Podlasie wielu kultur – przewodnik

Złote kopuły cerkwi nad drewnianymi wsiami, tysiące krzyży na świętej górze, drewniane meczety Tatarów, synagogi dawnych sztetli i malowane okiennice – przewodnik po Podlasiu, gdzie od stuleci sąsiadują ze sobą różne wyznania i tradycje.

Fot. Photographs by Radosław Drożdżewski (User:Zwiadowca21), CC BY-SA 4.0

czas: 3–5 dnitrudność: łatwa

Podlasie to region na wschodnim krańcu Polski, w którym od wieków żyją obok siebie katolicy, prawosławni, a dawniej także Żydzi i muzułmańscy Tatarzy. Każda z tych społeczności zostawiła ślad w krajobrazie: drewniane cerkwie i monastery, synagogi w miasteczkach, meczety we wsiach tatarskich. Do tego dochodzą wsie z kolorowymi okiennicami, lokalne gwary i kuchnia pełna wpływów z różnych stron. To jedno z najciekawszych miejsc w Polsce dla tych, którzy chcą poznać różnorodność dawnej Rzeczypospolitej.

Prawosławne Podlasie

Sercem prawosławia jest Święta Góra Grabarka – wzgórze z cerkwią, otoczone tysiącami drewnianych krzyży przynoszonych przez pielgrzymów. W Supraślu stoi monaster z odbudowaną cerkwią i Muzeum Ikon, a w Hajnówce – nowoczesny sobór Świętej Trójcy. W Bielsku Podlaskim i małych wsiach, takich jak Dubicze Cerkiewne, zachowały się drewniane cerkwie z kopułami.

Kraina Otwartych Okiennic

We wsiach Trześcianka, Soce i Puchły nad Narwią drewniane domy zdobią bogato rzeźbione i malowane okiennice oraz nadokienniki. Ten szlak to jedna z najbardziej fotogenicznych tras Podlasia.

Tatarzy

W Kruszynianach i Bohonikach stoją drewniane meczety Tatarów, osiedlonych tu w XVII wieku przez króla Jana III Sobieskiego. Obok leżą mizary, czyli cmentarze muzułmańskie, a w Kruszynianach można spróbować tatarskich potraw.

Dziedzictwo żydowskie

W Tykocinie zachowała się barokowa Wielka Synagoga z muzeum, w Orli – zabytkowa synagoga, a w Krynkach – kirkut i niezwykły gwiaździsty rynek. W Siemiatyczach synagoga z fundacji księżnej Jabłonowskiej stała się ośrodkiem kultury.

Siemiatycze i Drohiczyn

Siemiatycze z kościołem, cerkwią i synagogą to miniatura całego Podlasia. Nad Bugiem leży Drohiczyn – dawna stolica regionu, ze skarpą i kościołami.

Plan na kilka dni

Dzień 1 – Białystok, Supraśl i Święta Woda.
Dzień 2 – Kruszyniany, Bohoniki i Krynki.
Dzień 3 – Tykocin i Kraina Otwartych Okiennic.
Dzień 4 – Hajnówka, Dubicze Cerkiewne, Orla i Grabarka.

Ciekawostki

Na Podlasiu mówi się nie tylko po polsku – w wielu wsiach słychać gwary białoruskie i ukraińskie.
Prawosławne Boże Narodzenie i Wielkanoc obchodzi się tu według kalendarza juliańskiego.