Siemiatycze – miasto księżnej Jabłonowskiej

Siemiatycze to miasto na południu Podlasia, kilkanaście kilometrów od doliny Bugu. Przez stulecia mieszkali tu obok siebie katolicy, prawosławni i Żydzi, a ślady tych społeczności widać do dziś w krajobrazie miasta. Największy rozkwit Siemiatycze przeżyły w drugiej połowie XVIII wieku za sprawą księżnej Anny Jabłonowskiej z Sapiehów – jednej z najbardziej niezwykłych kobiet polskiego oświecenia.

Księżna Anna Jabłonowska

Anna Jabłonowska (1728–1800) była właścicielką Siemiatycz i reformatorką, która chciała uczynić z nich wzorcowe miasto. Założyła tu szkołę położnych, szpital, drukarnię i pałac z gabinetem przyrodniczym, słynącym z bogatych zbiorów. Pisała poradniki o gospodarowaniu majątkiem, a jej zainteresowania obejmowały przyrodę, rolnictwo i medycynę. Na placu Jana Pawła II stoi jej pomnik z brązu.

Kościół Wniebowzięcia NMP

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny zbudowano w pierwszej połowie XVII wieku i rozbudowano w XVIII. Po pożarze odnowiła go księżna Jabłonowska. Barokowe wnętrze z ołtarzami to najcenniejszy zabytek sakralny miasta.

Cerkiew św. Piotra i Pawła

Prawosławna cerkiew św. Apostołów Piotra i Pawła pochodzi z drugiej połowy XIX wieku, ale parafia ma znacznie dłuższą historię. Świątynia z kopułami przypomina o silnej obecności prawosławia w tej części Podlasia.

Synagoga

Klasycystyczna synagoga powstała pod koniec XVIII wieku z fundacji księżnej Jabłonowskiej, a jej projekt przypisuje się Szymonowi Bogumiłowi Zugowi. Po wojnie budynek odbudowano i urządzono w nim ośrodek kultury. Na cmentarzu żydowskim zachowały się macewy dawnej społeczności, która przed wojną stanowiła dużą część mieszkańców.

Pałac, którego nie ma

Pałac Jabłonowskich spłonął w czasie walk w 1794 roku i nigdy go nie odbudowano. Pozostały po nim park i dawna brama wjazdowa, przy której stoją kamienne posągi sfinksów – jedna z najbardziej charakterystycznych pamiątek po czasach księżnej.

Grabarka i Drohiczyn

Kilkanaście kilometrów na wschód leży Święta Góra Grabarka – najważniejsze sanktuarium prawosławne w Polsce, z tysiącami krzyży. Na zachodzie, nad Bugiem, wznosi się Drohiczyn ze skarpą i kościołami.

Plan wizyty

• Rano kościół i pomnik księżnej.
• W południe synagoga i cerkiew.
• Po południu Grabarka albo Drohiczyn nad Bugiem.

Ciekawostki

• Zbiory przyrodnicze księżnej Jabłonowskiej należały do najbogatszych w ówczesnej Rzeczypospolitej.
• Przez okolice Siemiatycz biegnie trasa rowerowa Green Velo.

Z dziećmi

Spacer po mieście z opowieścią o księżnej i wycieczka na Grabarkę to dobry plan na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w sierpniu warto połączyć wizytę ze świętem Przemienienia Pańskiego na Grabarce.

Jak dojechać

Siemiatycze leżą przy drodze nr 19, ok. 90 km od Białegostoku.

W okolicy

• Grabarka – Święta Góra prawosławia.
• Drohiczyn nad Bugiem.
• Bielsk Podlaski – ratusz i cerkwie.
• Green Velo – wschodni szlak rowerowy.
• Dziedzictwo żydowskie w Polsce.
• Szlakiem Tadeusza Kościuszki – przewodnik.
• Podlasie wielu kultur – przewodnik.

Gdzie spać

W Siemiatyczach, Drohiczynie i okolicznych agroturystykach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 10.11.2026