkiewny, uczestniczyć w świętach według kalendarza juliańskiego i podziwiać ikony w ich naturalnym otoczeniu.

Supraśl

W Supraślu stoi monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy, jeden z najważniejszych ośrodków prawosławia w Polsce. Odbudowana cerkiew-twierdza i klasztor tworzą imponujący zespół, a w dawnym pałacu archimandrytów działa Muzeum Ikon z bogatą kolekcją i fragmentami dawnych fresków.

Grabarka

Święta Góra Grabarka to najważniejsze miejsce pielgrzymkowe polskiego prawosławia. Wzgórze z cerkwią i klasztorem żeńskim pokrywają tysiące drewnianych krzyży, przynoszonych przez pielgrzymów w intencjach. Najwięcej pielgrzymów przybywa w sierpniu, na święto Przemienienia Pańskiego, gdy wzgórze rozświetlają tysiące świec.

Hajnówka

W Hajnówce stoi współczesny sobór Świętej Trójcy o niezwykłej, falującej bryle, uznawany za jedno z najciekawszych dzieł nowej architektury sakralnej. Miasto słynie też z festiwalu muzyki cerkiewnej.

Bielsk Podlaski i okolice

Bielsk Podlaski ma kilka zabytkowych cerkwi, w tym drewniane. Kilkanaście kilometrów dalej leży Kraina Otwartych Okiennic – wsie Trześcianka, Soce i Puchły z drewnianymi domami o kolorowych okiennicach. W Puchłach stoi cerkiew z czczonym wizerunkiem Matki Bożej.

Jak zwiedzać

Cerkwie są czynnymi świątyniami – w czasie nabożeństw zachowaj ciszę i nie fotografuj bez pozwolenia.
Kobiety często zakrywają głowę chustą, a mężczyźni zdejmują nakrycie głowy.
Wiele wiejskich cerkwi jest otwartych tylko w czasie nabożeństw – warto zapytać o klucz u miejscowych.

Święta

Prawosławne Boże Narodzenie przypada 7 stycznia, a Wielkanoc zwykle w innym terminie niż katolicka. To dobre okazje, by zobaczyć cerkwie w pełnej krasie i usłyszeć śpiew chórów.

Ciekawostki

Ikonostas oddziela w cerkwi prezbiterium od nawy i jest ułożony według ściśle określonego porządku.
W okolicach Hajnówki i Bielska wiele osób posługuje się gwarą białoruską.

Z dziećmi

Kolorowe kopuły, ikony, krzyże na Grabarce i drewniane wsie z okiennicami ciekawią dzieci; warto wcześniej opowiedzieć im o zasadach zachowania w świątyni.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w sierpniu warto zobaczyć pielgrzymkę na Grabarkę, a w maju – festiwal w Hajnówce.

W okolicy

Gdzie spać

Na Podlasiu działają agroturystyki, pensjonaty i hotele, często w drewnianych domach – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.